Was de 36-jarige Lindsay Clancy toerekeningsvatbaar toen zij haar drie kinderen vermoordde? Over deze vraag buigt een jury in de Amerikaanse staat Massachusetts zich na een geruchtmakende rechtszaak die meerdere weken duurde.
Over het uitgangspunt van de rechtszaak zijn de aanklagende partij en de verdedigende partij het eens: Lindsay Clancy heeft haar drie kinderen Cora (5), Dawson (3) en Callan (8 maanden) omgebracht. In de rechtszaak die nu speelt in Plymouth, Massachusetts, staat niet de schuldvraag, maar de toerekeningsvatbaarheid van de moeder centraal.
Op 23 januari 2023 trof Lindsay's toenmalige man Patrick Clancy zijn vrouw na een poging tot zelfdoding verlamd vanaf haar middel aan in de tuin, en daarna de lichamen van hun drie dode kinderen in de kelder. Een week na deze schokkende gebeurtenis belde zijn vrouw Lindsay hem vanuit het ziekenhuis en verklaarde zij een mannenstem te hebben gehoord die haar de opdracht gaf om zowel haar kinderen als zichzelf om het leven te brengen.
Het gaat om een enorme zaak, waarbij zo’n 85 getuigen zijn opgeroepen. Honderdduizenden kijkers wereldwijd volgden het proces via een livestream. Clancy’s advocaat stelt dat Lindsay niet strafrechtelijk verantwoordelijk kan worden gehouden voor de moorden. Het Openbaar Ministerie stelt echter dat de moeder handelde met voorbedachte rade.
Volgens de verdediging leed Clancy aan een postpartumpsychose, ook wel bekend als een kraambedpsychose. Dit ziektebeeld wordt gekenmerkt door waandenkbeelden, hallucinaties en verlies van contact met de realiteit in de periode na de bevalling. Eén op de duizend jonge Nederlandse moeders krijgt hiermee te maken.
Een zogeheten insanity defense (een gebrek aan strafrechtelijke verantwoordelijkheid door ontoerekeningsvatbaarheid, red.) wordt in de praktijk in minder dan 1 procent van de Amerikaanse zaken toegekend. Het is namelijk ingewikkeld om aan te tonen of de psychiatrische klachten ten tijde van het delict dermate ernstig waren dat iemand het verschil tussen goed en fout niet meer kon inschatten.
Beelden van een huilende Clancy in een rolstoel na het horen van het autopsierapport, met daarin de verwondingen die zij haar kinderen toebracht, gaan de wereld over. De meningen over de daad van de moeder op sociale media zijn verdeeld: in duizenden reacties op Instagram en YouTube wordt Clancy geschetst als een moordenaar die haar straf probeert te ontwijken.
Anderen zien haar eerder als een moeder die in de steek is gelaten door het zorgsysteem. Zo staan honderden vrouwen in het roze buiten de rechtszaal in Plymouth om steun te betuigen aan de moeder. Online delen moeders hun eigen ervaringen met een postpartumpsychose naar aanleiding van de zaak. Zij zien eerder een zorgsysteem dat er niet in is geslaagd de juiste hulp te bieden.
Smeken om hulp
Familieleden, onder wie Clancy’s ex-man en schoonfamilie, getuigen dat Clancy in de maanden voor het delict ‘smeekte om hulp’ bij verschillende psychiaters en instanties. Dagboekfragmenten die in de rechtszaal worden voorgelezen, leggen haar suïcidale gedachten, depressieve gevoelens en schuldgevoelens over haar kwaliteiten als ouder bloot.
Daarnaast belde zij twee keer een zelfdodingshulplijn, maar werd ze niet geholpen omdat zij geen concreet plan zou hebben om over te gaan tot suïcide. Enkele weken voor de moorden werd Clancy vrijwillig opgenomen in een psychiatrisch ziekenhuis, maar na 5 dagen ontslagen omdat beoordeeld was dat zij geen gevaar voor zichzelf of haar omgeving vormde.
Volgens de verdediging is hier sprake geweest van medische nalatigheid. Ook spreekt advocaat Kevin Reddington van ‘overmedicatie’ die suïcidale gedachten en psychotische klachten juist zou hebben aangewakkerd. In totaal kreeg Clancy in een periode van vijf maanden dertien soorten medicatie voorgeschreven, waaronder antidepressiva, antipsychotica en slaapmedicatie.
Onzichtbaar
Het OM brengt hier tegenin dat het toxicologisch rapport van Lindsays bloed op de dag van de moorden geen gevaarlijke concentraties van haar medicatie bevatte en dat de moeder op de dag zelf nog in staat was allerlei dagelijkse activiteiten uit te voeren. Forensisch psychiater Philip Resnick getuigde dat een psychose niet altijd zichtbaar hoeft te zijn voor de buitenwereld, en dat iemand zich ook ‘normaal’ kan presenteren naar de buitenwereld.
Resnick trad ook als getuige op voor de verdediging in de vergelijkbare zaak van Andrea Yates, een moeder die haar vijf kinderen in 2001 tijdens een postpartumpsychose in bad verdronk. Zij werd vrijgesproken wegens ontoerekeningsvatbaarheid.
Juryberaad
Op het moment van schrijven is de jury nog in beraad in een afgesloten ruimte. De leden mogen met niemand communiceren tot zij unaniem tot een oordeel komen. Dit kan enkele uren, dagen of soms weken duren.
Als Lindsay Clancy schuldig wordt bevonden aan moord met voorbedachten rade, krijgt de moeder een levenslange gevangenisstraf zonder kans op vervroegde vrijlating. Als zij ontoerekeningsvatbaar wordt verklaard, wordt ze opgenomen in een streng beveiligde psychiatrische kliniek totdat ze geen gevaar meer vormt voor zichzelf of de samenleving. In de praktijk betekent dit een jarenlange of soms zelfs levenslange opname.
Praten over gedachten aan zelfdoding kan bij 113 Zelfmoordpreventie. Bel 113 voor een gesprek. U kunt ook chatten op www.113.nl.
Source: Volkskrant