is chef van de politieke redactie.
De grote test voor het minderheidskabinet moet nog komen: lukt het ook om impopulaire maatregelen te nemen?
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
De oppositiepartijen toonden zich niet onder de indruk – daar zijn het oppositiepartijen voor – maar het is toch niet niks wat het kabinet op Prinsjesdag wil gaan vertimmeren aan de begroting voor 2027.
Als alle berichten kloppen die deze week uitlekten, zijn de verhoging van de AOW-leeftijd en de verlaging van het maximumdagloon voor de uitkeringen van de baan, schuiven de verhoging van het eigen risico in de zorgverzekering en de verkorting van de WW-uitkeringen een jaar op, gaat er 400 miljoen euro extra naar de begroting voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, komt er 1,8 miljard euro vrij voor het herstel van de eroderende Nederlandse infrastructuur en gaan er ook nog eens miljarden naar de nieuwe Nederlandse investeringsinstelling die innovatieve bedrijven en grote maatschappelijke projecten moet ondersteunen. En dan wordt het ook nog eens deels gefinancierd door een verhoging van de inkomstenbelasting voor de hogere inkomens.
Van echte onderhandelingen met Pro-leider Jesse Klaver kwam het in de zomer uiteindelijk niet, maar het is duidelijk dat de coalitieleiders toch vooral hem in gedachten hadden toen ze tot dit pakket kwamen. De partijen die een alternatief over rechts zouden kunnen bieden – JA21 en de SGP voorop – vinden er veel minder van hun gading in terug.
Daarmee lijkt nu dan toch de correctie op komst die eigenlijk al onvermijdelijk was sinds de presentatie van het regeerakkoord in februari. Met de toen aangekondigde belastingmaatregelen en bezuinigingen op de sociale zekerheid drukte de VVD een zwaar stempel op het kabinetsbeleid. Meteen was duidelijk dat daarvoor in de Eerste Kamer alleen voldoende steun zou ontstaan als ook de BBB bereid was uit te groeien tot steunpilaar.
Dat leek al onwaarschijnlijk en sinds de presentatie van het stikstofbeleid is het een illusie geworden. Voor D66 en CDA is dat inzicht het sein om het terrein terug te pakken dat ze in de winter verloren aan de VVD. JA21-leider Eerdmans vindt de begroting er nu slechter uitzien dan voor de nieuwste wijzigingen. Het kabinet verschiet van kleur.
Wat dat betekent voor het lot van de begroting, blijft nog even gissen. Zoals de minister-president vrijdag waarschuwde: ‘Er komt veel goed nieuws aan, maar er komt ook veel aan waarover nog politiek debat zal volgen.’ De tegemoetkomingen aan de oppositie tellen op tot vele miljarden aan extra uitgaven en er zijn pas enkele lastenverzwaringen gelekt die daartegenover staan. Wellicht dat VVD-minister Heinen van Financiën ook hierin terrein verliest en het begrotingstekort verder laat oplopen, maar dat kan niet het hele verhaal zijn.
Geld uitgeven is doorgaans geen politiek probleem, het geld ophalen in het land wordt intussen steeds moeilijker. Van oudsher werd zulk beleid meestal gemaakt in formaties waarin partijen – achter gesloten deuren – pijnlijke concessies deden in ruil voor zichtbare winstpunten. Vervolgens achtten zij zich ook een tijdje gebonden aan die afspraken.
De grote test voor het experiment met het minderheidskabinet moet deze herfst dan ook nog komen: zal het ook zonder dwingend regeerakkoord mogelijk blijken om meerderheden te organiseren voor maatregelen waarmee partijen níét meteen populairder denken te worden?
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant