Bodemonderzoeker Marcel van der Heijden (55) heeft dit jaar een Ig Nobelprijs gekregen voor een experiment waarbij hij duizenden onderbroeken liet begraven. ‘De verschillen in hoe snel een onderbroek vergaat zijn markant.’
is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Uit het juryrapport van de Ig Nobelprijs: u wint de humoristisch bedoelde wetenschapsonderscheiding ‘voor het begraven van duizend paren identieke onderbroeken’. Dat moet u toch even uitleggen.
‘We wilden het brede publiek op een grappige, inspirerende manier interesseren voor de bodem. Want voor de meeste mensen is de bodem toch: vies, donker, ver weg. Terwijl de bodem vol leven zit en 95 procent van ons eten voortbrengt. Zo kwamen we uiteindelijk op die onderbroeken uit, als indicator voor bodemkwaliteit. We wilden dat zoveel mogelijk mensen zouden meedoen.’
Mensen konden een pakket krijgen met daarin onder meer twee onderbroeken om te begraven. Na één respectievelijk twee maanden kon je zien: hoe zijn ze vergaan?
‘We hebben uiteraard katoenen onderbroeken gebruikt, die afgebroken kunnen worden door bacteriën, schimmels, bodemdiertjes. Daarna werden de resten naar ons teruggestuurd, samen met een zakje met een bodemmonster. Dat konden we dan in het lab analyseren en vergelijken met de onderbroek.’
Wat zag u?
‘Eigenlijk wat we al verwachtten: de verschillen in hoe snel een onderbroek vergaat zijn markant en hangen sterk af van het type bodemgebruik. Het afbraakproces gaat veel sneller in tuinen dan bijvoorbeeld in een grasveld of op een andere plek waar weinig in de bodem gebeurt. Ook viel ons op dat in sommige moestuinen veel te veel wordt gemest. Dat is ook weer niet goed, planten gaan daarvan echt niet sneller groeien.’
Stel, ik wil dit thuis ook proberen. Waar moet ik dan op letten?
‘Je zou dan in je tuin één of twee onderbroeken kunnen begraven. Maar je hebt ook vergelijkingsmateriaal nodig. Dus begraaf er ook een op een industrieterrein of een andere plek waar je verwacht dat de bodem slecht is. Op die manier krijg je een aardige indicatie voor hoe actief de bodem in je tuin is. En je kunt dit natuurlijk ook samen met de buurman doen, of bijvoorbeeld een zeiltje boven een stuk grond hangen, om te zien wat het effect van droogte is.’
Van de 2.200 onderbroeken die u uitdeelde, kreeg u er 1.752 terug, schrijft u in uw wetenschappelijke publicatie over het experiment. Liggen de overige 448 onderbroeken nog ergens onder de grond?
‘Een reden dat we onderbroeken hebben gebruikt en niet bijvoorbeeld sokken, is dat je een onderbroek, vanwege dat elastiek aan de bovenkant, makkelijker in één stuk kunt terugvinden. Maar ik denk dat er vast een aantal onderbroeken in de grond is blijven zitten. Die zijn nu helemaal vergaan.’
KADER
De Ig Nobelprijs is een satirisch bedoelde onderscheiding, voor onderzoek ‘dat eerst aan het lachen maakt en dan aan het denken zet’. Een selectie van de winnaars dit jaar.
Voor het team dat aantoonde dat mensen uit hoge klassen eerder geneigd zijn snoepjes uit de voorraad van kinderen te stelen en zich schuldig te maken aan andere vormen van onethisch gedrag.
Voor het Braziliaans-Australische team dat bij verschillende temperaturen en op uiteenlopende tijdstippen ‘zachtjes op verschillende delen van gifslangen stapte’, om uit te vinden wanneer een slang mensen bijt.
Voor het internationale team dat met theoretische berekeningen én via ‘experimentele validatie’ probeerde een spettervrij urinoir te ontwerpen. De onderzoekers kwamen uit op een soort slakkenhuis, genaamd de ‘cornucopia’.
Voor de onderzoekers uit onder meer Polen die ontdekten dat ouders hun baby’s fantastisch vinden ruiken, maar hun tienerkinderen niet.
Postuum toegekend aan de Japanse onderzoeker die in 1977 een onderzoek publiceerde over de aerodynamica van het neussnuiten: How to Blow the Nose — An Aerodynamic Study of the Nose Blowing.
Voor de biologen die een wetenschappelijke definitie opstelden van zoenen die ook opgaat voor dieren zoals mieren en ijsberen: ‘Niet-agonistische interacties waarbij sprake is van gericht, intraspecifiek, oraal-oraalcontact met enige beweging van de lippen/monddelen en zonder voedseloverdracht.’
Voor de onderzoekers uit onder meer India die ontdekten dat de melkeiwitten van levendbarende kakkerlakken drie keer zoveel energie bevatten als het melkeiwit van koeien.
Voor het Chinees-Canadese team ‘voor het gebruik van de steeksnuit van de mug als hoge resolutie 3D-printkop, een proces genaamd necroprinting’.
Voor de psychologen die met experimenten documenteerden ‘dat we vrienden waarderen die gemeen zijn tegen de mensen die we niet mogen’.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant