De uitvaart van de Noorse koning Harald V vindt woensdag plaats. Zijn zoon Haakon werd vorige week beëdigd. Het markeert een nieuw tijdperk met een koning die wordt gesteund door het volk, maar wordt overschaduwd door schandalen van zijn familie.
Haakon wordt koning in een turbulente periode voor de Noorse koninklijke familie. De monarchie blijft over het algemeen populair en wordt geprezen om haar moderne visie. Uit een recente opiniepeiling bleek dat ongeveer 72 procent van de Noren het koningshuis steunt. Maar Haakons jaren als kroonprins werden geteisterd door schandalen.
Dat begon in 1999, nadat hij zijn vrouw Mette-Marit had ontmoet. Ze kreeg de bijnaam 'de Assepoester van Kristiansand', een verwijzing naar haar bescheiden afkomst. Desondanks was Haakon gek op haar. "Wat wij samen hebben gevonden was zo sterk dat ik het niet kon laten gaan", zei hij voor hun huwelijk in 2001.
Hun relatie leidde tot een felle publieke discussie. Sommigen waarschuwden zelfs dat hun verhouding het einde van de Noorse monarchie betekende. Mette-Marit hield er namelijk een uitbundige levensstijl op na. Ook was ze een alleenstaande moeder van een vierjarig kind wiens vader een celstraf had uitgezeten wegens cocaïnebezit.
Drie dagen voor hun trouwdag verontschuldigde Mette-Marit zich op een persconferentie voor haar "wilde verleden". Het werd een keerpunt. Ze won de genegenheid van de Noren en wordt sindsdien gezien als de belichaming van de moderne monarchie die met conventies weet te breken.
"We waren sceptisch over haar, maar mensen accepteerden haar en vergaven haar haar lastige jeugd", vertelt de Noorse koningshuisdeskundige Tove Taalesen aan NU.nl. "En we werden verliefd op Marius Borg Høiby, die toen heel klein was."
Maar de familie kreeg de afgelopen jaren steeds meer kritiek. Vooral de veroordeling van Borg Høiby wegens verkrachting en het opduiken van de naam van Mette-Marit in de Epstein-files hangen als een donkere wolk boven Haakons beëdiging. "We zijn hierdoor kritisch op haar en de opvoeding van Marius", vervolgt Taalesen. "Hoe kan dit gebeuren in de koninklijke familie?"
Uit verschillende opiniepeilingen eerder dit jaar bleek dat bijna de helft van de Noorse bevolking vond dat de kroonprinses geen koningin kon worden. "Het vertrouwen in Mette-Marit is zo laag door de Epstein-files en hoe ze daarmee is omgegaan", zegt Taalesen.
"Eerst ontkende ze het, daarna probeerde ze in een controversieel interview uit te leggen hoe het zat. De Noren schudden hun hoofd wanneer het over haar gaat. Sommigen willen haar niet eens koningin noemen."
Koningshuisdeskundige Justine Marcella constateert dat ook. "De Epstein-files zijn een dramatische smet op het blazoen van de nieuwe koningin. Het gedrag van haar zoon nóg meer. Ze heeft weer iets meer aan sympathie gewonnen door haar longtransplantatie en eerder door haar ziekte. Maar een frisse start is het niet. Zeker niet voor iemand die al nooit een publiekslieveling is geweest."
Volgens Taalesen zal ook de nieuwe rechtszaak rond Borg Høiby een enorm probleem worden. "We krijgen een koning en koningin die hun zoon in de gevangenis moeten bezoeken. Dat is natuurlijk moeilijk."
De publieke opinie rond Haakon is in tegenstelling tot die rond Mette-Marit juist positiever geworden. "De Noren zijn erg onder de indruk van hoe hij met alles is omgegaan", zegt Taalesen.
"Hij staat de pers te woord en is loyaal aan zijn vrouw en stiefzoon. Dat zijn factoren die ons aanstaan, ook al staat wát hij moet verdedigen ons niet aan. We houden van een man die zijn familie verdedigt. Dat hij ondanks alles nog naast zijn vrouw staat is indrukwekkend."
Maar dat heeft een keerzijde. Haakons familie is namelijk zijn grootste zwakte, stelt Taalesen. "Als kroonprins heeft hij laten zien dat hij familie altijd op de eerste plek zet. Als koning kan dat een probleem zijn. Nu zijn we blij met hem, maar als hij een misstap begaat komt er enorme kritiek. Hij moet een goede balans vinden tussen koning zijn en zijn privéleven."
"Deze familieproblemen worden zijn achilleshiel. Ik hoop dat hij dit weet te navigeren en dat zijn familie - zeker Borg Høiby - zich weet te gedragen. En dat de mensen om hem heen hem helpen om het makkelijker te maken om koning van Noorwegen te zijn."
Marcella stipt aan dat royals worden afgerekend op de hele ambtsperiode. "Dus dat dit voorlopig als een donkere wolk boven hem hangt maakt niet zoveel uit, want hij is nou eenmaal koning." Ze verwacht dat hij ondanks de schandalen een goede koning zal zijn. "Al verwachten we van een koning tegenwoordig wel iets meer, namelijk dat hij in zijn voorbeeldfunctie het goede voorbeeld geeft."
Source: Nu.nl algemeen