De internationale drugshandel is een ‘virus dat alles aantast’. Journalisten Sinan Can en Rudi Vranckx onderzoeken in een korte docuserie wat dat virus aanricht, ook in Nederland en België. ‘Vroeger bewaarden ze het geld in een schuur, nu investeren ze in bedrijven en bouwprojecten.’
is televisierecensent voor de Volkskrant.
Journalist Sinan Can dacht dat extreem geweld hem niet snel meer van de wijs zou brengen. Al vijftien jaar maakt hij documentaires in conflictgebieden. ‘Maar dan hoor je van een lid van een Mexicaans drugskartel dat ze mensen levend in een vat zoutzuur gooien’, zegt hij. ‘Dat ze naar filmpjes van IS keken en dachten: dit kan nog pijnlijker.’
In de vierdelige documentaireserie Drugsdelta (BNNVara/VRT) van regisseur Thomas Blom onderzoeken Can (48) en de Belgische oorlogsjournalist Rudi Vranckx (66) de strijd tegen de internationale drugshandel. ‘Een oorlog die ook in onze Nederlandse achtertuin woedt’, aldus Can.
Al staat het volgens Vranckx niet buiten kijf dat ‘oorlog’ de juiste term is. ‘De officier van justitie in Antwerpen houdt niet van dat woord’, zegt hij. ‘Een oorlog kan je winnen. Dit is eerder een permanente strijd.’
Zelf omschrijft Vranckx de internationale drugshandel als ‘een virus dat alles aantast’, waarvan Nederland en België ook de ‘koortsopstoten’ merken. In Antwerpen kwam in 2023 het 11-jarige nichtje van een drugssmokkelaar om bij een afrekening; de zaak tegen Ridouan T. leidde tot de dood van journalist Peter R. de Vries en advocaat Derk Wiersum.
In Drugsdelta proberen Can en Vranckx een beter beeld te krijgen van de werking van dit ‘virus’ – en te bepalen hoe slecht Nederland en België eraan toe zijn. Ze lopen mee met politie-eenheden en douaniers, maar volgen ook wat Vranckx de ‘bloedbanen’ noemt: de routes van de drugs en het geld. Zo belanden ze onder meer in Albanië, Mexico en Brazilië.
Na vier afleveringen concluderen de journalisten dat België en Nederland nog geen ‘narcostaten’ zijn. Maar optimistisch zijn ze niet. ‘Het is een strijd waarin we niet mogen verslappen’, stelt Can. ‘Want het is twee voor twaalf.’
Wat gebeurt er om twaalf uur?
Vranckx: ‘Dan raakt de hele samenleving gecorrumpeerd door drugsgeld. In de Braziliaanse stad Manaus sprak ik een politieagent die me vertelde dat de politie daar eigenlijk hetzelfde doet als de kartels: drugs verhandelen.’
Can: ‘Zover is het hier niet. Voor zover we weten, hebben we geen gecorrumpeerde rechters en officieren van justitie. Maar ook hier zijn corrupte politieagenten, douaniers en gemeenteambtenaren.
‘De drugshandel professionaliseert: niet alleen de productie, ook het witwassen. Vroeger bewaarden ze het geld in een schuur, nu investeren ze in bedrijven en bouwprojecten. Er zijn zelfs grote adviesbureaus die drugscriminelen helpen om hun geld door te sluizen naar de Kaaimaneilanden. Het is een miljardenindustrie.’
Hoe breng je zoiets in beeld?
Can: ‘Eigenlijk is het een veel te groot verhaal voor een korte docuserie. Vooral de bovenkant, waar het grote geld zit, is lastig in beeld te brengen.’
Vranckx: ‘We wilden vooral laten zien waar het probleem zit, hoe de verrotting werkt. Daarom zijn we niet met special forces uit een helikopter gesprongen. We spreken vooral gewone mensen die met de drugshandel te maken hebben.
‘In Colombia sprak ik een kartelmoordenaar, midden in de jungle. Wat mij dan vooral intrigeert is hoe zo’n kleine garnaal uit een achterbuurt dit leven in is gesukkeld. En voor hem is dit gewoon de weg naar sociale vooruitgang, het is werk. Maar toen ik hem vroeg hoe hij zijn toekomst voor zich zag, zei hij dat er twee opties zijn: de dood of de gevangenis. Dat heeft diepe indruk op me gemaakt.’
Hoe bestrijd je dit? Helpt het om drugsbazen op te pakken?
Can: ‘Natuurlijk moet je Ridouan T. of Bolle Jos oppakken als je de kans hebt. Maar je ziet dat nadat drugsbaas El Chapo was gearresteerd, zijn zoon het overnam. En toen die werd opgepakt, kwam weer een ander aan de macht. Want het systeem leg je daarmee niet plat. De vraag blijft bestaan en de belangen zijn te groot.
‘Bovendien blijkt de ‘drugsoorlog’ vaak vooral een oorlog tegen gewone mensen. Je kan kartelleden wel blijven oppakken omdat ze zo gewelddadig zijn. Maar uiteindelijk zijn dat gewone mensen, die gek en gewelddadig zijn geworden door het systeem waarin ze verzeild zijn geraakt.’
Vranckx: ‘Het heeft geen zin om cocaplantages te vernietigen als de boeren geen alternatief hebben. Je moet dit probleem op alle niveaus aanpakken. En België en Nederland moeten zoveel mogelijk samenwerken om de drugshandel te frustreren en minder lucratief te maken. Maar ook binnen Europa, zodat we geldstromen kunnen volgen naar wie er het meest van profiteren.’
En legaliseren? Is dat een optie?
Can: ‘Rudi vindt van niet, omdat er dan meer verslaafden bij komen. Ik kan me wel voorstellen dat het een manier is om die handel kapot te maken. Maar dan moeten alle andere landen dat ook doen. Ik ben er nog niet helemaal over uit.’
Wat is de verantwoordelijkheid van de gebruiker?
Can: ‘Die willen we met Drugsdelta wakker maken. Door een lijntje te snuiven gaat je geld niet naar een kleine cocaboer, maar financier je een systeem dat die boer onderdrukt.’
Vranckx: ‘Als gebruiker draag je een immense verantwoordelijkheid. We weten allemaal dat je geen plastic in de natuur moet gooien. Het is dan toch hypocriet om drugs te gebruiken, omdat de gevolgen ver weg lijken?’
Drugsdelta, vierdelige documentaireserie, vanaf 2/9, NPO 2, 20.25 uur.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant