Fractievoorzitters Ruben Brekelmans (VVD) en Henri Bontenbal (CDA) na afloop van een coalitie overleg in augustus over de miljoenennota.
VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans staat bekend als een koele politicus. Maar misschien blikt zelfs hij met enige nervositeit vooruit naar de Algemene Politieke Beschouwingen over twee weken. Dan zal hij als fractieleider het minderheidskabinet moeten verdedigen tegen de kritische en veelmondige oppositie. Dinsdagochtend kreeg hij in perscentrum Nieuwspoort alvast een voorproefje, toen hij op een podium stond met JA21-leider Joost Eerdmans bij de start van het politieke jaar van de Machiavelli Stichting.
Eerdmans viel Brekelmans hard aan op de koers van het kabinet, dat meerderheden op links én rechts wil zoeken. „[De begrotingsonderhandeling] toont aan dat niemand in de coalitie goed heeft doorgedacht over hoe dit had moeten slagen.” Eerdmans noemt het kabinet „naïef en hooghartig”.
Precies dit is waar de VVD bang voor is: de vele fracties rechts van hen, zijn erop uit om de coalitie en de VVD neer te zetten als linksig. Dat wil de VVD koste wat kost voorkomen, maar het lijkt haast niet anders te kunnen dan dat het kabinet in de komende maanden met Pro deals zal moeten sluiten voor meerderheden in met name de Eerste Kamer over begrotingen.
Dinsdagochtend leek Brekelmans de geesten alvast warm te maken voor die stap. Eerdmans zegt dat hij de ‘rechtse meerderheid’ moet gebruiken om de begrotingen er doorheen te krijgen. Maar, merkt Brekelmans op: „Er is in Nederland geen rechtse meerderheid voor [bezuinigingen op] sociale zekerheid.” Dat soort analyses hebben VVD-leider Dilan Yesilgöz en minister van Financiën Eelco Heinen de afgelopen weken juist níét gemaakt. Brekelmans zegt daarentegen: „Ik moet naar partijen kijken die niet economisch rechts zijn.”
Wanneer de moderator vraagt of Brekelmans een aversie heeft tegen Pro, zegt hij: „U legt mij woorden in de mond.” En: „Als Pro zich constructief opstelt zullen we wellicht met Pro er op sommige dingen uitkomen. En als Pro absurde eisen stelt dan gaat het wat mij betreft niet.” Brekelmans is benieuwd hoe Pro „zich komende maanden gaat opstellen.” Het is een heel andere toon dan die van VVD-leider Dilan Yesilgöz, die regelmatig herhaalt dat volgens haar met Pro niet of amper te praten valt.
Het is niet de eerste keer dat Brekelmans de deur naar links een beetje openzet. Tijdens de vorige campagne zei hij, lijnrecht tegen het standpunt van partijleider Yesilgöz in, dat de VVD (het toenmalige GroenLinks-PvdA) niet kon uitsluiten. Dan zou Nederland „heel onbestuurbaar” worden. Yesilgöz had hem toen snel opgebeld en teruggefloten: Brekelmans nam zijn woorden terug, samenwerking met GroenLinks-PvdA vond hij ineens „totaal ongeloofwaardig”. De vraag is of dat nu ook gebeurt, of dat Brekelmans’ woorden deze keer wel representatief zijn voor het denken binnen de VVD-partijtop.