Asghar Farhadi De tweevoudig Oscarwinnaar filmt niet langer in zijn moederland Iran: ‘Histoires Parallèles’ is een Franse film. „Zodra je in Iran vrij kan filmen, ben ik de eerste die dat doet.”
Regisseur Asghar Farhadi uit Iran: „Mijn uitdaging was om dieper in de ervaringen van echte Parijzenaren te duiken, in hoe ze leven en spreken.”
Histoires Parallèles
Regie: Asghar Farhadi. Met: Virginie Efira, Isabelle Huppert, Catherine Deneuve.
Lengte: 141 minuten.
Te zien in de bioscoop.
De bekroonde Iraanse regisseur Asghar Farhadi (1972) weet dat films maken in een andere cultuur risico’s met zich meebrengt, vertelde hij afgelopen mei op het winderige dakterras van het Marriott-hotel in Cannes. Zijn nieuwe Franstalige film Histoires Parallèles, die zich afspeelt in Parijs, ging daar later die dag in première. „Het grootste gevaar is dat je te veel blijft hangen bij elementen die een buitenstaander opvallen en fascineren. Maar dat zijn juist zaken waar mensen die zelf onderdeel zijn van een cultuur geen aandacht aan schenken.”
Farhadi is bekend van zijn subtiele Iraanse familiedrama’s vol morele conflicten: zijn A Separation (2011) en The Salesman (2016) wonnen beide de Oscar voor beste buitenlandse film. Hij draaide tweemaal eerder een film buiten Iran – Le Passé (The Past, 2013) en Todos lo saben (Everybody Knows, 2018), met wisselend succes. Nu waagt hij een derde poging met een verhaal over voyeurisme en verbeelding dat zich afspeelt in de Franse hoofdstad.
De wereldvreemde, kettingrokende schrijfster Sylvie (Isabelle Huppert) bespioneert met haar telescoop drie mensen (Virginie Efira, Vincent Cassel en Pierre Niney) die samen in een appartement aan de overkant van de straat werken. Ze ontwikkelt allerlei aannames over hun levens, relaties én buitenechtelijke affaires, geïnspireerd door de levens van haar eigen ouders die ooit in hetzelfde appartement woonden en verwerkt deze in een manuscript dat haar redacteur (een cameo van Catherine Deneuve) nogal oubollig vindt. Door de komst van de jonge dakloze Adam en zijn fascinatie voor Sylvie’s schrijfwerk, beginnen manuscript en leven door elkaar te lopen.
Isabelle Huppert als voyeuristische Parijse schrijver Sylvie in ‘Histoires parallèles’.
„Mijn uitdaging was om dieper in de ervaringen van echte Parijzenaren te duiken, in hoe ze leven en spreken”, vervolgt Farhadi op het dakterras van het Marriott. Hij weet dan nog niet dat veel critici in Cannes de volgende dag zullen oordelen dat dat slechts matig is gelukt. Histoires Parallèles gebruikt clichés over de Franse hang naar passie en buitenechtelijke liefde. De personages voelen, ondanks prima acteerwerk, wat gekunsteld.
Farhadi wijst echter op de minder voor de hand liggende details over de Franse samenleving. „Zo is er een discussie in een metrostation, op de achtergrond zijn veel figuranten te zien. Ik dacht: ‘Al die figuranten zitten daar maar en letten niet eens op die ruzie. Dat is toch niet normaal, waarom bemoeien ze zich er niet mee?’ Toen vertelde mijn regieassistent me dat Fransen juist doen alsof ze niets zien of horen als anderen ruzie maken. In Iran zouden mensen zich erin mengen, waardoor het nog gekker zou worden.”
Dat Farhadi’s nieuwe film zich in Frankrijk afspeelt, is deels toeval en deels eigen keuze. Hij kreeg jaren geleden een aanbod uit de VS om een bewerking te maken van Krzysztof Kieślowski’s serie Dekalog (1989-1990). Daar voelde hij weinig voor. Toen het voorstel werd aangepast en hij een Amerikaanse speelfilm mocht maken geïnspireerd op slechts één episode van de Dekalog, accepteerde hij.
In New York kreeg hij echter het gevoel dat „de ziel” van het verhaal meer paste bij de Europese realiteit, dus besloot hij de film in Frankrijk te maken. In 2023 had Farhadi al bekendgemaakt dat hij niet meer in Iran wilde filmen. „Niet zolang je voor alles toestemming moet vragen. Zodra je er vrij kunt filmen, ben ik de eerste die dat doet.”
Scène uit ‘Histoires Parallèles’.
Histoires Parallèles gaat ook over kijken en bekeken worden en hoe mensen zich anders gedragen zodra ze weten dat ze worden bekeken. Farhadi wijst op de hedendaagse parallellen tussen Sylvie’s telescoop en hoe we via onze telefoons andere levens binnen gluren en ervan uitgaan daar zo een volledig beeld van te krijgen. Denkt Farhadi dat hij dit onderwerp anders benadert omdat hij afkomstig is uit een land waar de overheid haar bevolking intensief controleert en monitort, zowel offline als online?
„Het voyeurisme komt rechtstreeks uit Kieślowski, en daarnaast heb ik geprobeerd om ervoor te zorgen dat mijn film trouw was aan de Franse omgeving. Maar natuurlijk komt de film uit mijn onderbewustzijn, dus zullen er lagen in de film zitten die gekleurd zijn door mijn eigen realiteit als schrijver en Iraanse burger.”
Regisseur Asghar Farhadi: „Ondanks alle moeilijkheden en problemen in Iran, voel ik me daar het meest mezelf.”
Hij is terughoudend om over zijn geboorteland te praten. Vooraf werd de interviewer geïnstrueerd alleen vragen over de film te stellen. Overwoog hij ooit om naar een ander land te verhuizen? „Nee, want ondanks alle moeilijkheden en problemen in Iran, voel ik me daar het meest mezelf. Er gebeuren ook continu onverwachte zaken die inspirerend kunnen zijn. In Teheran zat ik bijvoorbeeld twee weken geleden in de metro. Mensen herkenden me, sommigen kwamen een praatje maken. Een man naast me vroeg toen: ‘Waarom kijkt iedereen naar jou?’ Toen ik antwoordde dat ik filmmaker was reageerde hij: ‘Maar weet je eigenlijk iets over Einsteins relativiteitstheorie?’ Ik zei: ‘Niet veel.’ Toen vroeg hij: ‘En over zwarte gaten?’ Ik zei: ‘Nee, ook niet.’ Hij zei: ‘O, dus je bent niet bekend met het werk van Christopher Nolan?’”
Dit is precies het type interacties dat Farhadi zou missen in een land waar mensen op straat voorbijgangers blijven die zelfs niet reageren als er voor hun neus wordt geruzied.