Het is geen gemakkelijke boodschap: uitleggen dat je iets mínder gaat doen. „Compact en overzichtelijk”, zo kondigde hoofdredacteur Patricia Veldhuis op maandag 6 juli de zomerkranten van het afgelopen seizoen aan. De afgelopen negen weken verscheen NRC voor het eerst met één katern. Opinie en cultuur kregen een nieuwe vormgeving met meer wit en minder tekst. Op maandag, dinsdag en woensdag was de zomereditie ook dunner, ook vergeleken met eerdere NRC-zomers (van 36 naar 32 pagina’s). In die eerste week kreeg de ombudsman daar één brief over, van een lezer die vond dat hij „niet goed bediend” werd.
En nu is het september. De meeste bosbranden zijn geblust, de spanningen binnen de coalitie zijn weer op het vertrouwde niveau. Vanaf komende maandag verschijnt NRC weer met twee katernen.
Hoe was het gegaan? Het ging me niet alleen om de kranten die u onder de airco las, maar ook om de bredere ontwikkeling. NRC ging in 2024 van drie naar twee katernen (het economiekatern verdween) en maakt op andere ‘platforms’ juist steeds meer, zoals video’s, podcasts en Instagram-posts. Bij elke opening van het nieuwe seizoen, ook afgelopen dinsdag weer, zegt hoofdredacteur Veldhuis dat NRC minder artikelen moet schrijven, zodat er meer ruimte komt voor eigen verhalen, ook in beeld en geluid.
Ik sprak de afgelopen week met onder meer chefs en samenstellers van de editie (die dagelijks op papier en pdf verschijnt) hoe de zomeredities waren bevallen. Die gesprekken, en veel geblader aan het ombudsmanbureau, gaven de indruk dat NRC de lezers ook met de dunnere krant – en alles wat NRC online publiceerde – wél goed bediend heeft. Ik kreeg er na die eerste week ook geen brieven meer over, tot, zul je net zien, nét nadat ik deze rubriek afrondde. Die lezer vond dat het bij NRC „wel heel lang” zomer bleef. En hij bleek in de zomerweken hetzelfde gemist te hebben als ik: lezersbrieven.
Komen we zo op terug, eerst een tevreden chef. „Ik vond het wel fijn dat er minder papier was”, zei plaatsvervangend chef economie Guus Ritzen. Andere chefs die ik sprak – van buitenland, binnenland en kunst – stonden neutraal tegenover de nieuwe zomerkrant. Een beetje aanpassen, maar voor belangrijke gebeurtenissen en journalistieke thema’s bleef voldoende ruimte.
De redactie schreef, geen verrassing, in de zomer ook duidelijk minder artikelen dan in andere maanden. Sommige chefs zagen de werkdruk daardoor verminderen. Ritzen: „We voelden niet de hele dag de druk of er wel genoeg verhalen zouden komen. Collega’s konden zich meer in onderwerpen verdiepen.”
Er stond doordeweeks ongeveer 10 procent minder in de krant dan in andere zomers (ik telde in vier willekeurige weken alle redactionele pagina’s en nee, daar heb ik geen prompt voor). Dat kwam vooral door twee ingrepen: de achterpagina was vervangen door een advertentie en twee pagina’s met veel puzzels – daar waren trouwens meerdere lezers ontstemd over. „Wat eeuwig zonde dat NRC de achterpagina heeft opgeofferd aan de commercie!” Ook waren er op maandag, dinsdag en woensdag minder cultuurpagina’s dan in eerdere zomers.
„We waren van tevoren bezorgd over de omvang van de editie”, zegt chef kunst Mischa Spel. In de praktijk viel het haar mee, omdat kunstverhalen wat vaker ook vóórin de krant verschenen, zoals afgelopen woensdag over het Zuid-Koreaanse orkest van Jaap van Zweden in het Concertgebouw. Het Cultureel Supplement bleef even dik als in andere zomers, en verscheen afgelopen donderdag alweer als los katern. Spel: „Het was lastiger om de filmrecensies, die in de woensdageditie staan, een goede plek te geven. Maar alles is op te lossen met een goede planning.”
Wat ik wel meermalen hoorde: de redactie vindt de NRC-zomer te lang. Die liep een week langer door dan in 2025, inmiddels zijn overal de scholen alweer begonnen. Begin juli en afgelopen week was er zóveel gaande in Nederland en de wereld, dat de dunnere editie te krap voelde. Voorbeeld: toen op donderdag 9 juli Marokko en Frankrijk de kwartfinale speelden op het WK voetbal – laat in de avond – waren er maar liefst drie voorbeschouwende artikelen voorbereid. Die domineerden die dag de dunnere krant, over vijf van de negentien nieuwspagina’s. „Dan is er bijna geen rek om andere dingen te brengen”, zei editiesamensteller Jan Meeus erover.
Was het al met al genoeg? De online leescijfers wijzen erop dat lezers gewoon doorlazen wat er wél was. In een zomerweek publiceert NRC nog altijd zo’n 230.000 woorden, oftewel twee of drie romans.
Over het kleine aantal gepubliceerde lezersbrieven is op de redactie weinig gesproken. De rest van het jaar publiceert de opinieredactie zo’n drie keer per week brieven: in ieder geval op zaterdag, maar ook doordeweeks. Vorig jaar verschenen er wekelijks vijftien tot twintig lezersbrieven, ook in de zomermaanden. Maar deze zomer stond alleen in de zaterdagkrant nog een handvol brieven. Aan het aanbod lag het niet. In de laatste week van augustus ontving de opinieredactie er meer dan 150.
Er staat minder tekst op de opiniepagina’s in het nieuwe ontwerp; ook was in deze zomerkrant de zaterdagse opiniesectie kleiner dan voorheen. Dat was een pragmatische keuze. Artdirector Anne-Marije Vendeville streefde vooral naar een „duidelijke en herkenbare” vormgeving van de opinie- en cultuurpagina’s. Die vormgeving is trouwens goed ontvangen en blijft ook na de zomer. Niemand, ook de hoofdredactie niet, eiste dat het aantal gepubliceerde lezersbrieven in de zomer op peil zou blijven.
Interim-chef opinie Juliette Vasterman gaf gezien de beperkte ruimte de voorkeur aan opiniestukken, omdat die online meer aandacht en lezers trekken dan lezersbrieven. Ook waren er in de vakantie niet veel collega’s aanwezig voor de selectie en redactie van brieven. „We moeten, nu steeds meer mensen NRC online lezen, een andere vorm vinden waarin lezers kunnen reageren op artikelen.”
Vanaf volgende week keren de brieven „voorlopig” terug in editie, zegt Vasterman, op dinsdag, donderdag en zaterdag. Maar een groot hart voor de lezersbrief voel ik niet bij de keuzes van de afgelopen zomer. En wat blijft er dan over voor de uitwisseling van ideeën met lezers? Instagram, LinkedIn, YouTube en TikTok. Het wordt, kortom, tijd voor een alternatief, met liefde voor de brief.
Boetes van tienduizenden euro’s ontvingen media waaronder NRC laatst voor berichtgeving over afvalmedicatie zoals Ozempic. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd beschouwt journalistieke artikelen als verboden geneesmiddelenreclame. Maar wat blijkbaar wél mag: de advertenties voor de „medische behandeling” voor gewichtsverlies van de ‘digitale afslankkliniek’ Goodweigh. In de zaterdagkrant van 29 augustus stond de advertentie op pagina 4.
Een lezer verbaasde zich hogelijk. De advertentie toont een glimlachende man van middelbare leeftijd onder de tekst „Gewichtsverlies verandert je leven”. Er staat niet dat er met afvalgeneesmiddelen wordt gewerkt, maar wie de reclame aanklikt (dat kan tegenwoordig via de pdf-editie) landt op een website waarop de namen van die medicijnen en merknamen worden genoemd, met plaatjes van prikpennen en pillen. De lezer: „Korting wordt aangeboden. Kan dit?”
Ja, dit kan, zegt commercieel directeur Madelon Fortuin. De advertentieafdeling hanteert een duidelijke regel: er kan geadverteerd worden voor alles wat wettelijk is toegestaan. Zo hoeft Mediahuis NRC geen ideologische keuzes te maken over, zeg, politieke partijen, verre reizen of schuttingtaal.
Publieksreclame voor medicijnen is verboden onder de Geneesmiddelenwet. Dat dit wél mag, leidt Fortuin af uit de „toelatingsbrief” die ze bij deze advertentie in april kreeg van de Keuringsraad. Dat is een zelfreguleringsinstantie van de zorgbranche en farma-industrie, die moet zorgen dat elk bedrijf zich aan de wettelijke reclameregels houdt.
Waarom de Keuringsraad de advertentie goedkeurde, wordt in de brief niet toegelicht. In februari maakte de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd na onderzoek van het tv-programma Kassa bekend dat ze onderzoek ging doen naar Goodweigh. Zolang het onderzoek loopt doet de inspectie er geen uitspraken over, zegt een woordvoerder.
De ombudsman opereert onafhankelijk; haar oordeel is persoonlijk en niet dat van de (hoofd)redactie. Kijk hier voor de statuten van de ombudsman. Reacties kunt u mailen naar ombudsman@nrc.nl