is economieredacteur en commentator van de Volkskrant.
Het is een begin. Meta, de eigenaar van Instagram en Facebook, zag de bui hangen en betaalt ruim 15 miljard euro om de rechtszaak te beëindigen die 52 Amerikaanse staten en territoria hadden aangespannen over de schadelijkheid van sociale media. Daarnaast belooft het bedrijf zijn apps voor jongeren aan te passen, met een maximumgebruikstijd van twee uur, geen nachtelijke toegang en geen scores meer voor aantallen likes en reacties.
De schikking klinkt stevig, maar dat valt mee. Meta heeft tien jaar de tijd om het bedrag te betalen. Die jaarlijkse 1,5 miljard is ongeveer 1 procent van de jaarlijkse winst. Niemand gaat dit voelen.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Ook heeft de schikking, zoals de meeste schikkingen, de onbevredigende eigenschap dat de verdachte geen schuld bekent. Baas Mark Zuckerberg en andere verantwoordelijken hebben niet hoeven getuigen, interne documenten en andere bewijsstukken zijn niet in de openbaarheid gekomen. Dat geeft Meta nog steeds alle ruimte om zichzelf te hullen in een wolk van propaganda en huichelarij.
Zie het persbericht dat het bedrijf naar buiten heeft gebracht over de schikking. Daarin meldt het bedrijf dat het al jaren ‘kinderen steunt’ en ‘ouders de controle geeft’, want ‘dat tieners een veilige en productieve ervaring hebben op onze platforms’ is ‘een absolute must’.
Dat die absoluutheid met een korrel zout moet worden genomen, blijkt al uit de schikking zelf. Meta heeft namelijk als voorwaarde in het akkoord opgenomen dat concurrenten YouTube en TikTok óók wijzigingen moeten aanbrengen in hun algoritmen. Pas als dat gebeurt, zal Meta zijn toezeggingen in de schikking ten volle nakomen. Ook het overeengekomen bedrag zal het dan pas volledig betalen.
Niet de mentale gezondheid van de gebruikers is leidend, maar wat de concurrentie doet.
Verantwoordelijkheid heeft Meta altijd ontlopen. Altijd bleef het zich in de VS verschuilen achter Sectie 230 van de Amerikaanse Telecommunicatiewet, die stelt dat mediaplatforms niet verantwoordelijk zijn voor de inhoud die daarop wordt geplaatst. Dat het platform zelf een enorme rol heeft in het selecteren, prioriteren en voorschotelen van die inhoud, bleef Meta ontkennen.
Dit misverstand heeft wijd wortel geschoten. Zo lanceerde het Nederlandse kabinet deze week een nieuwe campagne die ouders aanmoedigt met hun kinderen ‘in gesprek’ te gaan over hun smartphonegebruik. Die zachte hand legt verantwoordelijkheid bij individuele ouders en hun kinderen. Dat is een end of pipeline-benadering die de echte verantwoordelijken hun gang laat gaan.
Meta ‘luistert, leert en bouwt’, schrijft het in zijn persbericht. Leren en bouwen: zeker. Ze hebben geleerd de efficiëntste algoritmen te ontwikkelen om een zo verslavend mogelijk platform te bouwen.
Maar luisteren – naar de zorgen van pedagogen, naar de kritiek van wetenschappers, naar de verhalen in de kranten, naar de wetten van de autoriteiten, naar tieners en andere gebruikers zelf – is geen onderdeel van het verdienmodel, en dat heeft het bedrijf ook nu niet gedaan.
Een schikking is geen luisteren. Een schikking komt tot stand onder juridische druk. Dwang en druk zijn de afgelopen jaren de enige manieren gebleken om de techbedrijven in het gareel te krijgen.
Daarom is het goed dat de Europese Commissie nieuwe wetten blijft bedenken die daarna gehandhaafd kunnen worden. En het is goed dat er, los van de staten, duizenden Amerikaanse tieners zijn die de techbedrijven individueel hebben aangeklaagd. Wie niet luisteren wil, moet voelen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant