Eind februari werd ayatollah Ali Khamenei, bijna veertig jaar lang de onbetwiste leider van Iran, gedood bij een Amerikaans-Israëlische luchtaanval. De oorlog was net begonnen en Khamenei was ondergedoken. Maar de Israëliërs waren erachter gekomen waar hij zat.
Al jaren van tevoren waren geheim agenten van de Mossad namelijk verkeerscamera’s gaan hacken in allerlei wijken in Teheran. Door de binnenkomende data te bestuderen konden ze achter hun laptops in Tel Aviv langzaamaan in kaart brengen welke chauffeurs en beveiligers voor Khamenei werkten en wanneer die dienst hadden. Toen Amerika en Israël eind februari Iran begonnen te bombarderen en Khamenei onderdook, wachtten de Israëliërs op de eerste de beste gelegenheid waarop ze zeker wisten dat hij in een bepaald gebouw was – en vervolgens gooiden ze dat plat.
De Financial Times bracht het hele verhaal even later in geuren en kleuren op een volle pagina van de krant. Verkeerscamera’s hacken om oorlog te voeren, het leest als een spannend James Bond-achtig schelmenverhaal dat zich typisch afspeelt in landen die de oorlog nog niet hebben afgezworen, landen zonder minimumloon, stikstofreductiewet of hypotheekrenteaftrek.
Maar kijk uit, het komt ook hierheen. Liever gezegd: het is hier al. Ook in Europa worden gadgets steeds vaker wapens.
Vorige maand waarschuwden de AIVD en de MIVD, onze nationale algemene en de militaire inlichtingendienst, dat Rusland in Europese landen die veel doen voor Oekraïne kleine camera’s op straat of bij voordeuren hackt om erachter te komen wat er zoal langs komt – aan militaire transporten bijvoorbeeld. Vooral goedkopere, minder goed beveiligde of verouderde camera’s met een internetaansluiting bleken rechtstreeks te worden afgetapt vanuit Moskou, Sint Petersburg of andere Russische steden. En ja, dit gebeurde ook in Nederland. De Britse veiligheidsdienst kwam met een soortgelijk alarm over camera’s bij grensposten. En nu blijkt dat de Russen nog een tandje hebben bijgezet en intussen zelf snelheidscamera’s zijn gaan fabriceren voor de Europese markt, die uiteraard wat meer doen dan op de gebruiksaanwijzing vermeld staat.
Het Slowaakse ministerie van Binnenlandse Zaken blijkt 279 camera’s te hebben gekocht via een bedrijf op Cyprus dat bij nader inzien een brievenbusfirma blijkt te zijn waarachter, via omwegen, een Russisch bedrijf schuilgaat. Die camera’s, made in Russia, hebben een geheime simpoort die niet in de productomschrijving staat, laat staan in de gebruiksaanwijzing. Op die poort zijn twaalf telefoonnummers aangesloten die de camera kunnen aansturen en data kunnen ophalen.
Al die nummers zijn Russische nummers. De Slowaken hebben deze zomer twee van deze camera’s getest, de rest nog niet. Een Slowaakse oppositiepartij sloeg alarm, wat de regering meteen wegwuifde – wat moesten de Russen met verkeerscamera’s? „Ik kan mijn lachen amper inhouden als iemand me vertelt dat twee verkeerscamera’s de veiligheid van de Slowaakse republiek bedreigen”, sneerde premier Fico midden augustus. „Het maakt absoluut niets uit wat voor componenten ze hebben. Chinees, Russisch, Duits, Frans, Amerikaans. Hoe kan iemand die naar een straat kijkt en ziet hoeveel auto’s er langskomen onze veiligheid bedreigen?”
Of Fico het echt meende of dat hij zich eruit probeerde te kletsen, blijft in het midden. Iedereen weet dat hij nauwe banden heeft met Moskou, misschien wel de nauwste van alle Europese regeringsleiders. Hij ging als enige op 9 mei naar de traditionele militaire parade in Moskou, om president Poetin te plezieren. Maar het is niet zo grappig meer voor Fico. De veiligheidsdienst NBÚ testte de camera’s, ontdekte de truc met de tweede simkaart en de Russische herkomst van de zogenaamd ‘Cypriotische’ camera’s – en waarschuwde publiekelijk voor een „belangrijke cyberbedreiging”. De Slowaakse oppositie eist nu het aftreden van de minister van Binnenlandse Zaken. Intussen blijkt dat dezelfde Russische camera’s ook via een Kroatisch bedrijf worden verkocht.
Europeanen moeten wakker worden. Ze zitten allang in de schemerzone tussen oorlog en vrede. Een zone waarin een blind vertrouwen in gadgets hen kan verzwakken of zelfs ongelooflijk kan beschadigen.