Wat was de boodschap van CIA-directeur Ratcliffe in Moskou deze week? De dominante theorie is dat hij waarschuwde tegen de steeds agressievere acties van Rusland tegen Navo-landen. Of stuurde Trump een boodschapper om hulp te vragen bij het intomen van Iran?
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Het bezoek van CIA-directeur John Ratcliffe aan Moskou deze week was omgeven door een wolk van onzekerheid. Welke boodschap bracht hij over? Het vorige bezoek van een CIA-directeur aan Moskou was dat van William Burns in het najaar van 2021. Hij waarschuwde president Poetin – via zijn gesprekspartners, de hoofden van de Russische inichtingendiensten – dat Rusland Oekraïne niet moest aanvallen en dat er, als het toch gebeurde, grote gevolgen zouden zijn.
Was Ratcliffes bezoek net zo beladen en gewichtig – en is het ook ditmaal een voorteken van mogelijke nieuwe omineuze ontwikkelingen? Een definitief antwoord kan niet gegeven worden tot de betrokkenen het zelf onthullen. Dat is tot nu toe niet gebeurd, anders dan dat de Amerikaanse president Donald Trump het ‘een soort semi-routinematig bezoek’ noemde. Poetin ‘zal geen Navoland aanvallen’, zei Trump ook.
Dus baseren media zich op wat anonieme functionarissen zeggen over Ratcliffes boodschap: het was een waarschuwing aan Moskou om de Navo niet aan te vallen; een poging om Poetin via zijn FSB-trawanten duidelijk te maken dat de oorlog voor geen meter opschiet en hij terug moet keren naar vredesonderhandelingen; een boodschap dat Rusland de samenwerking met Iran moet verminderen.
Er is geen reden aan te nemen dat Ratcliffe niet verschillende dossiers zou hebben besproken, maar waarom zou een CIA-directeur voor het eerst in bijna vijf jaar Moskou bezoeken zonder concreet doel? De eerste twee media die erover berichtten, Wall Street Journal en Politico, beklemtoonden het waarschuwende karakter van het bezoek. Waag het niet Navo-bondgenoten aan te vallen, onze veiligheidsgarantie binnen de Navo is nog altijd bikkelhard.
Maar er zijn ook speculaties over een alternatief scenario: wellicht bood Ratcliffe aan de Amerikaanse steun aan Oekraïne in te perken als Moskou hetzelfde doet met Iran? ‘Voor hetzelfde geld deed Trump een wanhopige smeekbede aan Poetin om hem te helpen met Iran’, stelt de Amerikaanse professor strategische studies Phillips P. O’Brien.
Als de dominante uitleg in de Amerikaanse media echter klopt, bevestigt dit de twijfel die in Washington is ontstaan over de vraag of de afschrikking van Rusland nog wel werkt. Amerikaanse inlichtingendiensten oordeelden eerder deze maand dat Vladimir Poetin de komende jaren ‘een kleinschalige inval over land’ in een Navo-lidstaat zou kunnen doen.
De optelsom gaat zo: de agressieoorlog tegen Oekraïne zit muurvast en veroorzaakt meer pijn in Rusland, maar Poetin peinst niet over opgeven. Als hij escaleert naar een conflict met ‘Europa’ of ‘het Westen’ dwingt hij ook onder de morrende elite de steun af om vol door te vechten. En het beste moment om de Navo-eenheid te testen is als ‘vriend’ Trump nog president is en cruciale westerse munitievoorraden slecht gevuld, zoals nu.
Overigens zijn er – in tegenstelling tot eind 2021 – geen signalen, zoals de samenscholing van troepen, die erop wijzen dat een nieuwe invasie op handen is. Dat benadrukt de Estste expert Kristi Raik: ‘Er is nu geen bewijs dat Rusland zich voorbereidt op een invasie van de Baltische staten.’
Wel is er een serie steeds ernstiger incidenten en sabotagepogingen die tot dusver onder de radar van het grote Europese publiek blijven, en als politici er iets over zeggen worden afgedaan als uitingen van ‘hybride oorlog’. Een term die verhullend werkt als het gaat om daadwerkelijke sabotage of moordpogingen door een externe macht. Daartegenover staan steeds luider klinkende Russische dreigementen. Rusland zal ‘de methoden significant opvoeren’ om ‘alles te vernietigen’ wat het Westen inzet om ‘Kyivs oorlogsmachine’ draaiende te houden, zei buitenlandminister Sergej Lavrov onlangs.
Het ernstigste recente voorbeeld zijn de drones met explosieven die gevonden werden bij een vliegveld bij Leipzig dat dient als logistiek doorvoerpunt voor steun aan Oekraïne.
Roemenië maakte onlangs een varende drone met explosieve lading onschadelijk. In Italië loopt onderzoek naar een grote explosie in een wapenfabriek in Colleferro, in Bulgarije wordt een grote brand bij een Bulgaarse wapenfabriek onderzocht. Estland vermoedt Russische betrokkenheid bij een recent geval van brandstichting bij een defensiebedrijf.
‘Het is puur toeval dat het niet uitliep op een catastrofe’, zegt Nico Lange, een Duitse defensie-expert, over de drones met explosieven in Leipzig. Hij is overtuigd dat de Amerikanen een waarschuwing overbrachten in Moskou en ziet, net als andere experts, ook een verband met de recente Navo-luchtmachtoefening in Polen, nabij de Russische exclave Kaliningrad. Daaraan werd volop meegedaan door de modernste Amerikaanse vliegtuigen voor elektronische oorlogvoering.
‘Zulke oefeningen tonen dat, ondanks problemen in de alliantie, de Russen er nog steeds rekening mee moeten houden dat ze ook Amerika bij een conflict betrekken als ze een Navo-land aanvallen’, zegt de Poolse expert Artur Kacprzyk daarover tegen Defense24. De ervaren Amerikaanse oud-topdiplomaat Daniel Fried ziet in Ratcliffes missie en de Navo-oefeningen pogingen Moskou te waarschuwen de ‘huidige golf van oorlogszuchtige acties niet te escaleren’.
Het gevaar schuilt nu in escalatie van vijandige acties tegen doelen in Navo-landen die steeds net niet ver genoeg gaan om de wederzijdse bijstandsclausule in werking te laten treden (wat een politiek besluit van alle bondgenoten vergt). De vrees bestaat dat Rusland steeds verder zal gaan om te ‘testen’ waar de pijngrens ligt voor de Navo. ‘Leipzig was geen geïsoleerd voorval, maar is onderdeel van een groter netwerk’, zegt de Duitse minister van Binnenlandse Zaken Alexander Dobrindt. Hij spreekt van een ‘nieuw dreigingsniveau’, maar wil het incident niet toeschrijven aan Rusland ‘gebaseerd op vermoedens’.
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant