Van open landsgrenzen is binnen de Schengenzone lang niet altijd meer sprake. Veel landen maakten de laatste jaren gebruik van een juridische uitzondering om tijdelijke grenscontroles in te voeren, dikwijls om te proberen migratie tegen te gaan.
is datajournalist van de Volkskrant. Hij analyseert en schrijft over het nieuws in cijfers.
De laatste keer dat een lidstaat van de Schengenzone naar tijdelijke grenscontroles greep, was na de stormloop op de Spaanse exclave Ceuta. Eind juli wisten tienduizenden migranten dit stukje Spaans grondgebied in Afrika te bereiken, dat zich overigens buiten de Schengenzone bevindt. Sindsdien permitteert Italië zichzelf paspoortcontroles voor mensen die via de lucht of zee uit Spanje overkomen. Frankrijk controleerde zijn landsgrens met Spanje al langer.
Bij zes binnengrenzen zijn sinds 2023 al onophoudelijk grenscontroles mogelijk, blijkt uit een overzicht dat de Europese Commissie bijhoudt. Volgens de Schengenzonecode kunnen lidstaten in uitzonderlijke situaties maximaal een half jaar tijdelijke grenscontroles invoeren, maar na afloop kan direct een nieuwe periode worden ingesteld. Oostenrijk, Denemarken, Duitsland en Zweden maken bij een deel van hun landsgrenzen gretig gebruik van die regel.
Angst voor migratie, terrorisme en oorlog zijn de laatste jaren de belangrijkste reden voor het invoeren van tijdelijke grenscontroles. Bij de verlenging sprak Italië deze week bijvoorbeeld van een ‘aanhoudende bedreiging voor de openbare orde, de binnenlandse veiligheid en het beheer van migratiestromen’.
In 2020 en 2021 was het coronavirus verreweg de belangrijkste reden voor grenscontroles, maar die duurden doorgaans minder lang.
Vooral landen in Noord- en Midden-Europa blijken veel gebruik te maken van de uitzonderingsregel om grenzen te controleren. Deze landen delen relatief veel grenzen met andere lidstaten van de Schengenzone. In Nederland schiep kabinet-Schoof in december 2024 de mogelijkheid om inreizigers bij de grenzen te controleren. Sindsdien is die maatregel steeds verlengd.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant