Papieren eurobiljetten krijgen een nieuw ontwerp. Maar wie betaalt nog met biljetten van 50 euro of meer? Investeer liever in het ontwerp van de digitale euro.
Terwijl de Europese Centrale Bank achter de schermen hard werkt aan de invoering van de digitale euro, voert zij naar buiten toe campagne voor iets heel anders: het ontwerp van de volgende generatie papieren eurobiljetten.
Europese burgers mogen tot en met 21 september hun stem uitbrengen op ontwerpen die draaien om de thema's Europese natuur en Europese cultuur. Binnen het thema cultuur spelen, naast immaterieel erfgoed, ook historische iconen als Leonardo da Vinci en Marie Curie een hoofdrol; kiest men liever voor het thema natuur, dan sieren vogels en rivieren voortaan het papier.
De ingezonden ontwerpen, waaronder dat van de genomineerde Nederlandse Studio Joost Grootens, zijn stuk voor stuk van wereldklasse. Het is de ontwerpers van harte gegund, maar de realiteit is dat de timing van dit op zich sympathieke initiatief een strategische misser is.
Over de auteur
Angèl Nijskens is personal branding strateeg.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
De gedachte erachter is goed te volgen. De eurozone wil af van het steriele, wat onpersoonlijke imago van de huidige biljetten, met hun generieke bruggen en ramen, en zoekt nadrukkelijk aansluiting bij menselijke waarden. De Pools-Franse wetenschapper Marie Curie op het twintigje verbindt de munt met innovatie, de Spaanse schrijver Cervantes op het vijftigje met verbeeldingskracht.
Het is storytelling zoals leiders en instituties het eigenlijk altijd zouden moeten doen: een abstracte boodschap een gezicht en een verhaal geven. Het probleem zit dus niet in het concept zelf, maar vooral in het gekozen canvas.
Contant geld is namelijk op zijn retour, en niet een beetje ook. Onderzoek van De Nederlandsche Bank en Betaalvereniging Nederland laat zien dat cash nog maar 17 procent van de betalingen aan de kassa uitmaakt; de overige 83 procent gaat inmiddels digitaal. Zelfs onder 75-plussers werd in 2025 al 74 procent van alle kassabetalingen met een pinbetaling gedaan, zo blijkt uit datzelfde onderzoek van de Betaalvereniging Nederland.
Nederland loopt hierin voorop, maar de richting is eurozonebreed exact dezelfde: de SPACE-studie van de ECB zelf laat zien dat digitale betalingen contant geld in transactiewaarde inmiddels al zijn voorbijgestreefd, met 45 tegen 39 procent. Boven de 50 euro grijpt de gemiddelde Europeaan vrijwel automatisch naar de betaalpas. En terwijl non-cashtransacties binnen Europa jaarlijks blijven doorgroeien, bouwen banken het geldautomatennetwerk ondertussen stilletjes verder af.
Nergens wordt die onderliggende tegenstelling zo pijnlijk zichtbaar als bij de hoogste coupures. Op het nieuwe briefje van 100 euro moet de Italiaanse kunstenaar Leonardo da Vinci komen te staan; op dat van 200 euro de Oostenrijkse Bertha von Suttner, de allereerste vrouwelijke winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede. Twee statige iconen dus, voor twee bankbiljetten die in de dagelijkse praktijk vrijwel nergens meer worden aangenomen. Veel winkels en horecazaken weigeren tegenwoordig biljetten boven de 50 euro, uit gebrek aan voldoende wisselgeld of simpelweg uit angst voor vals geld.
Zo ontwerpt de ECB, met de beste bedoelingen, een doordachte merkuiting voor een medium dat steeds minder mensen daadwerkelijk nog uit hun portemonnee halen.
Wil de ECB de Europese waarden écht laten landen bij haar burgers, dan ligt de eigenlijke opgave niet op papier, maar in de interface van de digitale euro. Digitaal geld hoeft immers niet per definitie kil en anoniem te zijn. Denk aan het principe achter de Google Doodle: een omgeving die meebeweegt met de actualiteit van de dag. Op de sterfdag van Da Vinci kan de digitale wallet bijvoorbeeld kleuren in renaissancetinten; bij elke contactloze betaling kan een geanimeerd portret van Marie Curie oplichten. Kiest men uiteindelijk voor het thema natuur, dan veranderen de seizoenen en de vogeltrek mee op het scherm.
Zo kan ons geld, ook in het digitale tijdperk, een levende cultuurdrager blijven die miljoenen keren per dag daadwerkelijk gezien en beleefd wordt.
Vernieuwt de ECB uiteindelijk alleen het papiergeld, dan mist ze de boot volledig. Dan wordt deze nieuwe serie bankbiljetten, in plaats van een symbool van een vooruitstrevend en modern Europa, niets meer dan een kostbare relikwie uit een inmiddels vervlogen tijdperk.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant