De bewering van Connie Palmen dat een succesvolle vrouwelijke auteur altijd ook het moederschap ervoor moet opgeven, is onjuist. Het is het talent van de schrijver en de scherpte van haar geest die bepalen of daar uitzonderlijke dingen uit voortkomen.
Met stijgende verbijstering lazen wij het interview met Connie Palmen. Zij mag zo radicaal en stoer en blij met zichzelf en haar werk zijn als ze wil en al haar levenskeuzes als van belang voor haar succes koesteren en uitventen, maar met de bewering dat een vrouw om radicaal te zijn ‘altijd ook het moederschap ervoor moet (...) opgeven’ veralgemeniseert zij haar eigen keuze om geen kinderen te krijgen tot het misogyne cliché dat moeders geen goede kunstenaars of scherpe denkers zouden kunnen zijn. Die bewering zelf lijkt eerlijk gezegd te duiden op een nogal luie manier van denken.
Voor het idee dat een boek beter wordt als je er onophoudelijk en ongestoord mee bezig kunt zijn, is geen enkel bewijs. Het leven in al zijn oneindige facetten, met alle dingen die je kiest én de dingen die je overkomen, kan zowel afleiding van je werk zijn als een bron zijn voor dat werk, en zelfs tegelijkertijd. Je zou denken dat Palmen dat wel zou weten, met haar grote liefdes die toegang tot de diepte van een emotioneel leven waren en brandstof zijn geweest voor scheppend werk.
Over de auteurs
Marijke Schermer is schrijver. Lotte Houwink ten Cate is historicus en columnist.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Dat het krijgen van kinderen je leven verandert, is onmiskenbaar het geval. Het beperkt je in praktische zin, maar het opent eveneens een reservoir aan herinneringen, gevoelens, gedachten, inzichten en intimiteit – ook voor mannen trouwens. De bewering dat het krijgen van kinderen specifiek bij vrouwen de creativiteit zou verkleinen of de radicaliteit in het denken zou verstompen, geeft juist blijk van een acuut gebrek aan scherpte en originaliteit. Het is bovendien feitelijk onjuist: het bevochten werk van talloze denkende en schrijvende vrouwen uit de geschiedenis bewijst het tegendeel.
Hun kleinere aandeel in de wereldliteratuur en de filosofie is juist het gevolg van mensen die dit seksistische cliché maar blijven herhalen. Een echte kerel heeft vijanden, zegt Palmen, maar de echte kerel die zij probeert te zijn, herhaalt vooral de gekkigheid van andere echte kerels die hun belang ontlenen aan het uitsluiten van vrouwen (met kinderen).
Tegenwoordig betekent het krijgen van kinderen ook niet meer dat je bent veroordeeld tot de saaiheid van een huisvrouwenbestaan. Je kunt de zorg delen, de klassieke rollen omdraaien, het huishouden tot een aanvaardbaar niveau verwaarlozen of bezuinigen op andere tijdrovende dingen zoals slapen, scrollen op je telefoon, sporten en drinken.
Toen Zadie Smith nog kleine kinderen had, zei ze in een interview op de vraag onder welke omstandigheden ze het beste werkt, dat ze zich de luxe van het juiste moment niet kon veroorloven. Ze zei: ‘Whenever there is a nanny.’ Wij hebben niet de indruk dat haar werk er erg onder geleden heeft.
Toni Morrison stond iedere ochtend om vier uur op om te werken. Ze noemde haar zoons, die ze alleen opvoedde, haar ‘ware bevrijding’. In 1993 won ze de Nobelprijs.
Kinderen, grote liefdes, oorlog, depressie, gevangenschap, verslaving, ziekte of perioden van geluk: het hele arsenaal aan bedoelde of onbedoelde ingrediënten in een schrijversleven kan naast afleiding ook een drijfveer of materiaal zijn. Het zijn het talent van de schrijver en de scherpte van haar geest die bepalen of er uitzonderlijke dingen uit voortkomen.
Dat een kinderloos leven het makkelijker maakt om een monomaan op jezelf en je eigen gedachtewereld gericht leven te leiden, is vast wel waar, maar dat elk werk dat in die monomanie tot stand komt altijd van een uitzonderlijk niveau zou zijn, is volstrekt niet gegarandeerd.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant