Frankrijk wacht een cruciaal politiek jaar, met de presidentsverkiezingen in aantocht. Marine Le Pen gaat stevig voorop in de peilingen, ondanks haar veroordeling voor miljoenenfraude. De socialisten beraden zich op de vraag hoe links het tij kan keren.
is correspondent Frankrijk van de Volkskrant. Ze woont in Parijs.
Of Karim Bouamrane even zijn toon kan matigen? Het is verdorie zaterdagochtend, vlak voor tienen, en pensionado Bernard is net neergestreken in café l’Agriculture om rustig zijn roseetje te drinken.
Dat de breedsprakige man tegenover hem de socialistische presidentskandidaat en burgemeester van Saint-Ouen, een Parijse voorstad, is, weet Bernard op dat moment nog niet. Bouamrane put zich uit in excuses voor het harde praten. Terloops laat hij vallen dat ‘het zijn werk is’, begint een gesprek met de man over diens loopbaan in de luchtvaarttechniek en staat erop zijn drankje te betalen.
Wat een chagrijnige confrontatie had kunnen worden, loopt uit op een gesprek over de Franse pensioenen en eindigt met een ontdooide Bernard die blij is weer eens een praatje te maken. Het is Bouamrane ten voeten uit: joviaal, charismatisch, direct. Sinds hij in 2020 burgemeester werd van Saint-Ouen, is zijn politieke ster rijzende. In de zoektocht naar een nieuwe Franse premier – een queeste die zich de afgelopen jaren herhaaldelijk voordeed – zoemde zijn naam rond als een van de favorieten. Deze zomer stelde hij zich kandidaat voor de presidentsverkiezingen die plaatsvinden in het voorjaar.
Bouamrane is de zoveelste op links, waar alleen al voor de Parti Socialiste vijf kandidaten zich officieel hebben gemeld. Stuk voor stuk met de ambitie links Frankrijk te verenigen. Zelfs Macrons voorganger, voormalig president François Hollande (2012-2017), zinspeelt op een politieke comeback. En dat terwijl het echec van links volgens menig Frans duider te wijten is aan diens teleurstellende presidentschap. Hollande maakte zichzelf zo impopulair dat hij het destijds niet aandurfde zich voor een tweede termijn op te werpen.
Het toont de worsteling van links, dat zich beraadt op de juiste strategie tegenover het radicaal-rechtse Rassemblement National van Marine Le Pen, dat in de peilingen steevast vooropgaat. In Blois, waar dit weekend de jaarlijkse zomerconferentie van de Parti Socialiste wordt gehouden, voert dat vraagstuk de boventoon. Veelzeggend is de boodschap van burgemeester Marc Gricourt (PS), die de bijeenkomst opent: zijn weekend is geslaagd als men hier vertrekt met de overtuiging dat de PS ‘er nog toe doet’.
Het voorjaar mag nog ver weg lijken, de campagne voor de Franse presidentsverkiezingen raakt met het einde van de zomervakantie op stoom. Kandidaten laten zich gretig portretteren in Paris Match, het iconische weekblad dat celebritycultuur en politiek samenbrengt. De boekhandels liggen vol met hun publicaties en afgelopen week vond het eerste grote televisiedebat met de belangrijkste kandidaten plaats.
Voor de Parti Socialiste waren dat noch Bouamrane, noch Hollande, maar de populaire nieuwkomer in de race: Raphaël Glucksmann, voormalig journalist en leider van zijn eigen kleine partij Place Publique. Samen met de Parti Socialiste organiseert hij in het najaar een linkse voorverkiezing vanuit het idee dat eendracht macht maakt. Maar vanwege onenigheid over de regels doen niet alle socialistische kandidaten aan die voorverkiezing mee.
‘Een voorverkiezing brengt eerder verdeeldheid dan dat die verenigt’, vindt Bouamrane, die niet meedoet aan de voorverkiezing, onder meer vanwege de hoge toegangsprijs. Kiezers die nog geen lid zijn van Place Publique of de Parti Socialiste betalen vijftien euro. Hij draait de logica over eendracht om: het is een krachtige kandidaat die mensen achter zich verenigt.
Die strategie lijkt inderdaad te werken, getuige het succes van de grootste concurrent op links, de radicale partij La France Insoumise. Die heeft al vroeg en zonder enige interne strijd oprichter Jean-Luc Mélenchon als kandidaat gelanceerd. De voormalig socialist doet voor de vierde keer mee met de presidentsverkiezingen, en is in de peilingen een van de belangrijkste uitdagers van Marine Le Pen.
Met zijn agressieve stijl, harde aanvallen op journalisten en de politie en anti-Europese boodschap is Mélenchon een splijtzwam op links. Tegelijk zijn het de radicale flanken die onder kiezers de hoogste ogen gooien en daarmee de klassieke partijen in de verdrukking brengen – zowel op rechts als op links.
Dat stelt de Parti Socialiste voor het dilemma: wel of niet samenwerken met de stokebrand die oproept tot een revolutie, sympathie koestert voor autoritaire linkse regimes en weigert Hamas als terroristisch te bestempelen?
Voor kandidaat Bouamrane, zelf van Marokkaanse origine en burgemeester van een Parijse banlieue, is het een uitgemaakte zaak. ‘Mélenchon voedt de haat onder Arabieren en mensen van kleur die in de buitenwijken wonen door voortdurend het systemisch racisme te benadrukken’, zegt hij. ‘Ja, er is sprake van racisme en daartegen moeten we de strijd aangaan. Dat doe je niet door de woede verder aan te wakkeren, maar door te strijden voor gelijkheid, betere huisvesting, toegang tot gezondheidszorg.’
Maar de partij komt er ook in Blois nog niet uit. Als later die ochtend op het plein tegenover café l’Agriculture het volgende debat plaatsvindt over hoe weerstand te bieden aan extreem-rechts, stapt een passerende dame van haar fiets af. ‘De vraag zou moeten zijn: in hoeverre is die opkomst de verantwoordelijkheid van links?’, zegt Laurence Savignon. Zelf heeft ze altijd links gestemd, maar veel van haar vrienden stemmen Rassemblement National. ‘Dat maakt ze nog geen fascisten.’ Het ene na het andere economische pechverhaal komt voorbij. ‘Het wordt er met winst van RN alleen maar slechter op. Maar het is een stem uit woede.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant