is econoom en publicist.
De Nederlandse overheid draait ook door zonder begrotingsakkoord hoor, schreef Haags verslaggever Yvonne Hofs deze week terecht in de Volkskrant. We zijn de Verenigde Staten niet, waar de overheid de deuren moet sluiten als er geen parlementair akkoord is op nieuwe uitgaven. Hier te lande draait de wereld gewoon door, ook als de politiek er even niet uitkomt, er kan desnoods achteraf parlementaire goedkeuring worden verleend aan overheidsuitgaven.
Dat is waar. En laten we er blij mee zijn dat de regels rond de openbare financiën in Nederland verstandiger in elkaar steken dan die in de VS. Maar verschilt deze bron van blijdschap wezenlijk van een dode mus? Nee.
Premier Rob Jetten voerde voor zijn partij D66 een energieke verkiezingscampagne, een goed jaar geleden, waarvan de optimistische boodschap was: het kan wel. CDA-fractievoorzitter Henri Bontenbal maakte in dezelfde campagne indruk door te benadrukken dat de overheid de burger niet steeds naar de mond moet praten. De huidige minister van Defensie, Dilan Yeşilgöz, tevens VVD-leider, wist in die campagne het zetelverlies van haar partij alleen te beperken door haar afkeer uit te venten over de keurige linkse PvdA-GroenLinkscombinatie.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen. Reageren? E-mail: frank@frankkalshoven.nl
Dat deze drie partijen een coalitieakkoord sloten en een minderheidskabinet in elkaar schroefden, was in de Nederlandse politieke verhoudingen zeer ongewoon. Maar, hoorden en lazen we steeds: het minderheidskabinet gaat ruime politieke meerderheden smeden op hoofdthema’s voor Nederland.
Hoe dan? Dat is de vraag die ik sinds de vorming van dit kabinet van tijd tot tijd blijf stellen. Hoe wil het minderheidskabinet dat gaan doen? Wat is het plan? De gebeurtenissen van de afgelopen weken illustreren nog eens dat een goed plan broodnodig is. Op de huidige manier werkt het niet.
Welk politiek genie binnen de coalitie bedacht dat het een goed idee zou zijn om met twee verschillende afvaardigingen met twee verschillende typen oppositiepartijen te gaan onderhandelen over de begroting voor 2027? En ook nog zonder onderling helder te hebben afgesproken binnen welke coalitiekaders deze gesprekken zouden plaatsvinden? Dat kon alleen maar fout aflopen, en dat deed het dan ook. De een onderhandelde over links met Jesse Klaver van Pro, de ander over rechts met Joost Eerdmans van JA21 en Chris Stoffer van de SGP. En toen puntje bij paaltje kwam, had de coalitie onderling ruzie over hoe de zaak zo uit de klauwen had kunnen lopen.
CDA-leider Bontenbal schreef nog tijdens de formatie, half januari 2026, een opstel over het verschijnsel minderheidskabinet, waarin hij vooral oog had voor de manier waarop dit succesvol werkt in Scandinavische landen. Afgelopen week mocht hij, vele ervaringen in Nederland rijker, hierop voortborduren tijdens de HJ Schoo-lezing. Dat was iets om je op te verheugen: eindelijk een plan!
Hij heeft geen spijt van de formatie, zei Bontenbal, want hij ziet minderheidskabinetten als de nieuwe realiteit in een versplinterd politiek landschap. Maar, voegde hij hieraan toe: ‘Een minderheidskabinet zal alleen lukken als alle politieke partijen, coalitie en oppositie, het gedrag laten zien dat bij een minderheidskabinet past.’
Dit is alles wat hij erover zei. En ik viel naast mijn stoel. Je verzint zelf nieuwe spelregels – zonder overleg met andere partijen. Daarna verklaar je doodleuk dat het spel alleen gespeeld kan worden als die anderen zich aan jouw nieuwe spelregels houden. Klaar is Henri.
Bontenbal bevestigde zo mijn al langer sluimerende vermoeden dat de coalitiepartijen geen idee hebben op welke manier ze een minderheidskabinet aan het regeren kunnen krijgen. Dat is diep treurig.
Source: Volkskrant