De begrotingsonderhandelingen met de oppositie liggen al een paar dagen stil, want de coalitie ligt hopeloos met zichzelf in de knoop. De VVD wil minstens 10 miljard euro reserveren voor een verzachting van de Box 3-belasting, maar D66 en CDA gaan daarmee niet akkoord.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft over financiën en landbouw.
Minister Eelco Heinen van Financiën zag voor de ministerraad weer weinig wolkjes aan de lucht. Een paar weken geleden had het kabinet weliswaar gemeld dat de ministerraad op vrijdag 28 augustus akkoord moest geven op de Miljoenennota, zodat die tijdig naar de Raad van State kon voor advies. Maar die planning ging donderdagavond definitief van tafel, want de drie regeringspartijen ruzieden toen nog steeds over de begroting.
Geen probleem, aldus Heinen. Bij nader inzien is 31 augustus pas de échte deadline van de Raad van State, dus dit weekend kan de coalitie ook nog overleggen. Of er voor maandag dan ook nog oppositiepartijen aanschuiven, wist de VVD-minister niet. Met de oppositie is er wel ‘continu overleg heen en weer’, tekende het ANP uit zijn mond op.
Dat continue overleg moet hij gedroomd hebben, want geen enkele oppositieleider heeft sinds woensdagochtend contact gehad met Heinen of de rest van het kabinet. Pro, Volt, JA21, SGP, 50Plus, ChristenUnie en BBB melden desgevraagd stuk voor stuk dat ze begin deze week voor het laatst met het kabinet over de begroting spraken. Sindsdien blijft het stil aan de overkant.
JA21-fractievoorzitter Joost Eerdmans was woensdag de laatste oppositieleider die zijn opwachting maakte bij het kabinet. Direct daarna stond een vijfde overleg tussen Heinen en de SGP/JA21-tandem André Flach en Michiel Hoogeveen in de agenda, maar dat werd op het laatste moment geannuleerd. Het kabinet moest eerst intern in conclaaf.
Voor de afspraak met Eerdmans was het kabinet bijeen voor een begrotingsraad (een speciale ministerraad met de nieuwe begroting als enige agendapunt). Heinen moest daar zijn ‘financiële plaat’ aan de andere bewindslieden presenteren, inclusief keuzemenu van mogelijke concessies aan de oppositie.
‘Ik heb de puzzel wel gelegd’, zei Heinen vlak voor de begrotingsraad tegen journalisten. Volgens hem was er op dat moment geen verdeeldheid tussen VVD, D66 en CDA.
Een uur later was die verdeeldheid er wel. Heinens financiële plaat beviel D66 en CDA voor geen meter. In de kern kwam het erop neer dat Heinen aan zijn financiële zijtafel, buiten de twee andere coalitiepartners om, zijn rechtse VVD-agenda probeerde door te drukken. D66 en CDA vonden dat Heinen in zijn calculaties te weinig rekening hield met de grootste oppositiepartij Pro, die vermogen en winst zwaarder wil belasten en minder wil bezuinigen op sociale zekerheid.
De kern van het conflict draait om Box 3, de inkomstenbelasting op particulier vermogen. Tegelijk met de Miljoenennota op Prinsjesdag wil D66-staatssecretaris Eelco Eerenberg een nieuw wetsvoorstel voor Box 3 indienen. Zijn oorspronkelijke wetsvoorstel krijgt namelijk geen meerderheid in de Eerste Kamer.
Eerenberg stelde een aantal aanpassingen voor die het wetsvoorstel in de senaat over de streep moeten trekken. Die verbeteringen kosten eenmalig 4 miljard euro. De relevante ministers, inclusief Heinen, gingen in juni akkoord met Eerenbergs voorstellen.
Maar de rechtse meerderheid in de Eerste Kamer, inclusief VVD en CDA, wil eigenlijk veel verder gaan. Zij willen vermogende particulieren een groter belastingvoordeel geven dan Eerenberg voorstelt. De voorkeursvariant van de rechtse fracties kost de eerste vijf jaar na invoering zo’n 10 miljard euro en – naar verluidt – op langere termijn zelfs 16 tot 20 miljard euro.
D66 en CDA lieten zich in de formatie overbluffen door de VVD, maar zetten nu wel de hakken in het zand. Maar Heinen en vicepremier Dilan Yesilgöz wilden tot vrijdag niet buigen. Woensdag is er tot 1.00 uur ’s nachts doorvergaderd, donderdag tot 21.00 uur.
CDA-leider Bontenbal woonde dat overleg tussen de premier, vicepremiers en Heinen ook bij. Volgens een ingewijde is Bontenbal al een week ‘helemaal klaar’ met Heinens machtsspelletjes. D66-premier Rob Jetten zou de opstelling van de VVD volgens diezelfde bron inmiddels ook goed zat zijn.
Het Box 3-plan van de VVD slokt zo veel begrotingsruimte op dat er geen geld overblijft om Pro tevreden te stellen, zien D66 en CDA. Het verlagen van de belasting voor vermogende beleggers is bovendien het tegendeel van wat die oppositiepartij heeft gevraagd.
Hoewel het CDA het ideologisch eens is met de Box 3-plannen van Heinen, vindt Bontenbal het niet verstandig om daar op dit moment zo veel geld voor te reserveren. Het CDA denkt net als D66 dat alleen met steun van Pro stabiele meerderheden in beide Kamers zijn te organiseren.
50Plus-leider Jan Struijs kreeg vrijdagochtend nog een appje vanuit het kabinet met de vraag of hij dit weekend goed bereikbaar is, naar hij aannam voor overleg over de begroting. Een paar uur later kon het Kamerlid andere plannen maken.
Jetten bevestigde vrijdagmiddag dat de oppositie vóór maandag niet meer gebeld gaat worden. Maandag moet er hoe dan ook een begroting naar de Raad van State. Als het kabinet er na dit weekend nog steeds niet uit is, wordt dat een voorlopige versie.
Luister ook naar onze politieke podcast ‘De Kamer van Klok’:
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant