Sekse, levensfase en cyclus doen ertoe in de spreekkamer. Ze geven niet meteen een diagnose, maar wel een bredere blik op medische klachten.
Onze ietwat linkse studente was weer eens thuisthuis. We besloten A Beautiful Mind te kijken. Ze voedt ons graag een beetje op en vroeg: ‘Voldoet deze eigenlijk wel aan de Bechdeltest?’
Ik had er nog nooit van gehoord en ze legde het uit. Er moeten minstens twee vrouwen met een naam in een film voorkomen. Ze moeten met elkaar praten en dat gesprek moet ergens anders over gaan dan over een man. Slechts drie simpele regels, maar verrassend veel films voldoen daar niet aan, zoals Men in Black, Ratatouille en Slumdog Millionaire.
Ik vond het eerst vooral een grappige test, maar het voelt ook gek. Veel bekende films voldoen niet eens aan die drie simpele regels. En dat was me zelf nooit opgevallen. Blijkbaar zijn we zo gewend aan het mannelijke perspectief als uitgangspunt, dat we nauwelijks zien wat daardoor buiten beeld blijft.
Over de auteur
Lizanne Ganzevles is bestuurslid van Stichting PMDD Nederland en houdt zich vanuit die rol bezig met vrouwengezondheid en de gevolgen van late herkenning en diagnostiek. Deze bijdrage is op persoonlijke titel geschreven
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Ook in de gezondheidszorg was de man lange tijd het uitgangspunt. Veel medisch onderzoek werd vooral bij mannen gedaan. Vrouwen werden vaker buiten onderzoek gehouden, onder meer omdat hun hormooncyclus en een mogelijke zwangerschap het onderzoek ingewikkelder maakten. Die kennisachterstand werkt nog steeds door.
Vrouwen lopen veel langer rond met onbegrepen of onderschatte klachten dan de gemiddelde man. Dat leidt tot late of verkeerde diagnoses en lange zoektochten naar passende zorg. Sommige aandoeningen komen alleen bij vrouwen voor. Er zijn ook ziekten die mannen én vrouwen krijgen, maar die zich bij vrouwen anders kunnen uiten. De Nederlandse overheid benoemt die achterstand inmiddels zelf expliciet.
Nederland is met een inhaalslag bezig, maar die gaat langzaam en met hobbels. Er ligt inmiddels een Nationale Strategie en sinds deze zomer ook een Nationale Werkagenda Vrouwengezondheid. Die richt zich onder meer op betere herkenning van klachten die alleen, vooral of anders bij vrouwen voorkomen. Ook moet kennis over vrouwengezondheid beter worden opgenomen in opleidingen, richtlijnen en behandelprotocollen.
Extra structureel geld voor de uitvoering kwam er niet bij. Maar niet iedere verbetering hoeft veel geld te kosten. Een bredere blik in de spreekkamer kan al verschil maken. En daar moest ik weer aan die Bechdeltest denken.
Drie simpele vragen kunnen al helpen om breder te kijken:
- Kan deze klacht zich bij vrouwen anders uiten?
- Speelt de levensfase een rol, zoals puberteit, zwangerschap, de periode na een bevalling of de overgang?
- Veranderen of verergeren de klachten tijdens de menstruatiecyclus?
Het vrouwenhart is een bekend voorbeeld. Hart- en vaatziekten zijn lange tijd vooral bij mannen onderzocht. Daardoor liep de kennis over vrouwen achter. Dat geldt bijvoorbeeld voor risicofactoren en de manier waarop hartproblemen zich kunnen presenteren. Nog altijd wordt de diagnose bij vrouwen te vaak gemist.
Premenstrual Dysphoric Disorder (PMDD) is een ander voorbeeld. Het is een ernstige, ontwrichtende aandoening die relatief vaak voorkomt. Vooral psychische klachten keren in de dagen voor de menstruatie terug en nemen daarna weer af. Het moment waarop de klachten optreden is dus van belang. Maar als niemand naar de cyclus vraagt, kan dat patroon worden gemist.
Als deze drie vragen standaard onderdeel worden van een intake of elektronisch patiëntendossier (epd), worden ze ook vanzelfsprekender in de spreekkamer. Ze maken duidelijk dat sekse, levensfase en cyclus ertoe doen. Het geeft niet meteen een diagnose, maar wel een bredere blik op de klachten.
Daar zit ook de kracht van de Bechdeltest: drie simpele vragen maken zichtbaar wat eerder nauwelijks opviel. De spreekkamer kan zo’n test dus best gebruiken. A Beautiful Mind, met Russell Crowe in de hoofdrol, haalde de originele test overigens ook niet.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant