Goedkope, makkelijk plaatsbare containerwoningen zijn praktisch, maar theatermakers Jonas van Dalen en Caroline Geiser vragen aandacht voor de nadelen. In zo’n studiootje aan de rand van de stad liggen eenzaamheid en onveiligheid op de loer.
schrijft voor de Volkskrant over comedy en theater.
Goedkope, makkelijk plaatsbare containerwoningen zijn praktisch, maar theatermakers Jonas van Dalen en Caroline Geiser vragen aandacht voor de nadelen. In zo’n studiootje aan de rand van de stad liggen eenzaamheid en onveiligheid op de loer.
schrijft voor de Volkskrant over comedy en theater.
Twintigers Tom en Eva wonen in een container en zijn buren van elkaar. Althans: in de locatietheatervoorstelling Containertirades, die te zien is in een industrieel gebied in Amsterdam. Maar hoewel ze al enige tijd naast elkaar wonen in hun zogeheten containerwoning (een zeecontainer omgebouwd tot studio), kennen ze elkaar noch de andere bewoners. Iedereen in dit wooncomplex leeft langs elkaar heen. Van een gastvrije gemeenschap is geen sprake, van eenzaamheid wel.
De bezoekers van dit toneelstuk, dat op dinsdag 8 september in première gaat tijdens het theaterfestival Amsterdam Fringe, luisteren zowel in een wooncontainer als daarbuiten. Binnen vertelt de wat neerslachtige Tom (Levy Geernaert) dat hij jarig is. Hij is 27 geworden.
Dat betekent dat hij deze woonplek moet verlaten; de lijst met huiszoekende jongeren is immers lang. Een plan voor een volgende stap heeft hij niet, mede door het nijpende tekort aan betaalbare woningen. Hij zal moeten hospiteren, maar hij is ook doodop en heeft net van een arts de diagnose ‘stemmingsstoornis’ gekregen.
Wel blijft Tom dromen: ‘Ooit koop ik een huis, misschien niet zo groot, en woon ik erin. Niet in m’n eentje, maar met iedereen die wil wonen met mij, met vrienden of zo. En geef ik een feest en ben ik zó luid dat de huisbaas het hoort, die mij dit heeft verhuurd. En hoop ik dat die beseft: niemand hoort in een krot waar die goud voor betaalt om eenzaam te zijn.’
De schrijver van het stuk is de 25-jarige Jonas van Dalen, die zelf in zo'n woning woont in een containerpark in de Utrechtse wijk Hoograven. Voor Containertirades heeft Van Dalen zijn eigen ervaringen gebundeld met die van enkele medebewoners. Hun woningen worden door woningcorporaties en beleidsmakers geroemd, omdat ze betaalbaar en makkelijk te verplaatsen zijn en je er tientallen van op en naast elkaar kunt zetten.
In zulke complexen ontbreekt er echter vaak een gemeenschappelijke ruimte. En meestal staan deze eenpersoonshuishoudens in een uitgestorven wijk aan de rand van de stad.
In een interview vertelt Van Dalen dat hij en zijn medebewoners geen gedeelde voordeur hebben, zoals bij een flat. ‘Je maakt dus onderdeel uit van de openbare ruimte. Ik vind het niet prettig om hier ’s avonds alleen thuis te komen. Dat gevoel is bij vrouwen nog veel sterker’, zegt Van Dalen.
‘Statistisch gezien hebben jongeren meer psychische klachten als ze alleen wonen. Uit onderzoek blijkt dat studenten die wonen in het Utrecht Science Park, waar de meeste van dit soort studio’s staan, de kwaliteit van hun leven een lager cijfer geven dan studenten in andere wijken. In de politiek worden deze woningen gezien als een oplossing voor de woningnood, er komen er ook steeds meer bij, maar het gaat nooit over de bijwerkingen.’
De bijwerkingen worden in Containertirades verwoord door een bewoner genaamd Eva (Carina de Vroome), die zichzelf per ongeluk heeft buitengesloten en buiten voor de container haar zegje doet. Ze vertelt dat ze baalt dat ze niks mag veranderen aan het kille interieur van haar woning, waardoor ze zich er niet thuis voelt.
En als Eva op een avond laat thuiskomt, kijkt ze ineens in de felle koplampen van twee auto’s. ‘Ik kan de bestuurder niet zien. Hij mij wel. Met mijn tas bedek ik mezelf. Mijn moeder zegt dat ik altijd van het slechtste uitga. Maar dat is niet waar. Mensen zijn nou eenmaal femicideplegende monsters.’
Niet alleen thematiseert Van Dalen dus onderwerpen als eenzaamheid en de krapte op de woningmarkt. Ook het gevoel van onveiligheid en het gebrek aan hoop voor de toekomst maken deze gen Z’ers pijnlijk tastbaar.
Van Dalen, die in 2024 afstudeerde aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht, liet het stuk lezen aan zijn goede vriendin Caroline Geiser, een Zwitsers-Colombiaanse regisseur die haar opleiding voltooide aan de Academie voor Theater en Dans in Amsterdam. ‘Meteen nadat ik het had gelezen, zei ik dat ik het wilde regisseren’, zegt Geiser.
‘We wilden ook allebei een locatie waar het stuk zich zowel binnen als buiten afspeelt. De personages zitten namelijk ieder opgesloten in hun eigen verdriet en eenzaamheid en vinden het moeilijk om contact te maken. Er staat altijd een muur tussen hen in, een fysieke en een onzichtbare, terwijl ze dezelfde omgeving delen.’
Van Dalen heeft zijn tekst hier en daar met wat geestige omschrijvingen gelardeerd. Eva beschrijft een medebewoner als: ‘Een alternativo. Maar dan van het quasiverwende soort. Met zo’n snor waarmee je in de platenzaak kan werken. En zo’n bloesje dat schreeuwt: ik was op Lowlands!’
De soms bijtende humor is kenmerkend voor Van Dalen. Toen hij vorig jaar als cabaretier op het toneel stond tijdens het Utrechts Cabaret Festival, kreeg hij de publieksprijs. Regisseur Geiser waardeert dat. ‘Jongeren van nu hebben vaak het gevoel dat ze geen zeggenschap hebben over wat er met hen en in de wereld gebeurt. Ik denk dat humor dan goed van pas komt, dat maakt het iets draaglijker.’
Uiteindelijk wordt er in Containertirades, zonder al te veel te verklappen, toch een muur doorbroken. Maar het eindigt niet bepaald hoopvol over de woningnood en de groeiende eenzaamheid onder jongeren. Van Dalen zegt dat hij in de eerste plaats wil illustreren hoe jonge mensen het leven in een containerwoning ervaren.
‘We willen een kloppend verslag uitbrengen, in plaats van dat we menen een soort oplossing te hebben voor eenzaamheid. Ik hoop wel dat het stuk wat verlichting en herkenning biedt voor de jongeren die het bezoeken. Waar het beleid ophoudt, neemt theater het stokje toch een klein beetje over.’
Containertirades, van 7/9 t/m 13/9 op het Amsterdam Fringe Festival.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant