Begin 2027 moeten de eerste uitgeprocedeerde asielzoekers vanuit Europa zijn overgebracht naar een zogeheten terugkeerhub buiten de EU. Zo’n hub wordt geen kamp of gevangenis, maar een ‘open faciliteit’. Waar de hubs komen, is nog onduidelijk.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over justitie.
Dat was de uitkomst van overleg tussen Nederland en vier andere EU-landen vrijdag in Kopenhagen. De landen spraken over de voorwaarden waaronder terugkeerhubs voor uitgeprocedeerde asielzoekers kunnen worden geopend. Ze willen vaart maken met de uitvoering van de Europese Terugkeerverordening, die deze zomer door het Europees Parlement is aangenomen en in oktober definitief wordt.
Minister Bart van den Brink (asiel en migratie, CDA) sprak van ‘een heel belangrijke ontmoeting’. Hij voerde overleg met bewindslieden uit Denemarken, Duitsland, Oostenrijk en Griekenland. De vijf landen noemen zich ‘koplopers’, die zo snel mogelijk afspraken willen maken met een land buiten de EU om daar een uitzetcentrum te vestigen. Als het model werkt, moeten meerdere centra volgen.
In het coalitieakkoord tussen D66, VVD en CDA is afgesproken dat Nederland ‘leiding’ neemt ‘voor de modernisering van het internationaal vluchtelingenrecht’. De coalitiepartijen hebben vastgelegd dat zij de Terugkeerverordening steunen, een aanvulling op het Europees Migratiepact dat in 2024 is aangenomen en in juni van kracht is geworden in alle lidstaten. ‘We moeten toe naar een asielsysteem dat veiliger, eerlijker en effectiever is’, zei Van den Brink. ‘Daarvoor hebben we nu een juridische basis.’
Doel is vooral het verdienmodel van mensensmokkelaars te doorbreken. Die stellen migranten gouden bergen in het vooruitzicht als zij de gevaarlijke tocht over de Middellandse Zee wagen. De EU wil hen waarschuwen dat de kans groot is dat zij de oversteek niet overleven of als uitgeprocedeerde asielzoekers worden teruggebracht. Zonder perspectief zouden minder migranten aan de reis beginnen, is de gedachte.
Onder ngo’s is veel kritiek op terugkeerhubs, omdat ze in feite detentiecentra zouden zijn. Verwezen wordt dan naar de afspraak die Italië met Albanië heeft gemaakt. Daar worden ongewenste vreemdelingen vastgezet, ongeacht waar zij vandaan komen, in afwachting van terugkeer naar het land van herkomst.
De vijf landen die in Kopenhagen in gesprek waren, zouden doende zijn een terugkeerhub in Rwanda te vestigen. Van den Brink wilde dat niet bevestigen. In 2024 mislukte een voornemen van het Verenigd Koninkrijk om uitgeprocedeerde asielzoekers naar Rwanda over te brengen.
De mensenrechtencommissaris van de Raad van Europa, Michael O’Flaherty, stelde op 24 juli in The Guardian dat het onmogelijk is migratiepolitiek uit te besteden zonder dat dit gepaard gaat met grote risico’s voor de mensenrechten. Die kunnen verdwijnen in een ‘zwart gat’.
Van den Brink zei in Kopenhagen dat alle Europese en internationale verdragen op dit gebied zullen worden gerespecteerd. In het regeerakkoord is bovendien vastgelegd: ‘Bij afspraken over terugkeer- en transithubs waarborgt Nederland dat migranten nooit terug worden gestuurd naar een land waar zij het risico lopen om vervolgd te worden.’
De Deense minister Morten Bødskov (immigratie en integratie) bezocht de afgelopen maanden alle vier de landen die aan de ‘kopgroep’ meedoen. De sociaaldemocratische politicus zei dat overeenstemming is bereikt over een ‘returnhubmodel’. Hij benadrukte dat het niet gaat om gesloten kampen of gevangenissen. Het worden ‘open faciliteiten’ waar afgewezen asielzoekers kunnen verblijven, zolang zij nog niet kunnen of willen terugkeren naar hun land van herkomst.
‘Tegen iedereen die zei dat ons plan niet realistisch was, zeg ik: kijk, hier staan we, met vijf landen die overeenstemming hebben bereikt’, zei Bødskov. Hij benadrukte dat de mensenrechten niet in het geding zijn en dat samenwerking wordt gezocht met de IOM (Internationale Organisatie voor Migratie) en de UNHCR (de vluchtelingenorganisatie van de Verenigde Naties).
De Duitse minister Alexander Dobrindt (binnenlandse zaken) sprak van ‘een innovatie in het Europese asielsysteem’. Thanos Plevris, de Griekse minister van Migratie en Asiel, zei dat er nu een ‘concrete routekaart’ ligt naar de eerste terugkeerhub.
De Oostenrijkse minister Gerhard Karner (binnenlandse zaken) moedigde zijn collega’s aan door te gaan op de ingeslagen weg. ‘We moeten ons niet door kritiek van de wijs laten brengen.’ Een nieuwe ontmoeting tussen de vijf landen is eind september gepland in München.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant