Rusland probeert de Oekraïense krachten te breken door de bevolking onophoudelijk te bombarderen. Maar luchtaanvallen op burgers beslissen zelden een oorlog. En op de grond staat Rusland er niet zo sterk voor als president Poetin lijkt te denken.
is buitenlandredacteur, oud-correspondent in Moskou en doet verslag van de Russische oorlog tegen Oekraïne. Hij maakt reportagereizen naar het oorlogsgebied.
Het is een herfsttraditie geworden voor de Russische president Vladimir Poetin: als de eerste bladeren van de bomen dwarrelen, geeft hij opdracht tot bombardementen op de energiecentrales die mensen in Oekraïne van warmte en licht voorzien in de winter. Dinsdag, op de eerste herfstdag, was het weer zover. Poetin zei op een persconferentie dat er ‘massale luchtaanvallen’ aankomen op het Oekraïense energienetwerk.
Dit najaar, zo belooft Poetin, barst er een luchtoffensief los dat zijn weerga niet kent. Deze week liet hij Kyiv al onophoudelijk bombarderen met raketten en drones met straalmotoren. Van onderhandelingen wil Poetin niets meer weten, zei hij, want ‘met terroristen onderhandel je niet’. De Oekraïners, aldus de president, hebben ‘de doos van Pandora’ geopend door het te wagen terug te schieten op raffinaderijen en distributiecentra in Rusland.
En nu krijgen ze te maken met de wraak van Rusland.
Poetin ziet kansen om de Oekraïense bevolking, die zich maar niet aan hem wil overgeven, eindelijk te breken. De Patriot-batterijen in Oekraïne zijn door hun munitie heen en Europa en de VS zeggen vrijwel geen afweerraketten meer te hebben voor de Oekraïners. Kan Poetin deze winter, na vierenhalf jaar falende invasie, de oorlog naar zijn hand zetten met een strafcampagne tegen de Oekraïense burgerbevolking?
Rusland heeft zich erop voorbereid. Terwijl westerse voorraden luchtverdedigingswapens slonken, met name door de Amerikaanse oorlog tegen Iran, voerden de Russen hun raketproductie flink op. Ze liggen op schema om dit jaar 840 ballistische raketten op Oekraïne af te vuren, berekende denktank CSIS. Dat is de helft meer dan vorig jaar. En door leveringen van Noord-Korea kunnen de Russen zelfs de duizend halen.
Poetin leunt steeds meer op luchtaanvallen. Bombardementen op burgerbevolkingen beslissen echter zelden een oorlog, was in 1996 al de les van Bombing to Win, een studie van tachtig jaar aan luchtoffensieven, door de Amerikaan Robert Pape. De hoop is telkens dat de regering zich overgeeft of de bevolking in opstand komt. De uitkomst is meestal tegenovergesteld. De Amerikaanse raketaanvallen op Iran zijn het recentste voorbeeld.
‘Het is altijd hetzelfde verhaal’, zegt Michael Kofman, een militair analist die net terug is van het front in Oekraïne, in zijn podcast The Russia Contingency. ‘Politieke leiders geloven dat strategische bombardementen voor hun wél werken, ongeacht hoe vaak je ze vertelt dat dat waarschijnlijk niet het geval is.’
Hij en andere analisten achten het onwaarschijnlijk dat bombardementen Poetin deze winter dichter bij zijn oorlogsdoelen brengen. Daarvoor heeft Rusland ook een goedlopend grondoffensief nodig. En dat loopt juist belabberd.
Het is de vraag in hoeverre Poetin daarvan op de hoogte is. Op zijn persconferentie van dinsdag, op een top van de Shanghai Cooperation Organisation, gaf hij een overzicht van de stand van zaken. Hij zei er ‘een behoorlijk objectief beeld’ van te hebben, aangezien hij zich had laten informeren door de stafchef van zijn leger en door de bazen van zijn inlichtingendiensten – functionarissen die er juist om bekendstaan Poetin te voorzien van rooskleurige plaatjes.
Poetin claimde dat zijn strijdkrachten ‘niet alleen oprukken, maar ook hun tempo opvoeren’, dat ze de buitenwijken hebben bereikt van drie strategische steden in de Donbas – Slovjansk, Kramatorsk en Droezjkivka – en het stadje Svjatohirsk hebben ingenomen. De ‘bevrijding’ van de Donbas loopt ‘volgens plan’, zei hij.
In werkelijkheid is het tempo waarin de Russen oprukken sinds de invasie nog niet zo laag geweest, hebben ze nog zeker 10 kilometer af te leggen tot de drie steden in de Donbas en verkeert Svjatohirsk nog altijd in Oekraïense handen. En terwijl de Russische terreinwinst afneemt, lopen de verliezen juist op. Elke dag worden er volgens westerse schattingen zo’n duizend Russische militairen neergeschoten, die dood of gewond achterblijven.
Wat Poetin inmiddels kan weten, is dat zijn strafcampagnes tegen de Oekraïense bevolking militair gezien weinig opleveren. Dat bewees de afgelopen winter, waarin Rusland erin slaagde om Oekraïners wekenlang van verwarming te beroven, terwijl het 20 graden vroor. Ondanks dat ‘succes’ raakte het Russische leger zijn momentum juist kwijt: het Oekraïense leger stabiliseerde het front en ging op sommige plekken in de tegenaanval.
De bombardementen overtuigden Oekraïners ook niet om zich over te geven. Peilingen laten de hele oorlog al zien dat verreweg de meesten vertrouwen hebben in de landsverdediging. Slechts een op de tien is na vierenhalf jaar moedeloos, aldus een recente peiling van het Kyiv International Institute of Sociology.
Het is onwaarschijnlijk dat Poetin de Oekraïners deze winter op andere gedachten kan brengen. Oekraïne heeft het energienetwerk bovendien winterklaar gemaakt door het net meer te decentraliseren, gasreserves op te bouwen en knooppunten te verstevigen. Wel blijven grote steden, met name Kyiv, afhankelijk van kwetsbare energiecentrales.
Mogelijk zoeken mensen tijdelijk onderkomens buiten de stad. De autoriteiten adviseren inwoners van de zuidelijke stad Cherson nu al om uit te wijken naar familie of vrienden in veiligere regio’s.
Maar in plaats van defaitisme over de oorlog onder Oekraïners, oogst Poetin juist moedeloosheid onder zijn eigen bevolking. De steun voor de oorlog is gedaald tot het laagste niveau sinds het begin van de invasie, stelt het onafhankelijke peilbureau Levada. Ondanks draconische straffen op kritiek tegen de oorlog, zei slechts een kwart van de respondenten voorstander te zijn van de voortzetting ervan.
Voor Poetin bestaat er echter geen andere optie, zo zei hij deze zomer tegen militairen. ‘Stel dat de speciale militaire operatie stopt, waar moeten we ons dan mee bezighouden?’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant