Gebruik vroege signalen bij risicovol gokgedrag om eerder in te grijpen. En investeer structureel in financiële weerbaarheid, juist op momenten waarop mensen nieuwe financiële verantwoordelijkheden krijgen.
Een gokschuld begint niet bij de eerste aanmaning. Vaak begint deze veel eerder: met nog één keer inzetten, verlies terug willen winnen, langer doorspelen dan gepland en ondertussen een rekening laten liggen.
Juist daarom is het vreemd dat we kansspel- en schuldenbeleid politiek grotendeels als twee verschillende werelden behandelen. Op 3 september debatteert de Tweede Kamer over kansspelen; op 30 september over armoede en schulden. In het leven van mensen lopen die dossiers moeiteloos in elkaar over.
Over de auteur
Jerzy Soetekouw is directeur Vereniging Humanitas.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Onderzoek waarover de NOS deze week berichtte, laat zien dat risicovol online gokgedrag steeds eerder herkenbaar wordt. Veel ’s nachts spelen, steeds meer geld inzetten en steeds langer doorspelen kunnen signalen zijn dat iemand de grip begint te verliezen. De vraag is daarom niet alleen wat we doen wanneer iemand problematisch gokt of diep in de schulden zit, maar vooral: waarom wachten we zo lang als we steeds beter – en eerder – kunnen zien dat het mis dreigt te gaan?
Een belangrijke aanbeveling uit recent onderzoek naar de relatieve schadelijkheid van kansspelen is dat beleid een focus zou moeten hebben op online en landgebonden speelautomaten en casinospelen en online sportweddenschappen, door hun hoge risico op individuele en maatschappelijke gokschade.
Het is belangrijk dat er snel werk wordt gemaakt van risicogestuurd beleid en gerichtere bescherming. Wie gokschade werkelijk wil verminderen, moet maatregelen vooral richten op de spelvormen en het gedrag waarbij het risico aantoonbaar het grootst is.
Bij Humanitas zien we dagelijks wat er gebeurt wanneer financiële problemen zich eenmaal beginnen op te stapelen. Onze vrijwilligers helpen jaarlijks duizenden mensen met geldzorgen en administratie. Een relatief kleine betalingsachterstand kan door rente, boetes en incassokosten uitgroeien tot een schuld waar iemand nauwelijks nog uitkomt.
Schulden raken daarnaast nooit alleen de bankrekening. Ze werken door in gezondheid, relaties, werk en het vertrouwen dat mensen hebben in zichzelf en hun toekomst. Bij risicovol gokken kan een vergelijkbare beweging ontstaan, tot een probleem dat aanvankelijk beheersbaar leek het dagelijks leven begint over te nemen.
Online casino’s hebben een wettelijke zorgplicht. Als we steeds beter kunnen herkennen dat iemand richting de gevarenzone beweegt, moet die kennis ook worden gebruikt. Niet ieder signaal vraagt om dezelfde interventie. Maar preventie moet meer zijn dan wachten totdat iemand zelf aan de noodrem trekt. Preventie is handelen wanneer er nog iets te voorkomen valt.
Precies daar raken kansspelbeleid en schuldenbeleid elkaar. In beide gevallen zouden we veel meer moeten investeren in de fase voordat het misgaat. In Nederland zijn we vaak beter georganiseerd nadat financiële problemen zijn ontstaan dan ervoor. We hebben incasso, schuldhulpverlening en sanering. Allemaal noodzakelijk. Maar onze ambitie zou groter moeten zijn dan mensen zo goed mogelijk helpen wanneer zij eenmaal zijn vastgelopen.
Dat begint bij jongeren die achttien worden. Van de ene op de andere dag moet een jongere zaken regelen rond zorgverzekering, toeslagen en abonnementen. Tegelijkertijd krijgt diezelfde jongere toegang tot financiële producten en ook tot legale kansspelen. We verwachten financiële volwassenheid die niet automatisch met die verjaardag wordt meegeleverd.
Individueel gesprek
Met Moneytalks heeft Humanitas ervaring opgedaan met een praktische aanpak. Jongeren krijgen op school rond hun 18de verjaardag een individueel gesprek met een getrainde vrijwilliger: de 18+-check. Geen nieuwe theorieles, maar samen de praktijk langs. Is je DigiD geregeld? Heb je recht op zorgtoeslag? Wat kost je telefoonabonnement werkelijk? Welke risico’s zijn verbonden aan achteraf betalen of gokken? En weet je waar je terechtkunt als het toch mis dreigt te gaan? Waar mogelijk worden zaken meteen geregeld.
Dat lijkt misschien klein. Maar dat is precies wat preventie zou moeten zijn: niet achteraf vertellen welke keuze iemand jaren geleden anders had moeten maken, maar aanwezig zijn op het moment waarop die keuze ertoe doet.
Lagere risicoprofiel
Loterijen nemen overigens binnen dit debat een andere positie in. Zij behoren tot de kansspelen met een relatief laag risicoprofiel en leveren tegelijkertijd een belangrijke bijdrage aan sport, cultuur en goede doelen. Ook Humanitas ontvangt, net als veel andere maatschappelijke organisaties, bijdragen uit loterijopbrengsten. Die maatschappelijke bijdrage is waardevol en zeker iets om te beschermen, maar is niet het argument om loterijen anders te behandelen. Hun lagere risicoprofiel is dat. Goed kansspelbeleid zou dat verschil moeten volgen: stevige maatregelen waar de risico’s groot zijn, proportionele maatregelen waar die kleiner zijn.
Laat de zwaarte van maatregelen in het kansspelbeleid aansluiten bij het daadwerkelijke risico van verschillende spelvormen. Gebruik vroege signalen bij risicovol gokgedrag om eerder in te grijpen. En investeer structureel in financiële weerbaarheid, juist op momenten waarop mensen nieuwe financiële verantwoordelijkheden krijgen.
Dan hoeven kansspel- en schuldenbeleid elkaar niet pas te ontmoeten wanneer iemand al is vastgelopen. Want de beste schuldhulp is dat een schuld überhaupt niet ontstaat. En de beste bescherming tegen gokschade begint vóór de eerste incassobrief.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant