Vanaf vrijdag (4 september) leidt Giorgia Meloni de langstzittende regering in de geschiedenis van de republiek Italië. Hoewel van haar beloftes weinig terechtkwam, is dat een uitzonderlijke prestatie in een land waar een kabinet gemiddeld iets langer dan een jaar standhoudt.
is correspondent Italië voor de Volkskrant. Ze doet verslag vanuit de stad l'Aquila, het kiesdistrict waar Giorgia Meloni in 2022 werd verkozen.
Vanaf vrijdag (4 september) leidt Giorgia Meloni de langstzittende regering in de geschiedenis van de republiek Italië. Hoewel van haar beloftes weinig terechtkwam, is dat een uitzonderlijke prestatie in een land waar een kabinet gemiddeld iets langer dan een jaar standhoudt.
is correspondent Italië voor de Volkskrant. Ze doet verslag vanuit de stad l'Aquila, het kiesdistrict waar Giorgia Meloni in 2022 werd verkozen.
Hij is socialist en bepaald geen fan van de ‘hardwerkende underdog uit de Romeinse volkswijk Garbatella’. Toch kost het opsommen van Giorgia Meloni’s kwaliteiten Nicola Lattanzio (69) geen enkele moeite. ‘Ze weet haar boodschap zo over te brengen dat gewone mensen zich eindelijk begrepen voelen. En ze heeft temperament. Mijn vrouw trapt er ook in’, zegt de gepensioneerde staatsadvocaat met een caffè in Bar Leo in het centrum van L’Aquila.
Na 1.413 dagen moeten zelfs critici erkennen dat Giorgia Meloni (49) beschikt over een flinke dosis politiek talent. Toen de politica haar campagne vier jaar geleden aftrapte in de middeleeuwse universiteitsstad L’Aquila was men sceptisch. ‘De vlam zal snel doven’, voorspelde een oppositieraadslid, verwijzend naar het logo van Meloni’s partij Fratelli d’Italia dat associaties oproept met het fascisme.
Dat Meloni zich kandidaat stelde in kiesdistrict L’Aquila-Teramo, en niet in haar woonplaats Rome, was geen toeval. Hier kreeg haar uiterst rechtse partij voor het eerst de kans om te besturen. De burgemeester is van Fratelli d’Italia en ook de president van de regio Abruzzo is een partijgenoot.
‘We zullen Italië er weer bovenop helpen’, beloofde de toekomstige premier in het hart van de stad die in 2009 werd getroffen door een verwoestende aardbeving. ‘Net zoals dit gebied weer opkrabbelt.’
De schok was groot toen de radicaal-rechtse partij drie weken later daadwerkelijk won. ‘Italië’s meest rechtse regering sinds de Tweede Wereldoorlog’, schreven internationale media. Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen waarschuwde kort voor de stembusgang ‘instrumenten’ te hebben, mocht het de verkeerde kant opgaan.
Inmiddels is Meloni een van Von der Leyens trouwste bondgenoten. ‘Ze is pragmatisch en heeft begrepen dat Italië de miljarden van de Europese Unie nodig heeft’, zegt journalist Valerio Valentini van Il Post die in Rome woont, maar even terug is in zijn geboorteplaats L’Aquila.
Dat Meloni zich in het verleden juist kritisch uitliet over Europa noemt Valentini exemplarisch voor de twee gezichten van de premier. ‘De vertrouwde, radicale ideeën bewaart ze voor haar conservatieve achterban, op het internationale toneel toont ze zich bewust een stuk gematigder.’
In zijn recent verschenen boek La marcia sul posto (De mars op de plaats) beschrijft Valentini hoe weinig de regering tot nu toe voor elkaar heeft gekregen. De titel is een woordspeling op de Mars op Rome waarmee Mussolini in 1922 de macht greep. ‘Een moment waar na Meloni’s winst veel aan werd gememoreerd, maar het tegendeel gebeurde. Italië staat sindsdien juist stil.’
Van Meloni’s drie grote beloften kwam weinig terecht. Kiezers dwarsboomden de gewenste hervorming van de rechterlijke macht in een referendum. De rechtstreekse verkiezing van de premier, die ze de ‘moeder van alle hervormingen’ noemde, schoof ze na politieke tegenwind opzij. En ook de beloofde autonomie voor regio’s bleef uit.
‘Als je op een strak gespannen koord balanceert, is stil blijven staan de enige manier om niet te vallen’, zegt Valentini. Waar haar voorgangers bereid waren hun positie op het spel te zetten om dingen door te drukken, zet Meloni problemen liever in de ijskast. ‘Haar wil om aan de macht te blijven is groter dan haar ambitie om Italië daadwerkelijk te veranderen.’
Heeft ze daarmee iets weg van Mark Rutte, de langstzittende premier van Nederland? ‘Er werd gezegd dat hij van Teflon was, toch?’, lacht Valentini. ‘Meloni is in ieder geval een meester in het sluiten van deals en het onderhouden van contacten en relaties. Zelfs met de oppositie als het nodig is om haar positie te beschermen.’
Het gebrek aan serieuze concurrentie versterkte haar positie. Coalitiepartners Lega en Forza Italia staan er zo slecht voor dat het niet in hen opkomt om de boel op te blazen. En de oppositie slaagt er vier jaar na de verloren verkiezingen nog steeds niet in om samen te werken.
De enige van wie Meloni echt iets te vrezen heeft, is nieuwkomer Roberto Vannacci. De oud-generaal zat eerder bij Lega, maar begon een nieuwe partij Futuro Nazionale die de regering inmiddels rechts inhaalt. Vannacci wil abortus en euthanasie verbieden, de steun aan Oekraïne stopzetten en tv-programma’s die homoseksualiteit zouden promoten verbannen.
Ook in L’Aquila valt zijn naam. ‘Het is knap dat hij in korte tijd zoveel steun van de bevolking heeft gekregen’, zegt Massimiliano Madonna (43) in zijn ijssalon aan de Corso Vittorio Emanuele die na jaren weer druk bezocht wordt. ‘Zijn ideologie spreekt mij wel aan.’
De ondernemer stemde op Meloni omdat ze de belasting zou verlagen en accijnzen op brandstof beloofde af te schaffen. Door oorlogen in het Midden-Oosten en Oekraïne zijn de prijzen hoger dan ooit. Toch is Madonna vergevingsgezind. De stabiliteit na jaren casino (chaos) noemt hij ‘een verademing’ voor het land.
Meloni’s winst legde zijn woonplaats bovendien geen windeieren: er ging flink wat extra overheidsgeld naar de wederopbouw van het centrum, waar zeventien jaar na de aardbeving nog altijd veel hijskranen staan. De titel ‘Culturele Hoofdstad van Italië 2026’ trok veel bezoekers.
De ijsverkoper verwacht dat Meloni volgend jaar opnieuw wint. Wel vraagt hij zich af hoelang ze Vannacci nog kan uitsluiten. Die gaat in de peilingen gelijk op met regeringspartij Lega, dat kan een probleem worden als Meloni een regering moet vormen. ‘Velen stellen een alliantie voor. Maar dat zal ze niet snel doen, toch?’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant