Het kabinet kan de stikstofreductie van 42 tot 46 procent in 2035 alleen halen als het volledige maatregelenpakket wordt uitgevoerd. En zelfs dan lijkt een gedwongen krimp van de veestapel onvermijdelijk.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Tot die conclusie komt het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) donderdag in een doorlichting van de stikstofplannen die landbouwminister Jaimi van Essen (D66) voor de zomer presenteerde.
Het planbureau schrijft in de analyse, die het op verzoek van het kabinet uitvoerde, dat het pakket de juiste voorwaarden schept om ‘een aanzienlijke stap te zetten’ in het verlagen van de stikstofuitstoot en de natuur de kans te geven te herstellen. Dat betekent dat het doel in zicht komt om in 2035 de uitstoot ten opzichte van 2019 met 42 tot 46 procent te verminderen.
Maar er is meer nodig. De stikstofuitstoot blijft dusdanig hoog dat het risico op verslechtering van de natuur niet kan worden uitgesloten. Om te voldoen aan de Europese richtlijnen moeten alle plannen niet alleen ‘volledig worden ingevoerd en nageleefd’, maar zal het kabinet in de toekomst ook aanvullende stappen moeten zetten.
Al vanaf de start van het kabinet-Jetten werd duidelijk dat D66, CDA en VVD het tot een van hun hoofddoelen hadden gemaakt om de jarenlange stikstofimpasse zo snel mogelijk te doorbreken. ‘Nederland moet en kan van het stikstofslot af’, schreven de coalitiepartijen in het regeerakkoord.
Om dit te bereiken kondigde Van Essen strengere eisen voor stallen aan. Boerenbedrijven in de nabijheid van natuurgebieden moeten verder fors minder uitstoten; de grondgebondenheidsnorm dwingt veehouders voortaan een maximumaantal koeien per hectare te houden. Het onvermijdelijke doel: minder vee, met als gevolg dat ook boeren zullen moeten stoppen.
Hoewel het PBL meent dat er ambitieuze stappen worden gezet, ziet het planbureau een aantal grote onzekerheden. Nog niet alle plannen zijn volledig uitgewerkt. ‘Gezien de omvang van het pakket is dat in deze fase begrijpelijk.’ Toch wacht hier een van de belangrijkste opgaven voor het kabinet. Met de plannen die er nu liggen komt het kabinet uit op een stikstofreductie van 40 procent. Om het minimale doel van 42 procent te halen, zijn aanvullende maatregelen nodig. Volgens het PBL rest dan alleen nog de generieke korting, wat neerkomt op een gedwongen krimp van het aantal dieren dat gehouden mag worden.
Dit brengt weer een ander probleem met zich mee: om te voldoen aan de strengere stal- en emissie-eisen zullen boeren flink moeten investeren. ‘Een deel van de veehouders zal naar verwachting financieel niet kunnen of willen voldoen aan de aangescherpte emissieregelgeving en grondgebondenheidseisen en daardoor besluiten het bedrijf te beëindigen.’
Voor de boeren die het financieel wel zouden kunnen dragen, kan de dreiging van een generieke korting afschrikken. ‘Bedrijven lopen immers het risico dat zij eerst investeren in emissiereducerende technieken of een extensiever bedrijfsmodel en zo hun individuele emissienorm halen, maar later alsnog dieren moeten wegdoen omdat het landelijke emissiedoel niet gehaald is’, schrijft het PBL.
Het kabinet kan dit voorkomen door concreter te maken welke plannen het heeft met de zogenoemde veldemissie, het uitrijden van mest. Minder mest kan een belangrijke rol spelen in het voorkomen van een generieke korting, ziet het PBL.
Als het kabinet erin slaagt de plannen door de Kamer te loodsen, wacht het volgens het PBL een ‘opgave van historische proporties’. De berekening gaat uit van het meest gunstige scenario, waarbij geen rekening is gehouden met de beperkte uitvoeringscapaciteit bij de overheid, technische tegenvallers en tegenwerking van andere partijen.
Misschien wel de belangrijkste conclusie is dat dit pakket het stikstofprobleem niet zal oplossen. Er zullen natuurgebieden blijven waar de natuur kwetsbaar blijft. Daarmee blijft stikstof een factor van belang wanneer het gaat om vergunningverlening. ‘Je kunt niet zeggen dat we hiermee van het stikstofslot afkomen’, aldus PBL-directeur Marko Hekkert. ‘We moeten per gebied blijven kijken waar je vergunningen kunt verlenen en waar niet.’
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant