Basta wordt nooit een saai heldenverhaal; de makers weten heel goed dat het drama veel interessanter is. Glansrijk middelpunt is Chris Peters in de rol van de eigengereide voetballer.
is tv-recensent voor de Volkskrant en schrijft over film.
Die enkel. Die verdomde enkel. Meer nog dan de falende artsen, de bemoeizuchtige Johan Cruijff en Silvio Berlusconi of zijn iets te dominante vader, is De Enkel de grootste antagonist in Basta, een zevendelige serie over oud-topvoetballer Marco van Basten.
Wat was hij goed, wat was hij briljant. Ach, alleen al die openingsscène, waarin beelden van de fictieve Van Basten (gespeeld door Chris Peters) worden versneden met echt archiefmateriaal. De serie begint met beelden van een fameuze Champions League-wedstrijd van AC Milan in 1992, waarin Van Basten vier keer scoort. Zoals een Italiaanse commentator het samenvat: ‘De Utrechtse zwaan steeg op, Milaan vloog met hem mee.’
Toch wil trainer Fabio Capello hem geen 10 geven. Een 9,5 kan hij krijgen, omdat ‘perfectie niet bestaat in het voetbal’.
Maar verdomd, Van Basten kwam in die tijd toch akelig dicht bij de perfectie. Helaas voor hem was er altijd De Enkel, die in de eerste aflevering direct de grootste kwelgeest blijkt. Na de spectaculaire proloog gaat het gauw mis. Van Basten heeft pijn na elke wedstrijd, AC Milan kan hem niet missen en de noodzakelijke operaties verlopen slecht.
Hierdoor wordt Basta nooit een saai heldenverhaal: De Enkel vormt de rode draad, terwijl we ondertussen zien hoe Van Basten carrière maakt. Maar ondertussen weten we dat het onvermijdelijke niet kan worden afgewend.
Het geeft het geheel een tragische lading: regisseur Remy van Heugten en schrijver Thomas van der Ree vinden het drama veel interessanter dan de voetballende voorspoed. Zelfs het gewonnen EK in 1988 wordt razendsnel afgevinkt, in tegenstelling tot het desastreus verlopen WK 1990. Slim, want op dat soort momenten is Van Basten veel complexer en eigenwijzer dan wanneer hij de geniale held is.
Een ander risico bij dit soort biografische series is dat een zekere Koefnoenisering altijd op de loer ligt. Zeker bij figuren als Cruijff, Rinus Michels en Aad de Mos is de karikatuur nooit ver weg, omdat zij van zichzelf al iets grotesks hebben. Basta ontsnapt daar niet helemaal aan: vooral de door Tibor Lukács en Chantal Janzen gespeelde Johan en Danny Cruijff ontstijgen de typetjes niet helemaal.
Des te sterker is de entourage rond Van Basten, met vader Joop (Hans Kesting) en vrouw Liesbeth (Eefje Paddenburg). De rol van veeleisende vader zagen we al talloze malen, maar Kesting vult ’m perfect in: nooit helemaal zwart-wit, en met een lekker Utregs randje. Paddenburg wordt nooit een clichématige voetbalvrouw, maar biedt uitstekend, nuchter tegengas.
Maar Basta is vooral de serie van Chris Peters, die een formidabele Van Basten neerzet. Nergens wordt zijn rol een gemakzuchtige imitatie: Peters heeft duidelijk goed naar Van Basten gekeken, maar maakt er óók zijn eigen rol van, als eigenwijze, permanent gekwelde snuiter.
Peters is daarmee het glansrijke middelpunt van een heerlijk vermakelijke, uitstekend gemaakte serie. Videoland spaarde kosten noch moeite, en dat is goed te zien. Er werd veel op locatie gedraaid in Italië, de cinematografie is voortreffelijk en zelfs de voetbalbeelden ogen bijzonder authentiek. Met Basta krijgt de geniale Marco van Basten de biografische serie die hij verdient.
Op zoek naar meer bingemateriaal?
Op volkskrant.nl/series vind je al onze serierecensies, handig doorzoekbaar op genre, aanbieder en aantal sterren.
★★★★☆
Biografie
Zevendelige serie
Met Chris Peters, Eefje Paddenburg, Hans Kesting
Te zien op Videoland.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant