Dagvaarding Uber-chauffeurs beginnen een collectieve procedure tegen taxibedrijf Uber en zijn ‘dynamische prijzen’. Het systeem erachter, algoritmisch en AI-gestuurd, bepaalt hoe ritten worden verdeeld en hoeveel chauffeurs verdienen. „Uber jaagt ons weg.”
Een Uber-taxi onderweg in Amsterdam.
„Uber, Uber you can’t hide! We can see your greedy side!”, scandeert een groep van dertien Uber-chauffeurs woensdagochtend in de lobby van het moderne hoofdkantoor van taxibedrijf Uber. Een van de chauffeurs gebaart in de rondte. „Mooi gebouw hè?”, zegt hij, „hier gaat het voor óns bedoelde geld naartoe!”
De chauffeurs, vertegenwoordigd door een stichting, dragen allemaal hetzelfde zwarte shirt met de opdruk ‘Uber driver dynamic pay claim’, net als de advocaten van die stichting. Zij zijn naar Amsterdam gekomen om het „inhalige” bedrijf een dagvaarding te overhandigen.
Het van oorsprong Amerikaanse bedrijf weigert die aan te nemen. Na een klein half uur druipen de chauffeurs af. Buiten spreekt de voorzitter van de stichting de groep toe: „Ze verstoppen zich, maar ze naaien ons. Wij stoppen niet. Onze advocaten zullen ze benaderen.”
Uber is een alternatieve taxidienst waarmee passagiers via een app een rit kunnen boeken bij onafhankelijke chauffeurs. Stichting WIE International, belangenbehartiger voor platformwerkers, is woensdag een collectieve procedure tegen Uber begonnen bij de rechtbank van Amsterdam, zegt een woordvoerder van de stichting.
De procedure richt zich op de overgang door Uber van een transparant model met vaste tarieven naar een algoritmisch en AI-gestuurd systeem dat bepaalt hoe ritten worden verdeeld en hoeveel de chauffeurs verdienen. Door de dynamische tarieven, die het bedrijf vanaf 2020 – ook in Nederland – heeft ingevoerd, lopen Uber-chauffeurs inkomsten mis. In totaal is dat, sinds 2022, jaarlijks ongeveer 7.500 euro per chauffeur, zo hebben ze becijferd. Het uurloon van de Uber-chauffeurs is gedaald met gemiddeld ruim 7 euro.
James Farrar, voorzitter van de stichting, trekt de collectieve actie breder dan de dagvaarding tegen alleen Uber. Volgens hem stelt WIE International „paal en perk” aan het gedrag van de grote techconcerns. „Big Tech moet zich aan de wet houden en de rechten van werknemers respecteren. Daar hoort ook een eerlijke beloning bij.”
Bij de vaste tarieven bij Uber was de prijsopbouw duidelijk: een startbedrag van een paar euro, gevolgd door een vergoeding voor het aantal gereden kilometers en de verstreken minuten. Daarvan droeg de chauffeur dan een kwart af aan Uber. Uit de rest haalde chauffeur zijn inkomen en hij betaalde er onder meer verzekering, brandstof en belasting van.
Uber-chauffeur Abdul Sharif krijgt een aanvraag voor een rit binnen. Op zijn scherm vermelden vette cijfers tegen een witte achtergrond het bedrag dat hij voor het ritje van ongeveer 9 kilometer krijgt: 13,85 euro. Daar gaat nog ruim twee euro fee voor Uber af. Hoe de ritprijs verder is opgebouwd, wil Uber niet kwijt, zeggen de chauffeurs.
Overigens betaalt de klant voor diezelfde rit ruim 18 euro, kan Sharif zien. Dat geld gaat rechtstreeks naar Uber. Het taxibedrijf houdt in het nieuwe stelsel dus zo’n 40 procent over van wat de klant betaalt. Eerder was dat 25 procent. Het ‘dynamische’ aan de tarieven is zichtbaar wanneer Sharif even later een nieuwe aanvraag laat zien: ongeveer dezelfde ritafstand, maar een ander bedrag.
Op zijn site legt Uber uit hoe de dynamische tarieven werken: „Tijdens spitsuur, slecht weer of evenementen, kan er een groot aantal mensen op hetzelfde moment een rit aanvragen. Als de vraag heel groot is, kunnen de tarieven stijgen, zodat er altijd ritten beschikbaar zijn voor iedereen die een rit nodig heeft.” Met welk bedrag de tarieven stijgen en wat ‘een groot aantal’ aanvragen is, is niet vermeld. Wel staat er dat „de tarieven in realtime worden aangepast aan de vraag”. Desgevraagd is Uber niet bereid een toelichting te geven.
Dat ‘in realtime’ gebeurt algoritmisch en volgens AI, zegt advocaat Anton Ekker. „Dat mag niet, want in de Algemene verordening gegevensbescherming, de AVG, staat dat ‘de chauffeur het recht heeft om niet onderworpen te worden aan geautomatiseerde besluitvorming’. En AI is dat wel.”
Chauffeur Bereket Kidane is aanwezig bij de poging tot overhandiging van de dagvaarding. Hij rijdt zeven jaar voor Uber, en kan maar moeilijk geloven dat het bedrijf zijn chauffeurs op deze manier behandelt. „Ik heb een beoordelingsscore van 4.92 van de 5, gekregen van klanten. Zij waren blij en zouden dus nog een keer een Uber bestellen. Dan verdient het bedrijf meer geld en daar moeten ze blij mee zijn. Maar toch jaagt Uber ons weg.”
Overigens zijn de dynamische tarieven op zichzelf volgens de stichting niet het grote probleem, maar vooral dat chauffeurs niet kunnen controleren op basis waarvan die worden bepaald. „Zij weten niet goed welke gegevens worden gebruikt, hoe zwaar die meewegen en welk deel Uber inhoudt. Volgens de stichting maakt dit het systeem ondoorzichtig en onzeker voor chauffeurs”, zegt de woordvoerder.
Uber-chauffeur Sharif krijgt een nieuwe aanvraag binnen: een rit naar luchthaven Schiphol van ongeveer zeven kilometer. Hij zou er 8,89 euro voor krijgen. De klant is een paar kilometer van Sharif verwijderd. Dure kilometers, want de chauffeur krijgt niet betaald als hij ‘leeg’ rijdt, dus zonder passagiers. Sharif wijst de aanvraag af. „Voor dat bedrag rij ik bijna gratis door de stad.”