Europa ziet nog niet in dat het handelsconflict met China een politieke strijd is om de dominantie van het nieuwe economische systeem dat aan het ontstaan is. Het is te hopen dat de Europese leiders actiever maatregelen gaan nemen.
Deze herfst leren we welke richting China en Europa uitgaan. Voor de zomer gaven de Europese leiders aan Brussel de opdracht om met Beijing te spreken over de handelsproblemen en tegelijkertijd ‘nieuwe instrumenten’ te ontwikkelen. De deadline voor beide is gelegen in oktober. De uitkomsten zullen alleen het juiste antwoord zijn op de échte vraag wanneer de EU erkent dat het conflict meer is dan een economisch conflict.
Het Chinese handelsoverschot met de EU bedraagt nu bijna 1 miljard euro per dag. Dat volume is minder een probleem dan de structurele effecten. De Duitse industrie verliest inmiddels 15 duizend banen per maand. Defensiebedrijven kunnen nog nauwelijks aan zeldzame aardmetalen uit China komen. Eerder verloor Europa al minder strategische bedrijvigheid aan China. Nu dreigt het continent de hoogwaardige industrie te verliezen.
Over de auteur
Sense Hofstede is China-analist gespecialiseerd in het buitenlandbeleid en de economische veiligheidsimplicaties van de Chinese partijstaat.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Aangezien Beijing toch al vergelding belooft tegen Europese maatregelen, is het belangrijk dat de EU stappen neemt die de kosten waard zijn. Dat vereist dat Europa erkent dat de nakende ‘handelsoorlog’ in feite een economische transitie is naar een nieuw industrieel ecosysteem.
We moeten er eerlijk voor uitkomen dat de Europese bezwaren tegen Chinese dominantie van dat nieuwe model politiek zijn. Chinese critici werpen mij wel eens voor de voeten dat Europa anders zou reageren als het om Japan of de VS zou gaan. Dat klopt. Dat verschil is geen hypocrisie. De autoritaire waarden en het regionale imperialisme van Beijing betekenen dat Chinese controle over de industrie van de toekomst zowel onze welvaart, als onze vrijheden bedreigt. Een politieke keuze hiertegen betekent ook dat je de kosten daarvoor accepteert.
Terwijl de ene na de andere Europese maakindustrie nu de gevolgen ondervindt van een schijnbaar ontembare golf goedkope Chinese concurrentie, bouwt Beijing inmiddels de subsidies voor elektrische auto’s af en richt het zich op nieuwe sectoren, zoals kunstmatige intelligentie en kwantumtechnologie. De volgende uitdagingen komen eraan, terwijl Europa nog bezig is te reageren op de vorige. Chinese leveranciers duiken inmiddels op in alle delen van de toeleveringsketen, naarstig op zoek naar buitenlands marktaandeel vanwege de tegenvallende binnenlandse consumptie.
De Chinese concurrentie is ‘eerlijk’ en ‘oneerlijk’ tegelijk. De indrukwekkende Chinese producenten hebben inderdaad geprofiteerd van diefstal, dwang en staatssteun. Dat waren echter slechts onderdelen van echte innovatie en strategisch slimme keuzes. Chinese producenten kunnen al lang dingen die Europese fabrieken nooit hebben gekund. Wat Europeanen bovendien nog te weinig begrijpen van het Chinese concurrentievermogen, is dat het Chinese succes samenhangt met een heel eigen politiek systeem.
Daarmee concurreren is moeilijk, omdat het anders werkt. De Europese sociale markteconomie heeft al decennia ervaring met het Amerikaanse kapitalisme. De Chinese leninistische partijstaat is nieuw en een grotere uitdaging. Brussel heeft nog geen antwoord op een politiek systeem dat technologische dominantie als bron van nationale macht beschouwt, bewust controle opbouwt over toeleveringsketens en waarin Chinese bedrijven en lokale overheden opereren als partners in hun concurrentie buiten én binnen China.
Den Haag ontdekte deze kwetsbaarheid toen het de uitholling van Nexperia tegen wilde gaan. De Chinese vergelding maakte duidelijk waar het wringt: niet alleen de meeste assemblage vond plaats in China, maar ook een groeiend aantal klanten bevindt zich daar.
Europa moet het antwoord bovendien uitvinden midden in een industriële transitie. Het tijdperk van de fossiele energie loopt ten einde. Het Duitse model van de complexe verbrandingsmotor met vele onderdelen en vele toeleveranciers in eigen land en Midden-Europa, gaat op de schop. De transitie naar elektrische auto’s en andere nieuwe technologieën zal leiden tot andere industriële ecosystemen en de mondiale handelsstromen herscheppen.
Goedkope Chinese zonnepanelen, batterijen en warmtepompen maken de klimaattransitie sneller en betaalbaarder. Die winst weegt echter niet op tegen afhankelijkheid van een leverancier die al heeft laten zien bereid te zijn de kraan dicht te draaien. Los van de bekende zorgen over de milieu-impact en mensenrechtenschendingen van de Chinese industrie, brengt bouwen op China het risico mee dat de essentiële transitie in Europa tot stilstand komt wanneer de Chinese economie barst of Beijing besluit op de pauzeknop te drukken om Europa een les te leren.
De Europese welvaart kon de dominantie van de Amerikaanse big tech overleven vanwege de relatief grote industriële basis die het continent nog heeft. Als dat nu ook verloren gaat en we de toekomst mislopen, moeten we ons niet alleen afvragen hoe autonoom we straks nog kunnen opereren. Wanneer we de maakindustrie van de toekomst aan China overlaten, komt de basis van de Europese welvaart in gevaar.
Europa bevindt zich nu in een strijd om de economische toekomst van de wereld. Het Chinese aandeel daarin wordt hoe dan ook groter. Dat is niet te voorkomen. Het komt erop aan hoe groot en hoe strategisch het resterende Europese aandeel wordt. Het is te hopen dat de Europese leiders in oktober niet alleen de verbrandingsmotor beschermen, maar ook actieve maatregelen nemen die Europese leveringsketens de bescherming en stimulans bieden om de transitie te maken naar morgen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant