We hebben al een kinderarts. We hebben een specialist ouderengeneeskunde. Omdat dit te complex is voor alleen de huisarts. Wordt het geen tijd dat we ook recht gaan doen aan de complexiteit van het vrouwelijk lichaam?
Terecht beschrijft Lizanne Ganzevles in haar opiniestuk het belang van een bredere blik op de klachten van vrouwen. Laten we vandaag nog beginnen met te vragen naar de cyclische component! Zeker in de psychiatrie, maar het liefst in elke spreekkamer. Immers: in welke aandoeningen schuilt nog meer een hormonale component? Een goede en noodzakelijke ingreep. Maar is dit voldoende?
Sandra Kooij, internationaal gerenommeerd psychiater en pionier op het gebied van ADHD bij volwassenen en ouderen, schreef onlangs dat ernstige lichamelijke problematiek dermate vaak voorkomt bij vrouwen met ADHD dat gesproken moet worden van een systeemziekte. Dat wil zeggen: een ziekte van lichaam en geest. En hun onderlinge samenhang. Niet alleen geest dus.
Ons lichaam – inclusief ons brein – is een samenhangend systeem. De scheiding bestaat in feitelijke zin niet, al vinden we het misschien prettiger te denken van wel. Zo blijken onze ‘geslachtshormonen’ zich bijvoorbeeld niet aan hun naamgeving te houden. Ze houden zich ook bezig met de sterkte van onze bindweefsels, onze stressregulatie, onze kwaliteit van slaap, ons energieniveau, onze stemming en ons cognitief functioneren.
Over de auteur
Merel Boas is psychiater en Pro Justitia-rapporteur.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Hoewel verschillende gedreven hulpverleners zich al langer bezighouden met onderzoek naar vrouwen, onder wie psychiater Iris Sommer en psycholoog Estrella Montoya in ons land, moet er nog veel gebeuren. Tegelijkertijd dringt reeds beschikbare kennis onvoldoende snel door tot de spreekkamer. Per definitie is dat zo.
Na het artsexamen houdt de structureel georganiseerde opleiding op. In je werk ben je afhankelijk van hoe actueel de richtlijn is, waarover al een opiniestuk verscheen in de Volkskrant. Bijscholing gebeurt vooral via de persoonlijke keuze van de arts. Je moet als patiënt dus het geluk hebben dat jouw (huis)arts nog voldoende fut en zin heeft om zich – tijdens een drukke werkweek of in de avonduren – te verdiepen in een complex onderwerp als problematiek bij vrouwen.
Ter illustratie: recent zat ik bij zo’n bijscholing, getiteld ‘Vrouwen en hormonen’, met een groepje (oud-)huisartsen en medisch specialisten. Deels – met pijn in het hart – omgeschoold tot coach om de benodigde aandacht aan de patiënt te kunnen bieden. Na drie volle dagen bijscholing beantwoordde de gynaecoloog op de laatste middag licht zuchtend een medicatievraag die al op dag 1 was behandeld. Aan de effecten van voeding op hormonen kwamen we niet toe. Het was ons volstrekt helder hoe complex dit onderwerp is.
Wat betekent dit nu in het grotere geheel, zeker nu de werkdruk onder artsen hoog is, de zorgvraag toeneemt en de uitval in de zorg groot is? In ieder geval dat complexe problematiek die onvoldoende begrepen wordt impliciet om meer aandacht, meer tijd en specialistische kennis vraagt. En vooral om maatwerk. Niet te vergelijken met de korte blik op een verzwikte enkel.
Maatwerk vereist normaal gesproken een verwijzing door de huisarts naar een medisch specialist. Maar door de jaren heen is ongemerkt veel complexe, vooral vrouwgerelateerde, zorg bij de huisarts terechtgekomen. Vanwege hun holistische blik maar vooral omdat simpelweg een passend loketje (lees: medisch specialist) ontbrak. Zoals perimenopauzale klachten, maar ook PAIS – merendeel vrouwen – waarvan wordt geschat dat het meer patiënten treft dan COPD.
Grote aantallen. Klachten met een grote impact, niet alleen persoonlijk maar ook op het maatschappelijk functioneren. En eigenlijk past deze zorg niet bij de rol van de huisarts, gezien het maatwerk, de gespecialiseerde kennis en de tijdsinvestering. Dat resulteert er ook in dat vrouwen uitwijken.
Gedreven artsen van verschillende disciplines zijn samen in het gat gesprongen waar de reguliere zorg het niet redt. Hun gezamenlijke blik doet bovendien meer recht aan de complexe diagnostiek en behandeling van deze patiënten. En aan hoe verweven de klachten zijn tussen verschillende orgaansystemen. Maar hoewel daar goed werk wordt verricht, kunnen ook deze poliklinieken de vraag niet voldoende aan.
Hoe logisch is het dat initiatieven van gedreven artsen dit structureel probleem proberen op te lossen? Dat ieder zelf het wiel moet uitvinden? En is louter bijsturen in een overbelast zorgsysteem wel voldoende doelmatig?
We hebben al een kinderarts. We hebben een specialist ouderengeneeskunde. Omdat dit te complex is voor enkel de huisarts. Is het tijd dat we – ook met het oog op efficiëntie – recht doen aan de complexiteit van het vrouwelijk lichaam door een medisch specialist in vrouwengeneeskunde op te leiden?
Iemand met kennis van de onderlinge samenhang van (geslachts)hormonen, het zenuwstelsel, het afweersysteem en de neuropsychologie en -psychiatrie En laten we voor de ontwikkeling van deze opleiding varen op de kennis en ervaring van alle gedreven artsen die zich al jaren hiervoor inzetten!
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant