Overal ter wereld wordt het voor overheden duurder om geld te lenen. Doordat beleggers wereldwijd hun obligaties in groten getale verkopen, stijgt de rente die landen moeten betalen om nog kopers voor hun schuldpapieren te vinden.
is verslaggever macro-economie bij de Volkskrant. Hij volgt de wereld van de aandelenbeurzen, de grootbanken en het monetaire beleid.
Zo steeg de rente op Japanse tienjaarsobligaties tot het hoogste niveau sinds 1996, betaalden de Britten sinds 2007 (de vorige financiële crisis) niet zoveel rente op hun gelijksoortige schuldpapieren en zag Duitsland de hoogste kapitaallasten sinds 2011.
In de Verenigde Staten schommelde de rente op dertigjaarsobligaties rond het hoogste niveau in twee decennia en ook de belangrijke tienjaarsrente (hypotheken en creditcardleningen in de VS zijn daarop gebaseerd) was in de huidige termijn van president Donald Trump niet eerder zo hoog.
De stijgende rentes zijn een klassieke uiting van ‘dat altijd alles met alles te maken heeft’, zegt Carsten Brzeski, hoofd macro-economie bij ING.
Allereerst is daar de inflatie die door de Iran-oorlog hardnekkig hoog blijft. Voor Nederland (en voor de eurozone in zijn geheel) kwam die in augustus uit op 3,3 procent, ruim boven de 2 procent die de Europese Centrale Bank (ECB) als doelstelling heeft. Ook in de Verenigde Staten is de inflatie al 65 maanden boven de 2 procent. Federal Reserve-voorzitter Kevin Warsh zei vrijdag nog maar eens dat zijn centrale bank niet zal aarzelen maatregelen te treffen als dat nodig is.
De nieuwe cijfers in combinatie met de toespraak van Warsh hebben geleid tot de ‘marktpsychologie’ van dinsdag, zegt Brzeski. ‘Er is nu een groter geloof dat de centrale banken hun rentes in september daadwerkelijk zullen verhogen.’
Hierdoor eisen beleggers ook meer rente op obligaties, want anders kunnen ze hun geld net zo goed op een spaarrekening zetten.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Maar hogere rentes betekenen tegelijkertijd dat beleggers zich meer zorgen beginnen maken over de overheidsschulden. De VS hebben inmiddels meer dan 40 duizend miljard (40 biljoen) dollar schuld (ruim 120 procent van het bbp) en Frankrijk zit boven de 3,5 duizend miljard euro, een schuld ter waarde van 117 procent van de waarde van de nationale economie.
Toch is het niet zo dat de regeringen van die landen er alles aan doen om die schuld naar beneden te krijgen. Beleggers vrezen daarom dat de schulden maar blijven oplopen. Een hogere rente helpt daarbij niet: dat leidt ertoe dat landen genoodzaakt zijn een groter deel van hun budget in de renteput te werpen. In de VS is de rentepost inmiddels 5 procent van het nationale inkomen en een grotere kostenpost dan bijvoorbeeld defensie.
Rabobank berekende maandag dat die stijgende rentelasten ook voor Nederland een probleem zijn. Sinds het begin van de Iran-oorlog is de rente op de tienjaarsleningen met 0,7 procentpunt gestegen. Volgens Rabobank is Nederland daardoor tot en met 2035 liefst 17 miljard euro extra aan rentelasten kwijt.
Tot slot speelt ook de tech-boom een rol. Om alle datacentra te kunnen betalen, geven grote techbedrijven bedrijfsobligaties uit. Hierdoor concurreren zij met overheden om financiers aan te trekken. Ook dat drijft de rentes op.
Toch, zegt Brzeski, is er nog geen reden voor paniek. ‘Allereerst moet je je afvragen of de inflatiedreiging wel echt zo serieus is. Tot nu toe zit de inflatie alleen in de stijgende olie- en gasprijzen, en die zijn puur een gevolg van de Iran-oorlog.’
Dat de centrale banken hun rentes fors gaan verhogen, gelooft hij dan ook niet. Een kwart procent erbij, denkt hij, om het signaal te geven dat de looneisen en de overheidsuitgaven niet te gortig moeten worden.
En, zegt Brzeski, ‘als ik gelijk krijg, zul je zien dat ook de langetermijnrentes weer een beetje zullen dalen’.
Alles over economie vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant