Tom Cruise Tom Cruise gaat een andere fase van zijn carrière in. De afgelopen twintig jaar speelde hij bijna alleen in actiefilms. Nu hij 64 wordt, lijkt dat te minderen. Wat nu? Allereerst speelt hij dit jaar in ‘Digger’ een persiflage van zichzelf in fatsuit en met protheses.
Tom Cruise met fatsuit en make-up in ‘Digger’.
Er waren tondeuses, protheses en een fatsuit voor nodig, maar acteur Tom Cruise (64) ziet er dan eindelijk uit naar zijn leeftijd. In Alejandro González Iñárritu’s (Birdman) nieuwste film Digger speelt Cruise Digger Rockwell: een oliemagnaat die de wereld moet redden van een milieuramp die hij zélf veroorzaakte – een babyboomer-archetype, zeg maar. Hoe? Door te knokken met terminale presidenten, praten met zijn halfdode kat en graven met zijn oude, vertrouwde schop.
Dit soort rollen heeft Cruise al lang niet gespeeld. Hij zat in cockpits of scubadook achter kernonderzeeërs aan, maar de komische arthouse waarin hij ook floreerde, ligt al twintig jaar achter hem. De eerste trailer voor Digger was grotendeels een retrospectief van Cruises carrière, afgesloten met een citaat uit Mission: Impossible: „Alles wat je bent, alles wat je hebt gedaan, heeft je geleid naar dit punt.”
Anders gezegd: dit is een keerpunt in de carrière van Tom Cruises carrière. Nog anders gezegd: Tom Cruise wil een Oscar winnen.
De carrière van Tom Cruise (1962) loopt in fases. Hij begon zijn loopbaan als tienerhunk van de jaren tachtig, met rollen in The Outsiders en Risky Business (1983). Al vrij snel speelde hij meer serieuze, dramatische rollen. Hij was Hollywoods favoriete ‘advocatentype met een groot hart’ in films als Rain Man (1988) en The Firm (1993).
Met Top Gun en Mission: Impossible proefde Cruise al aan de actiefilm, maar in de jaren negentig richtte hij zich vooral op samenwerkingen in passieprojecten van ’s werelds beste regisseurs. In vijf jaar tijd werkte hij met Stanley Kubrick (Eyes Wide Shut), Paul Thomas Anderson (Magnolia), Steven Spielberg (Minority Report, War of the Worlds), Cameron Crowe (Vanilla Sky) en Michael Mann (Collateral) in uiteenlopende rollen. De Oscar ontging hem, al kwam hij met z’n nominatie voor de rol in Magnolia (1999) dichtbij.
De afgelopen twintig jaar maakte Cruise veel films, maar acteerde hij weinig. Hij wurmde zich onder de media-ophef rond (onder andere) zijn Scientology-lidmaatschap uit door zich te rebranden als oer-Amerikaanse actieheld. Kapsel en wasbordje spelen in deze films de halve rol; Cruise stapte vooral uit schaduwen en trok sporadisch, als de gelegenheid zich voordeed, één mondhoek lichtjes op.
Cruise werd de Amerikaanse James Bond: een liefdesbaby van Buster Keaton en Sean Connery, die aan vliegtuigen hangt en met zijn knieën tot zijn kin achter boeven met atoomplannen aanrent. Het waren twee vruchtbare decennia, met uitstekende films als Edge of Tomorrow (2014) en Mission: Impossible – Fallout (2018). Steven Spielberg kroonde Cruise tot ‘beschermheer van Hollywood’, nadat hij in 2022 de post-pandemische filmliefhebber terug de bioscoop in lokte met Top Gun: Maverick. In 2026 kreeg Cruise een ere-Oscar (al weet iedereen dat die niet écht telt).
Tom Cruise in ‘Digger’.
Maar nu zit Cruise in een overgangsfase. Zijn eeuwige jeugd vervliegt langzaam. Hangend aan een dubbeldekker lubberde zijn hoofdhuid vorig jaar meer dan ooit. Vorig jaar sloot hij zijn Mission: Impossible-reeks na acht films eindelijk af. Met z’n aanstaande komische rol in Digger lijkt Cruise zichzelf op zijn 64ste eindelijk ouder te laten worden. En dat is altijd een interessante periode in het leven van een filmster.
Acteur Michael Caine (93) herinnert zich nog goed dat hij voor het eerst werd gevraagd om „de vader” te spelen. „De vader? Ik?”, memoreert hij in zijn memoires The Elephant to Hollywood (2010). „Ik liep naar de badkamer en keek in de spiegel. Ja, inderdaad: degene die terugstaarde, was de vader.” Het begin van het einde, dacht hij, en hij begon aan zijn autobiografie. Totdat zijn vriend Jack Nicholson hem ervan overtuigde uit zijn pensioen terug te keren: Caine moest karakteracteur worden.
„De sekssymbolen van vandaag zijn de karakteracteurs van morgen”, schreef de Amerikaanse journalist Nikki Finke ooit. Na Caine’s ‘pensioen’ maakte hij zich voor een volgende generatie onsterfelijk met rollen als vaderfiguur, mentor en trouwe butler. In 2000 won hij er zijn tweede Oscar voor, met zijn rol in The Cider House Rules (1999) – Tom Cruise was toevallig in datzelfde jaar de andere kanshebber voor Magnolia.
Ook Cruise kan typetjes induiken, zoals hij in Digger een beetje lijkt te doen. Of volgt hij een ander model? Acteur Liam Neeson (74) bewees dat je op latere leeftijd juíst in actie moet komen: vanaf Taken (2008) speelde hij bijna twintig jaar gepensioneerde wrekers in brute actiefilms. Of kijkt Cruise naar Daniel Craig (58)? Toen Craig stopte als Bond, trok hij in een reclame zijn maatpak uit en liep hij wild stotend met zijn kruis door een hotel met een fles wodka. „Finally”, zei hij in de camera. Sinds de vlinderdas af is, kan hij eindelijk los: als detective Benoit Blanc in de Knives Out-films, of de alcoholische, homoseksuele expat Lee in Queer (2024).
Over Digger is momenteel nog weinig bekend. Niemand heeft de film nog gezien, hij draait niet op filmfestivals. Het lijkt erop Cruise zichzelf persifleert in Digger. Hij speelt immers een seniore rijkaard – excentriek, wereldvreemd en een beetje gestoord – die nog altijd het gevoel heeft de wereld eigenhandig te moeten redden. Het lijkt wel Mission: Impossible 9.
Dat betekent echter niet dat je Cruise niet meer in de cockpit zal zien. Vooralsnog lijkt hij in te zetten op: alles. Het gerucht gaat dat hij met Mission: Impossible-regisseur Christopher McQuarrie werkt aan een brute actiethriller. En dan wil hij ook nog altijd naar de ruimte, voor een actiefilm in het International Space Station.
„Ik zei ooit dat ik films zou blijven maken tot ik 80 ben, maar ik ga ermee door tot ik 100 ben”, vertelde Tom Cruise vorig jaar met de energie van een kernreactor aan The Hollywood Reporter. „Ik zal nooit stoppen. Ik zal nooit stoppen met het maken van actiefilms, ik zal nooit stoppen met drama’s, komedies… Ik heb er ontzettend veel zin in.”
Digger van regisseur Alejandro González Iñárritu met onder anderen Tom Cruise draait vanaf 1 oktober 2026 in de bioscoop.