De Amerikaanse toe-eigening van Venezolaanse oliereserves is een win-winsituatie, beweren Trump en zijn Venezolaanse collega Rodríguez. Maar de ‘deal’ is bovenal een nieuwe illustratie van Amerikaanse macht in Venezuela.
is correspondent Latijns-Amerika van de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
Nog niet zo lang geleden was Delcy Rodríguez vicepresident onder de autoritaire Venezolaanse leider Nicolás Maduro. In die hoedanigheid nam ze op 30 november deel aan een bijeenkomst van de Opec, het verbond van olieproducerende landen waarvan Venezuela een van de oprichters is. De Amerikaanse president Donald Trump dreigde destijds met militaire acties tegen Venezuela, zijn oorlogsschepen lagen voor de Venezolaanse kust.
‘De regering van de Verenigde Staten probeert met militair geweld de omvangrijke Venezolaanse oliereserves in bezit te krijgen’, zo waarschuwde Rodríguez. Ze vroeg haar Opec-collega’s om hulp bij het voorkomen van een inval. ‘Venezuela zal zijn natuurlijke energiebronnen verdedigen en zal niet zwichten voor chantage of dreigementen.’
Rodríguez had een vooruitziende blik, maar wat ze destijds waarschijnlijk niet kon bevroeden, is dat ze negen maanden later zelf haar handtekening zou zetten onder de overdracht van Venezolaanse oliereserves aan de VS. Vrijdag kondigden Trump en Rodríguez, interim-president sinds de Amerikaanse ontvoering van Maduro in januari, een ‘historische oliedeal’ aan.
De VS krijgen een meerderheidsbelang in zeventien (deels ontgonnen) Venezolaanse olievelden, goed voor 65 miljard vaten ruwe olie. Het is een imposante hap uit de naar schatting 300 miljard vaten olie die nog in de Venezolaanse bodem zitten.
Volgens beide leiders is sprake van win-win: de VS verdubbelen hun oliereserves (aldus Trump) en Venezuela mag uitkijken naar een geldinjectie van 100 miljard dollar in zijn kwakkelende olie-industrie. Op termijn, wanneer de olie begint te stromen, komt daar nog zo’n 270 miljard euro aan royalty’s bij.
De summiere verklaringen die beide presidenten op sociale media plaatsten, staan bol van de grote bedragen. Maar maakt dat het ook een goede deal? En op geopolitiek niveau: is hier werkelijk sprake van een akkoord of zwicht Rodríguez, in haar eigen woorden, voor chantage en dreigementen?
Eerst de economische kant. Zoals vaker het geval als Trump een ‘deal’ sluit, is het tussen alle grote woorden gissen naar de details. De simpelste rekensom (209 miljard dollar voor 65 miljard vaten is iets meer dan 3 dollar per vat) suggereert dat Venezuela wordt bestolen.
Maar media die met regeringsbronnen spraken, stellen dat het bedrag verwijst naar de eerste jaren van exploitatie en dat Venezuela in werkelijkheid 19 dollar per vat zou krijgen (een vat Brent-olie kost nu 88 dollar). ‘We hebben transparantie nodig om dit akkoord te kunnen duiden’, verzucht de Amerikaans-Venezolaanse energie-expert Francisco Monaldi op berichtendienst X.
Ook de vorm van het oliepartnerschap is grotendeels in nevelen gehuld. Trump en Rodríguez schrijven dat private oliebedrijven de velden gaan exploiteren. Volgens Amerikaanse media krijgen Amerikaanse bedrijven een aandeel van 55 procent in die joint venture.
Na een ruime kwart eeuw van 'Chavismo', het Venezolaanse socialisme vernoemd naar wijlen president Hugo Chávez, die regeerde van 1999 tot 2013, geeft het land de genationaliseerde oliesector (waarbij buitenlandse bedrijven enkel onder staatsbedrijf Pdvsa konden opereren) weer uit handen. Belangrijker nog dan rekensommen met miljarden is de weerbarstige werkelijkheid. Hoe gretig Trump ook zijn kiezers lagere benzineprijzen voorspiegelt, het gaat jaren duren voordat de geplande Amerikaans-Venezolaanse olieproductie op volle toeren draait.
Dan de geopolitiek. Een maand nadat Rodríguez de Opec waarschuwde voor naderend Amerikaans geweld, vielen de VS Venezuela binnen en ontvoerden president Maduro en diens vrouw. Het Witte Huis doet sindsdien uitstekende zaken met het Venezolaanse regime. Nog diezelfde maand stemde het Venezolaanse parlement in met ruimere toegang voor private (buitenlandse) bedrijven tot de Venezolaanse oliesector.
De deal van vrijdag maakt eens te meer duidelijk dat Washington beslist in Caracas. Het enige ideaal dat nog overeind lijkt bij Rodríguez en andere resterende kopstukken van het Chavismo is machtsbehoud. De ontvoerde president is vergeten, nu is het zijn ontvoerder Trump die ‘grote dankbaarheid’ uit Venezuela ontvangt.
Maduro’s voormalige rechterhand heeft de ondankbare taak ‘het Chavismo te ontmantelen’, zegt de Venezolaanse politicoloog Colette Capriles via de telefoon vanuit Caracas. ‘Rodríguez heeft elk principe overboord gezet.’ Toch heeft ze een klein beetje speelruimte. ‘De VS hebben haar nodig. Ze hebben geen vervanger voor haar. De oppositie is verdeeld en machteloos.’
In Venezuela klinken twee vormen van kritiek op de Amerikaanse overname van Venezolaanse olie, zegt de politicoloog. ‘Linkse Venezolanen spreken schande van het verlies van soevereiniteit. De rechtse oppositie is vooral boos omdat de Amerikanen een oliedeal sluiten met Rodríguez en niet met hen.’
Hoewel onder Amerikaanse druk deze maand voor het eerst gesprekken werden gevoerd tussen de regering en een delegatie van de oppositie, blijkt telkens dat de beloofde politieke transitie onderaan het Amerikaanse wensenlijstje staat.
De oppositie (met de in het buitenland verblijvende María Corina Machado als prominentste leider) krijgt nogmaals ingewreven dat Trump vooral Amerikaanse belangen najaagt in Venezuela. Vooralsnog verkiest hij daarbij het ondemocratische regime boven de oppositie. ‘Democratie is een probleem voor Trump’, zegt Capriles. ‘De nieuwe Venezolaanse oliewet zou nooit door een democratisch parlement zijn aangenomen.’
Voor gewone Venezolanen heeft de Amerikaanse curatele het leven slechts op één manier veranderd: ze voelen iets meer vrijheid om kritiek te uiten op de regering, zowel op straat als op sociale media. Onder het Instagrambericht waarin Rodríguez de nieuwe ‘historische mijlpaal in de Amerikaans-Venezolaanse relatie’ aankondigt, regent het woedende reacties.
De teneur: een kwart eeuw waarschuwde het Chavismo dat de oppositie het land in de uitverkoop zou doen, nu doen ze het zelf.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant