Marcia Luyten is journalist en columnist van de Volkskrant.
Eeuwenlang was ze de levensader die Nederland binnenvloeide, gul gevuld met zoet water. En waren zomers heet, dan gaven de Alpen haar geleidelijk het smelten van zijn gletsjers. Deze zomer lag de Rijn bijna droog. De historisch lage waterstand beperkte binnenvaart en belemmerde de aanvoer van grondstoffen en spullen. Een Franse containergigant berekent een inland emergency fee voor zijn schepen van en naar de haven van Rotterdam.
Rotterdam, dat groot werd door de Rijn. De Financial Times maakte een longread over onze slinkende rivier in ‘De economie van Europa’s droogte’, met de veelzeggende frase: growth runs dry. De groei droogt op. FT meldt dat de droogte Europa op korte termijn 50 miljard kost; de totale kosten zullen zo’n 180 miljard zijn. Klimaatverandering begint te knagen aan precies dat waarmee Nederland zo rijk werd: logistiek, landbouw, energie, industrie, infrastructuur en internationale handel.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Door de droogte halen boeren hier 20 tot 30 procent minder granen, uien, bieten en aardappelen van het land. Tsjechische boeren produceren onvoldoende voer voor hun dieren; de opbrengst van graan, maïs en voederbiet daalde sterk en een baal hooi kost het viervoudige, bijna 80 euro. Noodgedwongen/en slachten boeren eerder hun vee.
Dat Franse kernreactoren werden stilgelegd vanwege te warm of onvoldoende koelwater, toont dat klimaatverandering ook hoogtechnologische industrie ontwricht. Zelfs de voor de economie meest basale conditie van de mens is door de hitte bepaald: zijn productiviteit is optimaal bij een gemiddelde jaartemperatuur van 13 graden. Elke graad warmer maakt hem minder productief. Hoe heter, hoe sterker de afname, waardoor de staart van de curve het belangrijkst is: elke extra dag warmer dan 30 graden is een aanslag op de economie.
Nederlandse bruggen, viaducten en sluizen zijn alleen al door nalatig onderhoud in belabberde staat; onze veelgeroemde infrastructuur, een van de essentialia van dat zo gretig aangehaalde vestigingsklimaat, takelt zienderogen af. Opwarming gooit daar een opgave bovenop: ’s zomers krimpen dijken, barst asfalt en zetten spoorrails uit, ’s winters is er zware regenval en zijn er overstromingen. De lawine van rots, modder en ijs in Nepal vernietigde alles wat de mens had gebouwd.
En de opwarming is een zichzelf versnellend vliegwiel. Deze zomer verbrandden in Europa honderdduizenden hectares bosgrond, terwijl bossen CO2 opslaan, regens aantrekken en hun omgeving koelen. Bijna dertig jaar geleden beschreef Jared Diamond in Guns, germs and steel hoe welvaart en macht een functie zijn van geografie. Nederland is gebouwd rond de Rijn. Ligt aan de Noordzee. Heeft zijn delta. Vruchtbare grond. En altijd veel zoet water gehad. Nederland heeft/had een gematigd klimaat. Klimaatverandering breekt die comparatieve voordelen af.
Terwijl het verdienmodel van Nederland verdampt, ruziet Den Haag over kortetermijnverdeling van de taart. Nooit over de vraag hoeveel taart er over tien, dertig of vijftig jaar nog is. De VVD werkt de plannen met de vermogensbelasting tegen en wil bezuinigen op de onderkant van de samenleving. Het doet denken aan bestuur in landen waar het nog heter is, aan de machthebbers in Oeganda of Kenia, gedreven door nog enkel het vergroten van hun vermogen.
Grote geopolitieke onzekerheid en geografische ondermijning, het land snakt naar een strakke koers. Het is tijd dat Rob Jetten na 190 dagen gaat staan naar zijn baan. Minder socialemediafilmpjes, meer leiderschap. In plaats van nieuwe verkiezingen – volgens de Grondwet onnodig – kan hij doorgaan in een andere formatie, zoals dat in de meeste Europese landen gebruikelijk is: de regering wisselt, het parlement niet. Voor een coalitiepartij die de regering gijzelt, zou dat einde oefening moeten zijn.
Jared Diamond schreef namelijk nog een boek: Collapse. Alleen samenlevingen die zich tijdig aanpassen, overleven. Rijke landen gaan ten onder als ecologische tegenspoed wordt versterkt door politieke keuzes.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app. Klik op het belletje naast de auteursnaam.