werkt sinds 2012 voor de Volkskrant als journalist en columnist.
Nadat een onthutste burgemeester van Overasselt dinsdag uitriep dat de schietpartij in zijn dorp enorm ‘on-Nederlands!’ was, gaf collega Frank Heinen gisteren op deze plek een definitie van die woordcombinatie. On-Nederlands is volgens hem ‘alles wat we liever niet willen weten’ over onszelf. Dus geweld, racisme, een welig tierende drugseconomie: het zijn stuk voor stuk on-Nederlandse zaken aangezien ze niet passen bij ons aller verlangen woonachtig te zijn in een onschuldig en aangeharkt paradijs.
Hoewel ik het uiteraard roerend eens ben met collega Heinen (ik vind Frank Heinen namelijk een on-Nederlands goede columnist) zou ik toch graag een kleine kanttekening plaatsen: on-Nederlands wordt namelijk evenzo vaak van stal gehaald om iets positiefs te duiden.
Over de auteur
Jarl van der Ploeg is journalist en columnist voor de Volkskrant. Hij werkte eerder als correspondent in Italië. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Wanneer Femke Bol bijvoorbeeld succes behaalt op de olympische atletiekbaan, spreken de sportcommentatoren standaard van een ‘on-Nederlandse prestatie’ (in sportjargon enkel nog te overtreffen door de welbekende ‘buitenaardse prestatie’). Ook vermaard is de ‘on-Nederlandse allure’ (zo zei Wim Pijbes ooit dat het Rijksmuseum dankzij Wim Pijbes ‘een on-Nederlandse allure’ had gekregen) en de verreweg populairste variant in dit rijtje is uiteraard het ‘on-Nederlands goed’, dat vooral klinkt wanneer een film of serie van eigen bodem kwalitatief hoogstaand is.
Je kunt je natuurlijk afvragen of een compliment waarmee je de rest van de bevolking wegzet als volslagen talentloos, wel een echt compliment is, maar juist dat onderhuidse venijn maakt de woordcombinatie ‘on-Nederlands’ net zo oer-Nederlands als stamppot, jenever, damesslips van de Miss Etam, tikkies, open gordijnen, een all-inclusive vakantie met Tui naar Bonaire, tegenwind, xtc, intelligente lockdowns, de kievit en een ruzie tussen Jos en Jan in Overasselt.
Geen enkel ander volk ter wereld definieert zichzelf zo gretig met dingen die het niet is, wat uiteraard betekent dat de meeste Nederlanders geen idee hebben wat ze dan wel zijn. In heel dit land loopt slechts één bevolkingsgroep rond die pertinent weigert mee te doen aan deze volkstraditie, namelijk de groep die tijdens demonstraties heel hard ‘wij zijn Nederland!’ scandeert (wat voor de rest van Nederland dan weer aanleiding is ze subiet weg te zetten als on-Nederlands, waarmee de cirkel in zekere zin toch weer rond is).
Zo zei burgemeester Mark Verheijen onlangs tegen verslaggever Rik Kuiper dat de extreemrechtse relschoppers die eerder dit jaar amok maakten voor zijn gemeentehuis in Loosdrecht, zich ‘on-Nederlands’ hadden gedragen. Hij zei: ‘Je mag van alles van het beleid vinden, maar om dat dan af te reageren op een groep asielzoekers? Dat is on-Nederlands.’
Uiteraard is dat aperte onzin, want demonstreren tegen de spreidingswet is bij uitstek Nederlands. Zo besloot Deventer al in het jaar 1523 dat vreemdelingen niet binnen de stadsgrenzen mochten wonen zonder toestemming van het stadsbestuur. Wie zijn huis toch verhuurde aan mensen van buitenaf, riskeerde strenge straffen.
Overigens is er één beroepsgroep die juist op zou moeten passen met het gebruik van de term, namelijk politici. Zodra je als minister drugsgeweld consequent afdoet als een on-Nederlands incident, ontsla je jezelf namelijk van de verplichting er serieus tegen op te treden, ook al ben je inmiddels een van de grootste narcostaten ter wereld. En door het overvolle grasveld in Ter Apel jaar na jaar te bestempelen als iets dat je hier onder normale omstandigheden nooit tegenkomt, is er ook geen enkele reden om het structurele probleem erachter op te lossen.
Gelukkig zijn de meeste Nederlandse politici veel te verstandig voor het begaan van dergelijke onnozelheden. Of misschien accurater: on-Nederlands verstandig.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant