De Tweede Kamer debatteert woensdag en donderdag over een wet waarmee kleine maar schadelijke overnames van bedrijven kunnen worden tegengehouden. Het moet wanpraktijken zoals die rond huisartsenketen Co-med kunnen voorkomen.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over de volksgezondheid.
Initiatiefnemer van het wetsvoorstel Julian Bushoff (Pro) wil daarmee een lacune in de huidige wetgeving rond overnames dichten. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) kan nu namelijk alleen overnames van grotere bedrijven tegenhouden als het vermoeden bestaat dat die tot een schadelijke situatie in de markt leiden. Maar Bushoff ziet dat grote bedrijven soms steeds weer kleine overnames doen, waarmee ze op termijn veel macht in de markt krijgen.
Dat was bijvoorbeeld het geval bij Co-med, de directe aanleiding voor het Pro-Kamerlid om twee jaar geleden met het wetsvoorstel aan de slag te gaan. Dat bedrijf kocht huisartsenpraktijken door het hele land met de belofte de hoge werkdruk in de zorg weg te nemen.
Maar in plaats daarvan kwam er een stortvloed aan klachten van patiënten over slechte bereikbaarheid en gebrekkige kwaliteit van artsen. In sommige gevallen sloten huisartsenpraktijken (tijdelijk) plotseling de deuren, waardoor patiënten helemaal niet meer terechtkonden. De inspectie greep in, en in 2024 ging Co-med uiteindelijk failliet.
Een van de redenen dat het zover kon komen, was de beperkte bevoegdheid die toezichthouders hadden om in te grijpen, zegt Bushoff. Zo kijkt de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) eerst naar een overname via een zogenoemde zorgfusietoets. Maar die toets is procedureel en gericht op de continuïteit van de zorg. De NZa kijkt dus niet naar de eventuele gevolgen voor de concurrentie op de markt en de kwaliteit.
Naar dat laatste kijkt de ACM wel, maar die kon in het geval van Co-med helemaal niet ingrijpen. De ACM mag nu alleen nog relatief grote overnames tegen het licht houden. Minstens twee betrokken bedrijven moeten een jaarlijkse omzet van 30 miljoen euro hebben en wereldwijd moet de gezamenlijke omzet 150 miljoen euro bedragen. Daar kwamen de kleine huisartsenpraktijken simpelweg niet aan, waardoor de ACM niet eens een oordeel mocht vellen.
‘De gedachte daarachter was: hoe kleiner de overname, hoe kleiner het risico’, zegt Bushoff. ‘Maar je ziet dat die gedachte achterhaald is.’ Het Pro-Kamerlid wil de tekortkoming in de wet wegnemen door de ACM toch de mogelijkheid te geven om kleinere overnames wel tegen te houden.
Het wetsvoorstel regelt dat niet twee van de betrokken bedrijven een omzet van minimaal 30 miljoen euro hoeven te hebben, maar nog slechts één. Dat maakt het dus mogelijk om ook overnames van kleine bedrijven te controleren. Maar de ACM kan niet zomaar elke overname tegen het licht houden: dat kan alleen als er concrete signalen zijn dat de concurrentie wordt beperkt.
De wet reikt verder dan de zorg en dat is volgens Bushoff nodig. Hij ziet namelijk ook in andere sectoren problemen met opeenvolgende kleine overnames, ook wel ‘kralenrijgen’ genoemd. Dat is bijvoorbeeld het geval in de kinderopvang en bij dierenartsen. Doordat bedrijven op specifieke plekken meerdere locaties overnemen, verdwijnt de concurrentie op regionaal of lokaal niveau, wat de prijs weer flink kan opdrijven.
Het Pro-Kamerlid wijst daarnaast op zogenoemde ‘killer acquisitions’ die met het wetsvoorstel kunnen worden voorkomen. Daarvan is sprake als grote bedrijven doelbewust innovatieve start-ups opkopen om te voorkomen dat zij in de toekomst een nieuwe rivaal worden. Dat is volgens Bushoff niet alleen oneerlijk, maar houdt ook innovatie tegen.
De ACM waarschuwde ook zelf al voor de ongewenste effecten van sommige kleine overnames en trok meermaals aan de bel over het gebrek aan mogelijkheden om in te grijpen. De waakhond staat daarom ‘zeker positief’ tegenover het nieuwe wetsvoorstel, zegt een woordvoerder.
Ook het kabinet is ‘positief’ over het wetsvoorstel, al benadrukt het dat moet worden voorkomen dat de ACM een al te grote werkdruk krijgt door de extra controles die zij moet uitvoeren. Ook wil het kabinet onzekerheid bij bedrijven voorkomen over de vraag of ze al dan niet in overtreding zijn. Als Bushoff die bezorgdheid woensdag en donderdag weg kan nemen, ligt een meerderheid binnen handbereik.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant