De Afrikaanse jeugd gaat niet gebukt onder de last van het koloniale verleden. Jongeren op het continent hebben een opvallend positief beeld van wat Europa voor de ontwikkeling van Afrika zou kunnen betekenen.
West-Europa staat er in Afrika niet altijd goed op, en een aantal recente gebeurtenissen draagt daaraan bij. Frankrijk was gedwongen zich terug te trekken uit de Sahel – ‘staatsgreepzone’ – waar het ooit zo invloedrijk was. Centraal-Afrika heeft te maken met de toenemende dreiging van Russische huurlingen. Zimbabwe en het Verenigd Koninkrijk zitten niet op één lijn over landhervormingen en België en voormalige kolonie Congo liggen ook overhoop met elkaar. Het zijn allemaal tekenen dat de goede naam van Europa in Afrika achteruitgaat.
De cijfers van de meest recente enquête onder Afrikaanse jongeren (de African Youth Survey 2026) laten echter zien dat Europa onder de aankomende generatie van het continent opmerkelijk positief wordt gewaardeerd.
Over de auteur
Ivor Ichikowitz is de oprichter van de Ichikowitz Family Foundation, de African Youth Survey en het African Oral History Archive.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Dit toont aan dat hoewel de invloed van Frankrijk wellicht iets minder is geworden, het aantal jongeren dat die invloed als positief beoordeelt juist is gestegen. Het Verenigd Koninkrijk wordt als een betrouwbaarder bondgenoot gezien dan Amerika. En de Europese Unie wordt door 92 procent van de geënquêteerden beschouwd als een positieve kracht in Afrika; een scherpe stijging van de 76 procent in het vorige onderzoek van 2024.
4.901 jongeren in zestien Afrikaanse landen namen deel aan de AYS 2026 en in combinatie met vergelijkbare data van drie voorgaande tweejaarlijkse enquêtes doemt er een opvallend patroon op: Afrikaanse jongeren zijn pragmatisch en toekomstgericht, meer geïnteresseerd in hoe buitenlandse mogendheden zich nu gedragen dan in het koloniale verleden.
Inderdaad, er zijn duidelijke tekenen van vijandigheid tegenover Frankrijk in de Franstalige landen van West-Afrika waar de Franse militaire inzet om islamistische militanten te verslaan is mislukt. Het grotere plaatje is echter dat van een jongere generatie die in staat is om in te zien wanneer invloeden van buitenaf hun zaak ten goede komen.
Duitsland, dat nu voor het eerst in de enquête is opgenomen, en Frankrijk komen naar voren als landen die door Afrikaanse jongeren positief worden beoordeeld. Op de vraag of de Europese Unie een bondgenoot is van hun Afrikaanse vaderland antwoordde 90 procent bevestigend. De geënquêteerden waren bekend met en waardeerden de pogingen van de EU om de onderlinge handel tussen Afrikaanse landen en investeringen te bevorderen via de African Continental Free Trade Area (AfCFTA).
Afrikaanse jongeren zitten niet allemaal somber te scrollen op TikTok. Ze zijn betrokken bij de strategische samenwerkingsverbanden die de koers van hun continent kunnen beïnvloeden.
Uit de hele enquête blijkt dat voor Afrikaanse jongeren de kans op werk en verbinding met wereldwijde markten de hoogste prioriteit hebben. Op de vraag welk criterium het belangrijkste is bij het kiezen van een bondgenoot was de meeste steun (43 procent) voor ‘het vermogen om te investeren in de infrastructuur en de economie van ons land’.
De Europese Unie ondersteunt projecten verspreid over het hele continent, zoals de recente geslaagde renovatie van de Karibadam in de rivier de Zambezi op de grens tussen Zimbabwe en Zambia, een investering van 100 miljoen dollar.
Duitsland wordt door meer Afrikaanse jongeren als bondgenoot beschouwd dan Rusland (89 tegen 86 procent). En zelfs wanneer de impact van de Sahel wordt meegerekend, wordt Frankrijk nog steeds door 85 procent als een belangrijke bondgenoot gezien.
Het is duidelijk dat de jeugd van Afrika niet erg gebukt gaat onder een historische last. Gevraagd naar welke landen de grootste impact in Afrika hebben, ten goede of ten kwade, koos 54 procent voor Rusland. Dat is een forse stijging sinds 2024, toen nog 44 procent dat vond. Sinds de vorige enquête is het Russische privéhuurlingenleger van de Wagnergroep grotendeels vervangen door het meer onder controle van het Kremlin staande Africa Corps. Afrikaanse jongeren zijn zich terdege bewust van de toenemende belangstelling van Rusland voor hun continent.
In dezelfde periode daalde de inschatting van de invloed van Frankrijk van 49 procent in 2024 naar 47 procent. Dat is een duidelijk gevolg van de grotere vijandelijke houding tegenover Frankrijk in West-Afrika na een reeks staatsgrepen in de Sahelregio.
Afrika is nu al het jongste continent. De mediane leeftijd is er nu 19 jaar en 6 maanden en die neerwaartse trend zet door. Waarom is dat belangrijk? Omdat de bevolking in Afrika, terwijl die in China, Oost-Europa en vele andere regio’s krimpt, sterker groeit dan ooit. In 2015 was 16 procent van de wereldbevolking Afrikaans. In 2030 zal 40 procent van alle jongeren ter wereld in Afrika wonen. Daarmee biedt dit overzicht van de opvattingen van het grootste cohort binnen de snelstgroeiende bevolking ter wereld ons de beste op data gebaseerde kans om de toekomst te peilen.
Je hoeft niemand in Europa te vertellen hoezeer de geschiedenis door jongeren kan worden veranderd. Iemand van 19 gaf het startschot voor de moderne geschiedenis toen hij de opvolger in de grootste keizerlijke dynastie van Europa in 1914 doodschoot in Sarajevo en daarmee de Eerste Wereldoorlog in gang zette. De militante groepering waarvan aanslagpleger Gavrilo Princip lid was, heette Mlada Bosna, oftewel Jong Bosnië.
Vandaag de dag is het voor beleidsmakers, strategische planners en wereldleiders al net zo belangrijk om rekening te houden met de jongeren.
De uitkomsten van de AYS 2026 geven mij heel veel hoop. Die laten zien dat jonge Afrikanen erin geloven dat zij de toekomst kunnen vormgeven. Een overweldigende meerderheid van hen gelooft dat jongeren de komende jaren meer invloed zullen hebben op de politieke besluitvorming.
Toch schuilt er in de data ook een waarschuwing. Hoewel jonge Afrikanen geloven in hun eigen vermogen om veranderingen teweeg te brengen, zijn de meesten ook overtuigd dat de politieke leiders van het continent nog steeds geen aansluiting hebben bij hun werkelijkheden en ambities.
Dat vormt zowel een kans als een risico. Regeringen die jongeren werkelijk aanspreken, hen betrekken bij de besluitvorming en voor hen een weg banen richting leiderschap, kunnen daarmee enorm veel energie en vernieuwing losmaken. De African Youth Survey 2026 is een mooi beginpunt als ze willen weten hoe ze dat voor elkaar kunnen krijgen.
Vertaling: Leo Reijnen
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant