Minstens een op de vier oud-spelers uit de Amerikaanse NFL lijdt aan de progressieve hersenziekte CTE, zo blijkt uit nieuw onderzoek. Of de bevindingen de populaire competitie aan het wankelen kunnen brengen, is zeer de vraag.
schrijft voor de Volkskrant over Amerikaanse sporten.
Als volgende week woensdag het nieuwe seizoen van de NFL begint, zullen een kleine 1.700 Americanfootballspelers, verdeeld over 32 teams, zich weer tussen de lijnen melden. Nieuwe ronde, nieuwe kansen, in de met afstand populairste competitie van de Verenigde Staten. Wie wordt de opvolger van kampioen Seattle Seahawks?
Maar op de achtergrond van de wedstrijden, die door het Amerikaanse publiek met huid en haar worden verslonden, sluimert een sombere realiteit: zeker 400 van de 1.700 spelers zullen vroeg of laat te maken krijgen met de gevolgen van de ernstige hersenziekte CTE.
Chronische traumatische encefalopathie (CTE) wordt door wetenschappers sinds het begin van deze eeuw aan American football gekoppeld. De herhaaldelijke klappen die het hoofd tijdens het spel te verduren krijgt, kunnen de aandoening veroorzaken. Symptomen zijn onder meer geheugenverlies, gedragsverandering, depressie en suïcidale gedachten.
De afgelopen twee decennia werd al bekend dat honderden oud-spelers uit de NFL leden aan CTE, dat pas na de dood kan worden vastgesteld. Maar uit nieuw onderzoek blijkt dat waarschijnlijk veel meer American footballers dan gedacht aan de ziekte lijden of hebben geleden. Minstens één op de vier dus.
Wetenschappers van zorgnetwerk Mass General Brigham, Boston University en de Unite Brain Bank, waaraan nabestaanden de hersenen van overleden spelers kunnen doneren, richtten zich bij hun onderzoek op de periode tussen 2016 en 2021. Daarin kwamen 878 voormalig NFL’ers te overlijden. In 235 gevallen werden de hersenen afgestaan voor onderzoek naar CTE, en bij liefst 215 van de spelers werd de aandoening gevonden.
Volgens de onderzoekers is het aannemelijk dat het percentage getroffen spelers (24,5 procent) in werkelijkheid nog veel hoger ligt. Het is uiterst onwaarschijnlijk dat in de 643 hersenen die niet werden onderzocht elk spoor van CTE ontbreekt. De conclusie uit het onderzoek is dus nog een conservatieve schatting.
De NFL reageerde met een summiere verklaring op de nieuwste vondsten. ‘We blijven ons ervoor inzetten om het spel veiliger te maken’, zei een woordvoerder van de competitie.
De afgelopen jaren introduceerde de NFL maatregelen om het soms kiezelharde American football wat minder gevaarlijk te maken; tackles tegen het hoofd werden verboden, nieuwe helmen geïntroduceerd en onafhankelijke deskundigen ingehuurd om in het stadion symptomen van hersenschuddingen waar te nemen.
Bij wedstrijden staat steevast een soort blauwe partytent aan de zijlijn, waar spelers die een flinke klap hebben opgelopen zonder afleiding en met privacy kunnen worden behandeld. Altijd is een onafhankelijke expert aanwezig. (Spelers zouden de tent daarnaast gebruiken om even snel een plasje te doen.)
Het duurde lang voordat de NFL de wetenschappelijk bewezen link tussen American football en CTE erkende. Toen aan het begin van de eeuw de eerste gevallen werden geconstateerd, stak de competitie aanvankelijk nog de kop in het zand.
Op basis van gammel of onvolledig onderzoek werd een causaal verband ontkend. In 2009 weigerde NFL-baas Roger Goodell de connectie tussen American football en CTE te onderstrepen bij een verhoor in het Amerikaanse Congres, ook al was het wetenschappelijke bewijs toen al overweldigend.
Uiteindelijk moest de NFL de link met de hersenziekte erkennen; in 2013 schikte de competitie voor 765 miljoen dollar met duizenden voormalige spelers en nabestaanden die een rechtszaak hadden aangespannen. Maar CTE bleef de competitie achtervolgen.
De wetenschappers achter het nieuwe onderzoek namen alle spelers mee die sinds 2008 waren overleden, maar baseren hun conclusies op de periode na 2016 omdat de bewustwording rondom CTE toen sterk toenam, onder meer door de speelfilm Concussion (2015). Steeds meer nabestaanden stelden de hersenen van overleden spelers beschikbaar voor onderzoek.
De afgelopen decennia werd CTE ook in andere sporten aangetroffen, onder meer in rugby, ijshockey, bobsleeën en voetbal. In Engeland werd het voor kinderen van jonger dan 12 verboden om te koppen, iets dat ook de Nederlandse Sportraad vorig jaar adviseerde.
Maar vooral de NFL is verbonden aan de aandoening, die voor sommige spelers een doodvonnis is. Gepensioneerde American footballers met CTE krijgen vaak last van depressies en verslavingen, die in sommige gevallen leiden tot hun overlijden. Soms, zo bleek ook uit het recente onderzoek, resulteert de ziekte in dementie.
De verhalen over oud-spelers zijn schrijnend en talrijk. Nadat Andre Waters, verdediger van Philadelphia Eagles, in 2006 op 44-jarige leeftijd een einde aan zijn leven maakte, vergeleken onderzoekers zijn brein met dat van een 85-jarige Alzheimerpatiënt. Waters speelde elf seizoenen in de NFL.
In mei 2012 schoot voormalig sterspeler Junior Seau zichzelf op 43-jarige leeftijd dood – in zijn borst, zodat zijn hersenen intact bleven voor onderzoek. Vincent Jackson, lang uitblinker bij San Diego Chargers, was 38 toen hij in een hotelkamer dood werd aangetroffen na alcoholvergiftiging. Beiden hadden CTE.
Hoe ruim de hersenziekte in de NFL is vertegenwoordigd, is nog altijd niet helemaal duidelijk, omdat die pas na de dood is vast te stellen en niet alle hersenen worden gedoneerd. Toch schijnt het recente onderzoek nieuw licht op de ernst van de situatie. Maar of die de populariteit van de NFL kan aantasten, is nog zeer de vraag.
Door de schandalen rondom CTE belandde de competitie pakweg tien jaar geleden in een existentiële crisis, maar die overleefde het glansrijk. De NFL bleef onverminderd populair en groeide de afgelopen jaren onverstoorbaar door. In 2024 haalde de competitie 23 miljard dollar binnen, en vorig seizoen werden de kijkcijferrecords weer eens verpulverd.
Amerika is zo verslingerd aan het spelletje dat het niet meer weg kan kijken. Veel spelers lijken zich op hun beurt af te sluiten van de gevaren van hun sport. ‘Dit hoort bij het spel, we weten waar we voor tekenen’, zei Azeez Al-Shaair van Houston Texans.
Wel uitte spelersvakbond NFLPA zijn zorgen over het nieuwe onderzoek. ‘Dit is een sombere herinnering dat American football risico’s met zich meebrengt en langdurige gevolgen kan hebben voor spelers en hun families. Deze bevindingen zouden tot actie moeten leiden.’
Verandering zou volgens de onderzoekers op lager niveau moeten plaatsvinden, want de meeste spelers zouden CTE al hebben opgelopen voor ze de NFL bereiken. Op middelbare scholen en in het populaire universiteitsfootball hebben ze al de meeste klappen opgelopen, niet alleen door tackles maar ook kleinere botsingen en vallen op het achterhoofd. CTE ontstaat door een opeenstapeling daarvan.
Trainen op tackles moet op elk niveau worden verboden, opperen de onderzoekers – in de NFL wordt het al nauwelijks meer gedaan. Daarnaast zouden jongere kinderen de sport helemaal niet meer moeten spelen, een beslissing die steeds meer ouders al voor hen nemen. Flag football, of vlagvoetbal, is voor hen een goed alternatief.
De vriendelijke variant van het spel, waarbij het afpakken van een lint aan het tenue wordt gezien als een tackle, wint de laatste jaren aan populariteit en zal in 2028 op de Spelen van Los Angeles te zien zijn. Ook de NFL investeert er steeds meer in. Mochten de Amerikanen zich op een dag alsnog afkeren van het soms brute ‘tackle football’, dan biedt flag football de competitie mogelijk een reddingsboei.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant