Na nóg twee lange praatdagen op het ministerie van Financiën zijn de coalitiepartijen het maandagmiddag eindelijk eens geworden over de begroting van volgend jaar. Maar met de oppositie is het kabinet even ver als vóór de zomer, namelijk nog nergens.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Vrijdagochtend zei VVD-leider Dilan Yesilgöz dat het alleen nog een kwestie van ‘finetunen’ was voordat de coalitie een klap op de Miljoenennota kon geven. Minister van Financiën Eelco Heinen had het over ‘de puntjes op de i zetten’. Premier Rob Jetten sprak diezelfde dag tegen dat er een coalitiecrisis gaande was.
Finetunen en het zetten van puntjes op de i vereisen normaal gesproken geen dagenlange vergaderingen tot in de nachtelijke uurtjes. Het coalitieoverleg over de rijksbegroting en het Belastingplan voor 2027 vereiste dat wel. Alle geforceerde opgewektheid voor de tv-camera’s kon niet verhelen dat tijdens het overleg op Heinens ministerie de messen op tafel lagen.
Ook maandag sneuvelden meerdere deadlines. Eerst stond de afsluitende begrotingsraad om 11.00 uur gepland, daarna om 13.00 uur en ten slotte om 18.00 uur. Meerdere ministers moesten maandag werkbezoeken annuleren om die ingelaste ministerraad bij te wonen. Halverwege de middag sijpelde naar buiten dat de top van het kabinet en de coalitie eruit waren.
Premier Rob Jetten stond ’s avonds zoals gewoonlijk met een brede glimlach de pers te woord. ‘We hebben er alle vertrouwen in dat we mooie dingen voor het land kunnen doen en daar ook andere partijen enthousiast over kunnen krijgen’, sprak hij de burger moed in.
Inhoudelijk wilden Jetten en Heinen niets prijsgeven over de gemaakte afspraken. Wat het kabinet wil doen met de bezuinigingen op de sociale zekerheid, die Pro van tafel wil, en met de box 3-belasting op particulier vermogen, die JA21 en SGP willen verlagen, hoort het land pas op Prinsjesdag (15 september).
Het kabinet heeft ‘heel veel wensen en ideeën’ van de oppositiepartijen in deze begroting kunnen inpassen, zei Jetten. Een aantal plannen uit het coalitieakkoord zijn volgens hem bijgesteld als concessie aan de oppositie. Het kabinet hoopt dan ook nog steeds op ‘brede steun’ in beide Kamers voor de kabinetsplannen.
Maar die steun is nog allerminst zeker. Feitelijk gaan de begrotingsonderhandelingen de komende maanden gewoon door. Een deel van de begrotingen, met die van het ministerie van Sociale Zaken voorop, is met potlood geschreven, omdat de oppositie die vóór de stemming in de Tweede Kamer ongetwijfeld nog zal willen wijzigen. Dat geldt ook voor het Belastingplan.
Dit is niet wat Jetten en zijn medebewindslieden begin augustus voor ogen hadden. Toen spraken ze nog de intentie uit al vóór Prinsjesdag die ‘brede steun’ in het parlement te regelen. Daar is niets van terechtgekomen, omdat de coalitie het intern oneens werd over welke zoenoffers aan de oppositie acceptabel waren.
Het is zeer onwaarschijnlijk dat een Kamermeerderheid het op Prinsjesdag gebodene in dankbaarheid en zonder verdere discussie zal aanvaarden. De vraag is dan ook wat coalitie en kabinet eigenlijk zijn opgeschoten met het augustusoverleg.
Ze hebben nog onbekende concessies gedaan, maar daarmee geen enkele garantie op meerderheden verkregen. De oppositie houdt alle troeven in handen en zal de aangepaste plannen slechts zien als vertrekpunt voor een nieuwe onderhandelingsronde.
Serieuze onderhandelingen met de oppositie zullen moeten wachten tot na Prinsjesdag. Het kabinet wil de oppositiepartijen namelijk niet eerder inzage geven in de gemaakte begrotingsafspraken, zei zowel Jetten als Heinen maandagavond.
‘De begroting wordt op Prinsjesdag voor iedereen tegelijk gepubliceerd’, aldus de premier. Maar Pro en JA21, de twee belangrijkste oppositiepartijen, lieten maandag beide weten niet te willen onderhandelen met een informatieachterstand. Ze willen eerst precies weten wat het kabinet in de begroting heeft opgeschreven.
Zowel Jetten als Heinen (andere betrokkenen spraken maandagavond niet met de media) ontkende overigens dat het begrotingsoverleg grote spanningen had veroorzaakt tussen de VVD enerzijds en D66 en het CDA anderzijds. Jetten gaf alleen toe dat er af en toe ‘een beetje wrijving’ was ontstaan.
Minister Heinen heeft de lange vergadermarathons blijkbaar ervaren als een soort therapeutische groepsessie op de hei. De VVD’er hield er positieve gevoelens aan over, zei hij toen journalisten hem vroegen naar de vermeende ruzie in de coalitie.
‘Het heeft ons dichter bij elkaar gebracht, omdat je elkaar in die nachten met pittige discussies veel beter leert kennen. Ik denk dat dit het team nog sterker heeft gemaakt’, aldus Heinens afdronk van de afgelopen week.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant