is journalist en columnist van de Volkskrant, gespecialiseerd in financieel-economische onderwerpen.
Staatsobligaties staan bekend als een veilige haven. Als beleggers bang zijn voor een koersval op de aandelenmarkt, wijken ze uit naar schuldpapier met een vaste rente, waarvan vaststaat dat aan het einde van de looptijd het geld wordt terugbetaald. Pensioenfondsen en andere institutionele beleggers houden er tientallen miljarden van aan.
Maar in werkelijkheid zijn obligaties net zo volatiel als aandelen. Neem de staatslening van dertig jaar die Nederland in 2020 uitgaf, op het hoogtepunt van de coronacrisis. Hoewel de rentecoupon 0,00 procent was, betaalden beleggers voor een obligatie van duizend euro in die tijd 1.010 of 1.020 euro. Nu is de obligatie op de financiële markt nog geen 400 euro waard. Dat is een koersverlies van 60 procent. Geen AEX-fonds heeft in de periode zoveel verloren. Zelfs Philips niet, ondanks de apneu-affaire.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De oorzaak van het grote koersverlies van obligaties is de stijgende rente op de kapitaalmarkt. Beleggers vertrouwen de overheden nog minder dan de multinationals. Dat geldt met name voor de overheden van de Verenigde Staten en Frankrijk, maar in alle landen stijgt de rente. Beleggers eisen een hogere risicopremie nu de schulden steeds verder oplopen. De Nederlandse overheid is nu 12 miljard euro per jaar kwijt aan rente, de Franse 78 miljard en de Amerikaanse overheid 1.000 miljard dollar (860 miljard euro). Dat geld kan niet worden besteed aan het repareren van gammele bruggen, het bestellen van drones, het subsidiëren van warmtepompen, de opleiding van tandartsen en meer blauw op straat.
De wereldwijde overheidsschuld is opgelopen tot 111 biljoen dollar (111 met twaalf nullen), aldus de VN-conferentie inzake Handel en Ontwikkeling (Unctad). In 2015 was dat 57 biljoen dollar. Het geruststellende idee is dat tegenover elke schuldenaar een schuldeiser moet staan. Maar een derde van die wereldwijde overheidsschuld zit bij de centrale banken – de overheid zelf. De resterende twee derde zit bij institutionele beleggers, zoals pensioenfondsen, die steeds hogere rente eisen. Dat kunnen ze ook doen, want behalve overheden plaatsen bigtechbedrijven grote obligatieleningen om datacenters en netwerken te bouwen. Beleggers hebben obligaties voor het uitkiezen.
De overheden bemoeien zich daar zelf ook mee. Het Amerikaanse ministerie van Financiën kocht de afgelopen weken eigen schuldpapier op, omdat beleggers niet meer in de rij staan.
Vorige week sloot Trump zelfs niet uit dat hij militair zal interveniëren op de obligatiemarkt als de rente te hoog oploopt. ‘We beschikken over vele soorten interventies. De ultieme interventie is onze krijgsmacht, en als we die op de obligatiemarkt moeten inzetten, zullen we dat ook doen’, zei hij plompverloren tijdens een bijeenkomst in South Carolina.
Wat hij precies bedoelde, werd niet duidelijk. Misschien dreigt hij met een inval in landen die weigeren Amerikaanse obligaties te kopen. Misschien wil hij bommen laten vallen op de hoofdkantoren van het ABP en Zorg en Welzijn in respectievelijk Heerlen en Zeist. Of zelfs op Nederlandse gepensioneerden die bij een fonds met vorderingen op de VS zijn aangesloten.
Als staatsobligaties al veilige havens waren, wordt het nu tijd de schuilkelder op te zoeken.
Geen column meer missen?
Volg uw favoriete columnisten via de app.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant