Van bruisende tekeningen tot avontuurlijke fotografie. Dit zijn de interessantste exposities die nu in musea te zien zijn.
Het moet wel een van de mooiste schilderijtitels aller tijden zijn: Tragiek van tenen. Allitereert lekker, ja. Maar vooral: de combinatie van woorden roept een hele wereld op. Eentje die tenen, die lullige lichaamsdelen, niet wegmoffelt, maar juist helden van ze maakt. Tragische helden, dat wel.
Ina van Zyl bedacht deze titel en maakte ook het al even verrukkelijke schilderij: een close-up van een vijftal damestenen, keurig gelakt, ongemakkelijk gepropt in een sandaal met dun wit bandje. Samen met zo’n tachtig andere doeken is het te zien in Ina van Zyl: Where Are You From in museum Schunck in Heerlen. Wie deze tentoonstelling binnenstapt, betreedt een geheimzinnig, zinnelijk universum waarin niets is wat het in eerste instantie lijkt. Lees de recensie.
★★★★★
Museum Schunck, Heerlen, t/m 25/10.
Ochún is de godin van de liefde, van schepping, schoonheid, voorspoed en van water. Onder de naam Oshun ontstond ze in Nigeria, uit de rivier Osun, als onderdeel van de Yorubacultuur, en reisde mee met mensen die als slaven werden verscheept naar Brazilië en de Cariben. Daar kwam ze als Oxum en Ochún centraal te staan in Afro-Caribische religies. Ze is de enige vrouwelijke tussen een trits mannelijke godheden, ze biedt bescherming en schenkt leven.
Ochún is ook de naam van een video in de eerste zaal van de tentoonstelling Ana Mendieta in Tate Modern in Londen. Daarin liggen twee dikke rollen modderig zand, die wat weg hebben van twee lange drollen, gekronkeld in ondiep zeewater. Mendieta filmde deze in het water tussen de VS en Cuba. Het was haar laatste film in een kort leven. Lees de recensie.
★★★★☆
Tate Modern, Londen, t/m 17/1.
De Oostenrijkse, in Nederland wonende fotograaf Peter Pflügler (1987) kreeg meer dan duizend zelfportretten uit de nalatenschap van zijn oudoom Hans (1911-1997), een man die op 86-jarige leeftijd uit het leven stapte. Een fractie van die foto’s hangt nu aan de muur van het Nederlands Fotomuseum.
De foto’s zijn onderdeel van de overzichtstentoonstelling Quickscan 3: Fotografie nu, een boeiend overzicht van de stand van zaken in de Nederlandse fotografie aan de hand van het werk van twintig in Nederland werkzame fotografen en kunstenaars. Geen overzicht van de grootste talenten of het beste werk per se, maar een poging om een overzicht te geven van een medium dat zich, zeker sinds de laatste ‘quickscan’ in het Nederlands Fotomuseum van tien jaar terug, steeds moeilijker laat afbakenen. Lees de recensie.
★★★★☆
Nederlands Fotomuseum, Rotterdam, t/m 22/11.
Daar is de blauwe golf. Ruim drie keer zo groot als Jip en Janneke, die er in rode zwemkleding verschrikt onder staan, terwijl het bruisende water hoog in de lucht omslaat en op het punt staat met razend geweld weer naar beneden te storten.
Het origineel van deze tekening uit 1978 is nu te zien in het Rijksmuseum in Amsterdam, op de tentoonstelling Fiep Westendorp, gewijd aan het oeuvre en maakproces van illustrator Fiep Westendorp (1916-2004). Daar blijkt Westendorps werk nog zoveel mooier en mysterieuzer in het echt dan op de reproductie in de geliefde kinderboeken. Lees de recensie.
★★★★★
Rijksmuseum Amsterdam, t/m 13/9.
M.C Eschers werk staat zo op zichzelf in de kunstgeschiedenis vanwege de wonderlijke mix van patronen, illusie en spel, dat niet iedereen zal weten waar hij zijn inspiratie vandaan haalde. Maar bij wie bekend is met de islamitische esthetiek uit Noord-Afrika, Zuid-Spanje en het Midden-Oosten – de tegelpatronen, het houtsnijwerk en de architectuur – zal het kwartje gauw vallen.
Eschers levenslange interesse voor vlakvulling en transformatie van vormen begon na een bezoek aan het Alhambra, de Arabische fortificatie die in de 13de eeuw werd gebouwd in opdracht van de sultan die toen heerste. Op de tentoonstelling ‘Escher & islamitische kunst’ in Museum Escher in het Paleis spreken verschillende tijden en culturen met elkaar, verbonden door vorm en schoonheid. Lees de recensie.
★★★★☆
Museum Escher in Het Paleis, Den Haag, t/m 1/11.
In het pikkedonker van de nacht is één kaars aangestoken. Het felle schijnsel verlicht het halfnaakte, iets onderuitgezakte lichaam van Jezus. Zijn gezicht wendt hij af, ogen gesloten. Grijnzend doemen zijn belagers op. Een doornenkroon hebben ze al op zijn hoofd gedrukt, nu proberen ze plagerig een houten stok in zijn handen te duwen. Je hóórt ze bijna honend lachen. ‘Heeft de koning van de Joden niet een scepter nodig?’
In het Centraal Museum in Utrecht hoor je nu écht een zacht, onheilspellend geroezemoes als je voor De bespotting van Christus (circa 1615) van Gerard van Honthorst staat. En ruik je licht de geur van rokerige kaars. Lees de recensie.
★★★★☆
Centraal Museum, Utrecht, t/m 13/9.
Industrieel ontwerper en interieurarchitect Kho Liang Ie (1927-1975) genoot nooit brede bekendheid in Nederland. Toch schreef De eerste vorm, een vakblad over industriële vormgeving, bij zijn overlijden: ‘Realiseren we ons wel dat hij de beste was?’
Een halve eeuw later heeft ‘de beste’ een museaal overzicht dat recht doet aan zijn visionaire blik op ruimtelijke vormgeving. De expositie Kho Liang Ie – Mid-Century Modernist in het Stedelijk Museum in Amsterdam is een eerbetoon aan de man die met een selecte groep designers na de oorlog Nederland een nieuwe tijd binnen tilde. Lees de recensie.
★★★★☆
Stedelijk Museum Amsterdam, t/m 18/10.
Wie naar een overzichtstentoonstelling van een kunstenaar gaat, zal vanzelf consistentie zoeken. Succes daarmee, in het Drents Museum. Want de kunst van Amrita Sher-Gil (1913-1941) is stilistisch zo wijdvertakt dat het alleen al daarin een brutale uitdaging van de kunstgeschiedenis is.
Wat moet de kunstwereld met een in Hongarije geboren, half Indiaas supertalent dat zich in Parijs liet scholen vanaf haar 16de, prijzen won, toen toch koos voor een leven in India, daar met haar moderne werk opnieuw geprezen werd en vervolgens piepjong stierf, een verbluffend maar onaf oeuvre achterlatend? Lees de recensie.
★★★★☆
Drents Museum, Assen, t/m 20/9.
Het klinkt stom: is er voor het eerst een performance in het Nederlandse paviljoen op de Biënnale van Venetië, hoop ik zo gauw die begint dat die snel weer ophoudt. Maar precies zo is het bedoeld. Wat kunstenaar Dries Verhoeven en curator Rieke Vos de bezoeker aandoen is radicaal onaardig.
Ze traden niet in detail in de interviews voorafgaand aan de tentoonstelling, maar een paar ingrediënten waren bekend. Het vertrouwde Rietveldpaviljoen in de Giardini is uitgerust met steunberen en rolluiken. Er mogen maximaal honderd mensen naar binnen, dan sluit het paviljoen zich langzaam en staat er iets te gebeuren. Telefoons uit, aandacht erbij. Lees de recensie.
★★★★☆
Nederlands Paviljoen, Giardini, Biënnale van Venetië, t/m 22/11.
Het is een sterk uitgangspunt, de zinsnede aan het begin van de tentoonstelling over Yves Klein (1928-1962) en zijn verwanten in het Stedelijk Museum Schiedam. Namelijk dat de expositie laat zien ‘hoe het talent van een wereldberoemd kunstenaar mede het resultaat is van de artistieke verrichtingen van een familie waarvan hij deel uitmaakte’.
Kortom, je zou je, wandelend door de zalen, moeten afvragen of het kunstenaarschap van de Franse beroemdheid een kwestie is van nature, nurture, beide, of toch gewoon van Yves’ eigen, hoogstpersoonlijke, onversneden individualiteit? Lees de recensie.
★★★★☆
Stedelijk Museum Schiedam, t/m 25/10.
De Nederlandse amateurantropoloog Paul Julien (1901-2001) maakte vorige eeuw vele expedities naar Afrika. Ter plekke filmde hij zichzelf terwijl hij de lokale bevolking aan pseudowetenschappelijk onderzoek onderwierp.
Het zijn verstikkende beelden. Maar zie wat de Portugese kunstenares Paula Albuquerque ermee doet, in een van de scènes uit haar video-installatie Becoming Opaque: voortdurend laat ze kakelbonte stromen pixels los op Juliens praktijken, als een digitale vloedgolf. Becoming Opaque is een van de opvallendste werken van de expositie Eye(s) Open, nu te zien in Eye. Lees de recensie.
★★★★☆
Filmmuseum Eye, Amsterdam, t/m 6/9.
In de zomerafleveringen van de rubriek ‘Kunstwerk van de week’ bespreken we wekelijks een kunstwerk in de open lucht dat juist nu om aandacht vraagt.
Deze week waren we in Antwerpen, waar we een vrolijke megacollage van Monster Chetwynd bekeken.
Een metershoge collage staat rechtop in het gras van het Middelheimmuseum in Antwerpen. Gigantische dieren vormen de contouren van een poort of boog. Rechts zie ik een opeenstapeling van reusachtige mollen. De onderste lijkt uit het verdorde gras te piepen. Aan de andere kant steekt een buidelmol uit de grond met een hagedis in de bek. Waarom eigenlijk? Lees Buitenkunstwerk van de week.
Vorige week waren we in Den Bosch voor een groot kunstwerk waarvoor Susanne Inglada inspiratie vond bij Ovidius.
Haar neus wijst naar beneden, richting de klinkers. Haar haar valt langs de contouren van haar gezicht en vormt een poort. Haar oor prijkt als sierlijk ornament op het hoogste punt van de boog. Met haar lippen in een voorzichtige krul lijkt ze je bemoedigend toe te lachen: kom binnen. Dit grote, getekende vrouwengezicht is onderdeel van The Hugging House, een tijdelijke sculptuur van Susanna Inglada op het voorplein van het Noordbrabants Museum. Lees Buitenkunstwerk van de week.
Over dit overzicht: de kunstredactie maakt een selectie uit de meest positief besproken tentoonstellingen en de rubriek Kunstwerk van de week.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant