Palestijnen Dertien studenten uit Gaza hebben een studiebeurs van een Belgische universiteit gekregen, maar kunnen geen visumaanvraag indienen, of Gaza verlaten. België weigert te helpen, ondanks protest van universiteiten en een verloren rechtszaak. „Dit is pure politieke onwil.”
Een kamp van tenten waar ontheemde mensen wonen, bij Khan Younis (28 april 2026)
Radeloos zijn ze. De dertien Palestijnse studenten en onderzoekers die een beurs toegekend hebben gekregen in België, maar Gaza niet kunnen verlaten. In Gaza is geen Belgische diplomatieke post waar de dertien een visumaanvraag kunnen doen. België, dat de beurzen financiert, weigert visumaanvragen van de Gazaanse academici online in behandeling te nemen.
Advocaten spannen nu procedures aan. Winnen ze, dan moeten visumaanvragen in behandeling worden genomen. Slaagt dat, dan volgt een nog complexere hoepel: vertrekken uit oorlogsgebied. België heeft sinds december 2025 geen Palestijnen meer uit Gaza geëvacueerd, en maakt geen uitzondering voor studenten met beurs of postdoctorale onderzoekers met werkaanstelling.
Eind augustus stuurde de groep Palestijnen een brief naar de Belgische ministers van migratie en buitenlandse zaken. Ze doen beroep op „uitzonderlijke administratieve en diplomatieke regelingen” voor „uitzonderlijke omstandigheden”. De rectoren van alle universiteiten in België – gevestigd in Leuven, Gent, Hasselt, Antwerpen, Brussel, Luik, Mons en Namur – tekenden de oproep aan de Belgische overheid. „De tijd dringt.”
Belgische universiteiten riepen Europa en de Belgische staat vorig jaar al op om het associatieverdrag met Israël op te schorten – om het makkelijker te maken samenwerkingen met Israëlische onderzoekspartners te stoppen.
Via een videoverbinding vertelt de Palestijnse arts Ahmad Abu Jami (28) hoe hij vastzit in een vluchtelingenkamp in Al-Mawasi, aan de kust ten westen van de Gazaanse stad Khan Younis, door de Israëlische defensiemacht aangewezen als ‘humanitaire zone’. Hij kreeg een volledige beurs – studie-, verblijf- en leefkosten dekkend – voor een masteropleiding Volksgezondheid aan het Instituut voor Tropische Geneeskunde in Antwerpen. Hij slaat zijn ogen neer:
„Ik hoef denk ik niet te schetsen wat er gebeurt als ik de grens probeer over te steken…”
Ahmad Abu JamiFoto prive archief
De verbinding hapert, de fleecedekens in de tent achter Abu Jami lijken te bewegen. „Ik heb hier zo hard voor gewerkt”, zegt hij. „Keer op keer word ik tot het uiterste gedreven, er is geen genade.” Hij werkt zo’n vijftien uur per dag in een veldziekenhuis, zijn gezicht staat vlak: „Gewonde kinderen, amputaties, materiaaltekorten…” De dood in de ogen kijken is „routine” geworden.
In de brief van de Gazaanse academici wordt gewezen op ‘university corridors’ uit Italië en op het Verenigd Koninkrijk, die dit jaar wél studenten uit Gaza evacueerden. Den Haag zegde dit voorjaar actief hulp toe bij evacuaties van Palestijnen met werk- of studievisum uit Gaza naar Nederland, via Jordanië, zo kwam in juni naar buiten, na eerdere berichten geen consulaire bijstand te verlenen.
In een video gericht aan de Belgische regering en het Belgische volk vraagt de 39-jarige Ahmed Alsalibi om steun. Hij is decaan van de faculteit techniek en informatietechnologie aan de Israa universiteit in Gaza, waarvan de gebouwen zijn verwoest, net als veel andere universiteitsgebouwen. Alsalibi heeft een toegekende beurs (2024) én verkregen visum en werkvergunning voor de Université Libre de Bruxelles. „Ik ben wettelijk aan België verbonden. Ik vraag slechts een kans om te overleven en een bijdrage te leveren aan de academische wereld.”
Justine Van Edom, werkzaam bij Kompaso advocaten in Brussel, staat enkele van de Palestijnse studenten juridisch bij. „We hebben de staat gedaagd om een online visumaanvraagprocedure te accepteren”, vertelt ze. In een vergelijkbare zaak verloor de federale overheid. Van Edom: „We zullen sowieso winnen. Maar toch zitten we vast.” In een bureaucratische werkelijkheid, met lange wachttijden, en een uitzichtloze situatie: hoe de Gazanen weg te krijgen zonder hulp van de overheid? De huidige impasse is er een van „pure politieke onwil” volgens haar.
Dat beaamt Benoit Dhondt, advocaat migratie- en vluchtelingenrecht in Antwerpen, betrokken bij voormalige gezinsherenigingevacuaties uit Gaza. „Sinds december 2025 heeft België niemand meer uit Gaza geëvacueerd.” Er werd een evacuatielijst gemaakt met daarop 500 personen, met veelal familie van Palestijnse inwoners in België. Daarna was het over en uit. Het past volgens hem in de huidige migratietijdgeest met „de wil streng over te komen en af te schrikken”.
Anneleen Van Bossuyt, minister van asiel en migratie (N-VA), liet in juni weten dat zij de voorwaarden voor studentenvisa voor niet-Europese studenten die in België komen studeren juist wil verstrengen, om daarmee „misbruik van het studentenstatuut tegen te gaan”.
Midden-Oostenkenner Koert Debeuf, verbonden aan de Vrije Universiteit Brussel, stelt dat de huidige regering onder invloed van regeringspartijen N-VA en MR „veel meer pro-Israël” is dan de vorige. Maar hij zet ook een kanttekening: „Evacuaties van Gazanen zijn al vanaf het begin van het conflict zeer strict”, ook onder de vorige regering.
België kent van oudsher een grote Palestijnse gemeenschap. Debeuf: „ Tijdens Zwarte September [een gewapend conflict tussen Jordanië en Palestijnen in 1970] droegen gesneuvelde Palestijnse soldaten Belgische laarzen.”
Het Instituut voor Tropische Geneeskunde laat in een schriftelijke reactie weten de beurs voor Ahmad Abu Jami (en nog een student) – „uitstekende kandidaten” – voorlopig vast te houden. „Ongeacht het verloop van het huidige conflict, zal de wederopbouw en versterking van het gezondheidszorgsysteem in Gaza hoogopgeleide zorgprofessionals vereisen. Het opleiden van de volgende generatie is een van de meest waardevolle bijdragen die wij aan deze inspanning kunnen leveren.”
De Palestijnse arts Ahmad Abu Jami probeert hoop te houden. Op 10 augustus kreeg hij een reactie op een brief naar Koning Filip, ingezien door NRC: „In de huidige omstandigheden is een nieuwe evacuatieoperatie geen reële optie”. Op sociale media schrijft Abu Jami herhaaldelijk in hoofdletters ‘red ons’. Zijn laatste opmerking via de videolijn: „Laat ons alsjeblieft een jaar studeren, een jaar rust hebben. Daarna gaan we terug”.