Ulrich Siegmund wil de extreemrechtse AfD zondag aan de macht brengen in deelstaat Saksen-Anhalt. Met zijn stralende lach en uiterlijk van een marketeer blijkt hij de ideale vertolker van het radicale gedachtegoed van zijn partij.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
‘Ik doe wat ik het liefste doe’, zei Ulrich Siegmund in 2014. ‘Ik verkoop een product dat ik zelf ook zou willen kopen.’ De 23-jarige ondernemer wist zeker dat kamerparfums de toekomst hadden. Hij bood het Berlijnse openbaarvervoerbedrijf een ‘rustgevend’ geurtje aan, dat een einde zou maken aan agressie en vandalisme in het ov.
Zijn carrière zou anders lopen. Het Berlijnse vervoerbedrijf zag niets in de luchtverfrissers en Siegmunds bedrijf Berlin Duftet (‘Berlijn ruikt lekker’) was geen lang leven beschoren. Twaalf jaar later is Siegmund nog altijd een zelfverzekerde koopman. Het zijn echter geen luchtverfrissers meer die hij aan de man brengt, maar een uiterst rechtse politieke agenda.
Als leider van de AfD in Saksen-Anhalt stevent Siegmund zondag af op een grote verkiezingsoverwinning. In de peilingen staat zijn partij op 43 procent van de stemmen. De CDU komt als tweede partij niet verder dan 22 procent. Als genoeg andere partijen onder de kiesdrempel van 5 procent blijven, kan de AfD een absolute meerderheid behalen in het deelstaatparlement. De 35-jarige Siegmund zou in dat geval de eerste AfD-deelstaatpremier worden.
Weekblad Der Spiegel bestempelde het charismatische AfD-kopstuk deze zomer tot ‘de gevaarlijkste man van Duitsland’. Siegmund is een aanhanger van de racistische omvolkingstheorie en spreekt geregeld over ‘remigratie’, volgens inlichtingendiensten een eufemisme voor gedwongen uitzetting van migranten. De Duitse veiligheidsdienst heeft de AfD-afdeling in Saksen-Anhalt aangemerkt als ‘bewezen extreemrechts’.
Zijn radicale standpunten houdt Siegmund in de verkiezingscampagne liever op de achtergrond. Ook het schrijven van politieke manifesten laat hij over aan zijn partijgenoten. Siegmund is de gelikte verkoper die de AfD in Saksen-Anhalt aan een meerderheid moet helpen.
Met zijn studie economische psychologie – Siegmund is afgestudeerd op geurmarketing – is hij goed toegerust voor die taak. ‘Hij kan je elke auto aansmeren. Maar hij weet niet altijd hoe die auto precies werkt’, vat een AfD’er in Der Spiegel Siegmunds rol samen.
De strakke taakverdeling strookt met de filosofie die Siegmund in 2014 verkondigde in een interview over zijn parfumbedrijf. ‘Maak gebruik van je sterke kanten en bouw die uit. Werk niet aan je zwakke plekken, want niemand is perfect,’ aldus Siegmund.
Een van Siegmunds sterke kanten is zijn vermogen om mensen zich op hun gemak te laten voelen. Wanneer hij potentiële kiezers de hand schudt, zorgt hij ervoor dat hij hun namen in zijn geheugen grift. ‘Volgens mij kennen wij elkaar al. Udo, nietwaar?’, citeert Der Spiegel hem tijdens een campagnebijeenkomst. Zijn stralende lach is tijdens de campagne geen moment van zijn gezicht geweken.
Nostalgie is de tweede pijler van Siegmunds campagne. Eind augustus liet hij zich uitgebreid fotograferen tijdens een AfD-toertocht op Simson-motorfietsen, een iconisch merk uit het voormalige Oost-Duitsland. In het relatief arme Saksen-Anhalt, dat door wegtrekkende jongeren de meest vergrijsde Duitse deelstaat is, zijn veel mensen vatbaar voor de DDR-idylle die Siegmund schetst. Zelf heeft hij niets meegemaakt van het verleden waarop hij teruggrijpt: hij werd geboren op 25 oktober 1990, drie weken na de Duitse hereniging.
Siegmund groeide op in Tangermünde, aan de oevers van de Elbe, ten noorden van provinciehoofdstad Maagdenburg. Op 18-jarige leeftijd sloot hij zich aan bij de CDU, maar hij keerde de christendemocraten de rug toe toen de lokale CDU-afdeling hem een plek in het bestuur weigerde. In 2014 werd hij lid van de eurokritische en conservatieve partij die een jaar eerder was opgericht: de AfD. Twee jaar later werd hij verkozen in het deelstaatparlement van Saksen-Anhalt.
In de jaren daarna klom hij op in de AfD. In 2022 werd hij co-voorzitter van de regionale AfD, en in mei vorig jaar schoof de partij Siegmund naar voren als lijsttrekker voor de komende deelstaatverkiezingen.
In aanloop naar die verkiezingen presenteerde de AfD een 156 pagina’s tellend ‘regeerprogramma’. De partij belooft in Saksen-Anhalt bovenal een keihard migratiebeleid. Zo wil de AfD het onderwijs segregeren en kinderen van migranten naar aparte scholen sturen, waar zij leren dat hun verblijf in Duitsland tijdelijk is. Duitse kinderen moeten zo ‘worden beschermd’ tegen de ‘last’ van een diverse klas. Ook pleit de AfD tegen abortus en lhbti-rechten en wil de partij de banden met Rusland aanhalen.
Het programma is mede geschreven door een groep extreemrechtse adviseurs uit Siegmunds omgeving. Het viertal was ooit lid van de Heimattreue Deutsche Jugend (HDJ), een inmiddels verboden neonazistische jeugdbeweging. Die organisatie is zelfs de AfD te extreem: oud-leden van de HDJ zijn volgens de statuten niet welkom bij de partij.
De onthullingen over Siegmunds extreemrechtse entourage hebben AfD in de peilingen niet geschaad. Zelf heeft hij er ook geen bezwaar tegen om zijn ideologische basis aan deze adviseurs uit te besteden. ‘Het zijn uitstekende mensen’, zei hij tegen Die Welt. ‘Het interesseert me niet wat ze 20 of 25 jaar geleden hebben gedaan.’
Zondag zal blijken of Siegmund het plan van die ‘uitstekende mensen’ kan gaan uitvoeren. Mogelijk is dat ook een opmaat naar de landelijke politiek. Online weet hij zichzelf al uitstekend te verkopen. Op TikTok heeft hij ruim 820 duizend volgers, niet veel minder dan de landelijke AfD-leider Alice Weidel. Ook zijn woorden doen vermoeden dat zijn blik verder reikt dan Saksen-Anhalt. ‘We willen ons oude, veilige Duitsland terug’, zei hij deze zomer op campagne. ‘Het doel is uiteindelijk om het hele land weer op de rails te krijgen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant