Wat gaan we doen bij een volgende pandemie? Wat hebben de verhoren nou eigenlijk opgeleverd? En zijn er ook consequenties voor degenen die fouten hebben gemaakt? Verslaggevers Sanne Oving en Kim Einder beantwoorden de meestgestelde lezersvragen.
Wat hebben de verhoren nou eigenlijk opgeleverd?
Sanne Oving (politiek verslaggever): "Het is een wat flauw antwoord, maar om te weten wat het écht heeft opgeleverd, daarvoor moeten we wachten tot begin volgend jaar. Dan wordt het rapport namelijk gepresenteerd."
"De commissie heeft naast deze openbare verhoren ook besloten voorgesprekken gevoerd en ruim één miljoen documenten doorgespit. Wij weten niet wat er precies in die voorgesprekken is gezegd en wat er in alle documenten staat."
"Maar als ik puur kijk naar de verhoren, dan zijn er geen heftige onthullingen geweest. De verhoren gaven wel inzicht in hoe besluitvorming tot stand is gekomen en het is voor het eerst dat dit zo openbaar is gedaan. Ik denk dat het ook heel nuttig is geweest dat er tijdens deze verhoren veel ruimte was voor alle emoties waarmee sommige mensen nog altijd te maken hebben. Zo was er aandacht voor de coronacritici, de schade die de jeugd heeft opgelopen en mensen met postcovid."
Zoals steeds wordt aangegeven door de voorzitter, draaien de verhoren alleen om 'leren voor de toekomst'. Is een parlementaire enquête hiervoor niet een te zwaar middel?
Oving: "De Tweede Kamer geeft zelf mee wat het doel is van de parlementaire enquête. Het is ook niet in de wet vastgelegd hoe 'zwaar' een onderwerp moet zijn om het zwaarste middel van de Kamer op in te zetten."
"In dit geval heeft de Kamer besloten het wel in te zetten. Er werden ontzettend ingrijpende besluiten genomen tijdens de pandemie. Dat rechtvaardigt het volgens de Kamer om goed te kijken hoe die besluiten tot stand zijn gekomen."
Wat halen we hieruit behalve lering? Worden er ook mensen gestraft?
Oving: "Het zit 'm vooral in de lering. Een parlementaire enquête is niet bedoeld om mensen op een strafrechtelijke manier te straffen. Daarvoor hebben we het recht. Dat is ook de reden waarom je niks hebt gehoord over de mondkapjesaffaire."
"Een parlementaire enquête kan er wél voor zorgen dat bewindspersonen opstappen, of in het geval van het toeslagenschandaal zelfs het hele kabinet. Maar ik zie dat in dit geval niet zo snel gebeuren. De betrokken bewindslieden zitten niet meer in het kabinet."
"En hoewel de huidige ministers verantwoordelijk zijn voor hun voorgangers en in theorie dus kunnen worden weggestuurd of zelf kunnen opstappen, zal dat hier denk ik niet het geval zijn. Dat heeft ook te maken met het doel van deze enquête."
Is er nu een draaiboek voor de volgende virusuitbraak? Hoe bereiden we ons voor op een volgende pandemie?
Kim Einder (zorg- en onderwijsverslaggever): "Er ligt niet één allesomvattend draaiboek, maar er is (en wordt) wel gewerkt aan de zogeheten pandemische paraatheid van Nederland. Die is momenteel beter dan vóór de pandemie, maar ik zou niet willen zeggen dat we er nu helemaal klaar voor zijn."
"Het RIVM heeft sinds 2023 een interne crisisorganisatie, de Landelijke Functie Opschaling Infectieziektebestrijding (LFI). Die traint bijvoorbeeld medisch personeel en moet bij een volgende uitbraak het testen, bron- en contactonderzoek en vaccineren gaan aansturen en (snel) opschalen. Dus dat is winst."
"Maar er zijn ook nog dingen níét (goed) geregeld. De benodigde ICT en regelgeving voor het delen van informatie van patiënten bijvoorbeeld. Of hoe een Maatschappelijk Impact Team het kabinet bij een uitbraak het beste kan adviseren - naast de medische adviezen van het Outbreak Management Team (OMT)."
"De zorg heeft nog steeds weinig reservecapaciteit, ook al is er een Nationale Zorgreserve opgericht. En uiteindelijk kun je nog zo veel voorbereiden en op papier in orde hebben, maar hebben we ironisch genoeg een volgende crisis nodig om écht te weten of we goed zijn voorbereid op een volgende crisis."
Waarom is er überhaupt een parlementaire enquête over die periode gehouden? Niemand had ervaring met een dergelijke situatie en ik heb toch echt de indruk dat alle betrokkenen naar eer en geweten hebben gehandeld.
Oving: "Iemand kan naar eer en geweten hebben gehandeld, maar toch een keuze hebben gemaakt waarvan men achteraf kan denken: dat had anders gekund. Daarvoor is deze parlementaire enquête ook bedoeld. Ik heb niet het idee dat het deze keer per se ook een politieke afrekening is, al is dat wel het beeld dat veel mensen van een parlementaire enquête hebben."
"Het is waar dat niemand ervaring had met een dergelijke situatie en dat is ook veel gezegd. Maar juist daarom is het goed om de crisis nog eens onder de loep te nemen. Dat kan nuttig zijn voor een volgende crisis."
"Daarbij zijn er ook veel mensen die veel twijfels en emoties hadden bij het beleid dat is gevoerd. Zij hadden misschien niet het idee dat naar eer en geweten is gehandeld. Daarom is het ook belangrijk dat zo openlijk wordt besproken hoe besluiten tot stand zijn gekomen en hoe de betrokkenen daar zelf op terugkijken."
Source: Nu.nl algemeen