Tv-recensie Een bende zwaarbewapende drugscriminelen rent schietend door het Gelderse Overasselt. Er viel één dode. Ook Rudi Vranckx ziet in ‘Drugsdelta’ een dode vallen langs de Amazone, een nieuwe transportroute voor cocaïne uit Colombia en Peru naar Europa.
Rudi Vranckx in de eerste aflevering van ‘Drugsdelta’.
Ze hingen erbij als scheefgezakte zandzakjes. De meesten in diepe slaap of semi-coma, kinderhoofdjes op elkaars schouders, in gymschoenen gestoken benen wijd uit elkaar. Sommigen rolden nog met hun ogen of maalden met hun kaken, anderen rochelden de laatste plasjes op het perron. Geen van hen sprak, afgezien van wat gemompel.
Zaterdagochtend op NS-station Alexander, een uur of zes, medio jaren negentig. Ik had er als redacteur Binnenland een nachtdienst bij NRC Handelsblad op zitten, zij een nachtje stappen. Geen van hen ouder dan een jaar of zestien, sommigen op het oog zo jong dat ze iets eerder nog met steunwieltjes fietsten. Daar zaten ze. Volkomen high.
Mij schoten de jaren zeventig te binnen. Toen drugsgebruik nog geen nationale sport was, maar een subculturele waas had van exclusiviteit. Toen we na schooltijd in schimmige koffiehuizen onder de toonbank onze brokjes stuff kregen. Soms moest er een jonge psychonaut uit een boom worden gehaald. Af en toe bereikten ons berichten van steek- of schietpartijen uit Amsterdam – ver weg.
En nu, een kwart eeuw na de pillenslikkertjes op het station en een halve eeuw na die hippe seventies trekt een bende zwaarbewapende drugscriminelen om vier uur ’s nachts schietend door, of all places, het Gelderse Overasselt, in wat een scène leek uit Scarface of de Netflix-serie Narcos. Er viel één dode. Welkom in Holland drugsland.
Ook Rudi Vranckx ziet in Drugsdelta (BNNVara/VRT) een dode vallen. Op een plankier ergens diep in het Amazonegebied staart de Vlaamse veteraan-verslaggever tussen een groep sjofele kerels naar het lijk van een man in een geel shirt. Hij is net doodgeschoten. Een afrekening? Vermoedelijk. Langs de Amazone, een nieuwe transportroute voor cocaïne uit Colombia en Peru naar Europa, is het ‘Wild West”, aldus Vranckx.
Ondanks zijn oorlogservaring werd hij geschokt door de alledaagsheid van het drugsgeweld, zei hij gisteren in de eerste aflevering van deze vierdelige reportageserie over de internationale drugshandel, die hij maakte met de Nederlandse journalist Sinan Can. In de reeks volgen de twee de drugsindustrie, van de galerijflats van Amsterdam-Zuidoost (waar jonge ‘uithalers’ worden geronseld), Antwerpen en Vlissingen naar Colombia en de Amazone. Niet altijd makkelijk in beeld te brengen (donkere profielen, mensen op de rug gefilmd), maar huiveringwekkend door de ontmoetingen en gesprekken van Vranckx en Can in en rondom de drugswereld.
Ze doen het onverschrokken. In deze eerste aflevering van Drugsdelta kijkt Vranckx vol afgrijzen toe hoe een kleine Colombiaanse cocaboer met benzine en chemicaliën het goedje mixt („De mensen die dit gebruiken zijn idioten”, zegt de man erbij). Hij moet wel, zegt hij, om scholing voor zijn kinderen te kunnen betalen – en tja, bij weigering krijg je de kogel. Die zou dan komen van zware jongens als ‘Anton’, die Vranckx met pistool op tafel vertelt dat hij goede zaken deed met een (inmiddels veroordeelde) handlanger van de Nederlander Ridouan Taghi, en om de paar maanden twee, drie ton coke verscheepte.
Hoofdrol speelt uiteraard het geld. Honderden miljoenen gaan er om in de business, aldus (de gemaskerde) Anton, die ook wel weet dat er in zijn professie maar twee soorten pensioen bestaan, „de dood of de gevangenis”. Dichter bij huis in Antwerpen spreekt Vranckx een havenarbeider die zich liet corrumperen en naar eigen zeggen 75.000 euro kon opstrijken voor één verplaatste container. „Zo veel geld”, verzucht Vranckx, „wie kan dat tegenhouden?”
Goeie vraag. Als er de afgelopen halve eeuw na de auto, televisie en alcohol één consumptiegoed een stormachtig succes is geworden in Nederland, dan zijn het drugs. De walmen hasj en wiet waar het halve land zich in hulde toen in de jaren tachtig het hek eenmaal van de dam was, mogen wat zijn opgetrokken – ervoor in de plaats gekomen is een uit de kluiten gewassen, wereldwijde industrie.
Midden in de delta.