Ruimtemissie BepiColombo begint donderdagmiddag aan een van de belangrijkste fasen van zijn tocht richting planeet Mercurius. De twee meetmodules koppelen dan los van het vaartuig dat hen de afgelopen acht jaar door de ruimte heeft vervoerd.
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Hij schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart.
‘Naar Mercurius reizen is moeilijk. Er aankomen is nog moeilijker.’ Zo vat de Europese ruimtevaartorganisatie ESA samen wat donderdagmiddag om 13.45 uur Nederlandse tijd dikgedrukt in het kosmisch draaiboek van missie BepiColombo staat.
Op dat moment koppelt de zogeheten Mercury Transfer Module (MTM), die de reis van de missie door het donker van de interplanetaire ruimte de afgelopen acht jaar mogelijk maakte, los van de twee meetmodules. Dat duo gaat Mercurius, de planeet het dichtst bij de zon, in meer detail bestuderen.
De aankomst bij Mercurius is ‘een van de veeleisendste reeksen van operaties die ESA ooit heeft uitgevoerd’, schrijft het agentschap in een eigen nieuwsbericht vooruitlopend op de splitsing.
De Europese Mercury Planetary Orbiter (MPO) en de Japanse Mercury Magnetospheric Orbiter (Mio), die na de ontkoppeling van de MTM donderdag overigens nog wel aan elkaar vastgeklonken zitten, moeten in een baan rond de planeet worden afgeleverd. ESA zendt dat moment live uit op het eigen YouTubekanaal, vanuit de controlekamer in Duitsland.
De splitsing vormt de eerste van meerdere lastige handelingen die de Mercurius-missie moet uitvoeren voordat het wetenschappelijk onderzoek van start kan. In december worden namelijk ook de twee modules van elkaar losgekoppeld, waarbij MPO eerst de kleinere Mio moet loslaten in een eigen baan rond Mercurius.
Een paar dagen later laat de Europese sonde ook het zonneschild los dat Mio tijdens de reis richting Mercurius beschermde. Na aankomst is dat niet langer nodig. Mio draait in een baan om de planeet en tegelijkertijd snel om de eigen as, waardoor de warmte van de zon gelijkmatig over alle kanten van de sonde verdeeld wordt.
Nadat het zonneschild is afgeworpen, beweegt MPO tot slot richting zijn definitieve baan rond de planeet, waar de sonde in maart 2027 arriveert.
Mercurius heeft op het eerste gezicht wel wat weg van de maan, gebutst door miljarden jaren aan inslagen van meteorieten. ESA-wetenschappers noemden de planeet deze week de ‘slechtst begrepen rotsachtige planeet in ons zonnestelsel’.
Een van de grote mysteries is het magneetveld rond de planeet. ‘Als je op de planeet zou staan met een kompas, dan wijst dat net als op aarde naar een van de polen’, zei projectleider Geraint Jones bij een presentatie vanuit onderzoekscentrum Estec in Noordwijk. ‘Dat is niet het geval op Venus en Mars.’
De twee meetsondes moeten het binnenste van Mercurius gaan bestuderen. ‘Dat heeft een enorme dichtheid, maar we begrijpen niet waarom. Hopelijk kunnen we leren hoe het z’n magnetisch veld genereert.’
Ook de atmosfeer is interessant: bij een planeet als Venus is die heel dik, terwijl Mercurius niet veel meer heeft dan een dunne wolk gas. Door te begrijpen hoe die verschillen zijn ontstaan bij rotsachtige planeten, leren we volgens Jones ook meer over hoe de aarde zijn unieke eigenschappen ooit heeft verkregen.
Met nieuwe, ongekend scherpe beelden hopen de wetenschappers ook te ontdekken of Mercurius nog vulkanisch actief is, en wat toch die mysterieuze, spiegelende putjes zijn, die onderzoekers zagen op eerdere foto’s van het oppervlak.
Waar wetenschappers om de haverklap missies richting onze buurplaneet Mars zenden, en er zelfs robotwagentjes op hebben rondrijden, is BepiColombo pas de derde missie naar Mercurius. Eerder bezochten alleen Mariner 10 (in 1973 gelanceerd) en Messenger (2004) de binnenste planeet van ons zonnestelsel. Beide missies werden uitgevoerd door de Amerikaanse ruimtevaartorganisatie Nasa.
Een van de grote hindernissen bij een missie naar Mercurius is dat ruimtevaartuigen onderweg veel snelheid krijgen doordat de zon met zijn grote zwaartekracht aan ze trekt. Om in een stabiele baan rond de planeet te komen, moet je dus flink afremmen, een tijdrovende klus die plaatsvindt met de zwaartekracht van andere planeten.
Dit is dus de eerste keer dat Europa, samen met Japan, de planeet Mercurius bezoekt. Beide onderzoekssondes beginnen met metingen in april 2027.
De Mercurius-missie BepiColombo is vernoemd naar Giuseppe (Bepi) Colombo (1920-1984). De Italiaanse onderzoeker van de universiteit van Padua zag als eerste in waarom Mercurius elke twee rondjes om de zon driemaal om zijn as draait.
Colombo stelde bovendien aan Nasa voor om missie Mariner 10 eerst langs Venus te vliegen, zodat die slim gebruik kon maken van de zwaartekracht van die planeet. De sonde kon zo afremmen en in de baan komen waarmee deze in 1974 en 1975 in totaal driemaal langs Mercurius vloog.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant