Soap Goede tijden, slechte tijden begint aan zijn 37ste seizoen. Erik de Vogel en Caroline De Bruijn (Ludo en Janine) leerden elkaar dertig jaar geleden kennen op de set. Een kijkje, ook met hen, achter de schermen van de langstlopende Nederlandse soap. „Het is een misverstand dat we er gewoon iets uitkwakken.”
Ludo en Janine uit Goede tijden, slechte tijden (Erik de Vogel en Caroline De Bruijn).
Ludo en Janine zitten bij een opera. De camera zoomt in op Janine, ze heeft een flashback: „Ik ben op zoek naar Ludo Sanders”, zegt een vrouw die zich voorstelt als Amandine Martin. „Hij en ik hebben elkaar ontmoet in Parijs, bijna negen maanden geleden.” Ze legt haar handen op haar zwangere buik. „Ik moet hem spreken, is hij thuis?”
De flashbacks gaan door als Ludo en Janine plaatsnemen in een restaurant. Amandine vertelt Janine dat ze schildert en op het punt stond om door te breken. Ze wilde nooit alleen een kind krijgen.„Hou je van hem?”, vraagt Janine.„Nee, het gaat me niet om Ludo, maar ik kan het niet in mijn eentje op me nemen”, zegt Amandine.„En als ik jou nou help met een maandelijkse bijdrage, op voorwaarde dat Ludo hier nóóit achter komt?”
In het restaurant, achter de rug van Ludo, verschijnt een personage dat recent naar Meerdijk is gekomen: Rex Martin, de zoon van.
„Wat wij maken is natuurlijk fantasie”, zegt Erik de Vogel (65). Al dertig jaar speelt hij in Goede tijden, slechte tijden de rol van Ludo Sanders. „Aan die fantasie bouwen we al zó lang, dat mensen het ondertussen ervaren als een parallelle werkelijkheid.” Er zijn zelfs mensen die denken dat Meerdijk, het fictieve dorpje, écht bestaat. Sterker nog, zegt hij terwijl hij naar zijn tegenspeler wijst: „Er zijn mensen die denken dat wij écht een relatie hebben.”
Zijn tegenspeler is Caroline De Bruijn (64). Zij vervult de rol van Janine Elschot, de vrouw van Ludo. Ze lacht. Te midden van alle fictie op de set is het een feit: de twee acteurs hebben écht een relatie. Dertig jaar geleden werden niet alleen Ludo en Janine, maar ook Erik en Caroline verliefd.
In het kamertje waar het interview plaatsvindt krijgen castleden normaal gesproken individuele spel- en karakterbegeleiding. Er ligt een boekje met de negen kernwaarden van elk personage. Zo is Janine een ‘waarheidskarakter’. Het personage wil ‘het zeker weten’, staat er. Soms tot op het paranoïde af. Ludo Sanders wil ‘controle’ en ‘valt aan door te domineren met intellect’. Kort door de bocht: een charmante dictator die bang is de controle en zijn familie te verliezen.
Die uitleg hebben de acteurs niet echt meer nodig, ze kennen hun personages door en door. „Toen ik begon was Ludo Sanders alleen nog maar een naam op een A4’tje”, zegt hij. „Vanaf dat moment heb ik dat personage van de grond af kunnen opbouwen en die ontwikkeling gaat al tientallen jaren door. Dat is wat werken bij dit programma zo uniek maakt. Wanneer krijg je als acteur de kans om dat te doen?”
Zo dacht niet iedereen erover toen hij, net vijf jaar van de toneelschool, de rol aannam. „Als acteur deed je geen reclames en geen soaps”, zegt hij. „Dat was je ziel verkopen aan de duivel.” Bekrompen, noemt hij het. „Zo Hollands. Ons werk is hetzelfde als wanneer je het voor een wereldberoemd regisseur doet. Film is film, een set is een set, het ambacht is hetzelfde. Er is niks mis mee om als acteur je vakmanschap aan deze dramaserie te geven.”
De Bruijn, die voor ze bij GTST begon zowel de Nationale Balletacademie als een studie Nederlands recht afrondde, nuanceert: „Het was ook wel écht slecht in die tijd hoor.” Decors wiebelden, belichting was slecht, dialogen ook. „Dat is nu totaal anders”, zegt ze. „Wat we nu maken kan de vergelijking met andere dramaseries doorstaan. En dat vier afleveringen per week, tien maanden per jaar.”
Het is jammer dat mensen hun oordeel nog steeds baseren op wat ze decennia geleden hebben gezien, vindt ze. „GTST is nog steeds niet en vogue. Terwijl we ons bestaansrecht echt wel hebben bewezen.”
Eerste bruiloft Ludo en Janine in 1997.
GTST is met grote afstand de langstlopende soap op de Nederlandse televisie. Sinds de eerste aflevering, op 1 oktober 1990, zijn er 7.295 afleveringen gemaakt. Dat komt neer op – gerekend met een gemiddelde tijd van 22,5 minuut per aflevering – zo’n 164.137 minuten aan dramatisch materiaal. Bijna 114 dagen.
Het is, uiteraard, begonnen met Joop van den Ende. Hij droomde van een dagelijkse soapserie zoals ze die in Amerika hadden, maar dan met een Nederlandse plattelandsfamilie. Hij kocht het format van de Australische serie The Restless Years en liet dat vertalen. Het resultaat werd honend ontvangen. „De kwaliteit van de teksten is zodanig dat een mavo-scholier zich ervoor zou schamen”, schrijft een recensent van de Volkskrant op 5 oktober 1990.
Slecht misschien, maar al snel wél populair, blijkt uit de recensie van Geert Mak een half jaar later in NRC. Ja, de „dialogen wedijveren in drakerigheid”, schrijft hij. Maar hij moet ook „eerlijk toegeven” dat de serie net zo verslavend is als „een zak goedkope Engelse drop”. Hij is niet alleen, er kijken dan 2,5 miljoen mensen.
Ondertussen, met het 37ste seizoen in aantocht, wordt de soap een cultuurhistorisch icoon genoemd. Een begrip in Nederlandse huiskamers. Een onwrikbaar tv-instituut. Tegelijkertijd wordt er door mensen die niet kijken vaak met dedain over het programma gesproken.
Onder entertainmentjournalisten is het een traditie geworden elk jaar rond de zomer met dalende kijkcijfers te strooien, zonder daarbij de streamingscijfers mee te nemen. Tussen de 600.000 en 700.000 Nederlanders kijken nog steeds elke avond naar een nieuwe aflevering van GTST. Daarnaast kijken er nog honderdduizenden mensen via streamingsdienst Videoland. Toch wordt door showbizzjournalisten keer op keer het naderende einde van het programma voorspeld – wat nooit is uitgekomen.
„Dit is ons domein”, zegt GTST-producent Mirjam van der Veen bovenaan de trap van de MediArena, het Endemol-hoofdkantoor in Amsterdam-Duivendrecht. Ze wijst. „Daar zitten de schrijvers.” Die werken op drie niveaus, legt ze uit. Eerst de vergezichten, dan per aflevering en uiteindelijk op dialoogniveau.
Aan de lange gang waar aan de soap gewerkt wordt, liggen enthousiast gestylede kantoorruimtes – met glittergordijnen, neonlampen met opbeurende teksten, overal printjes, knalkleuren en vazen in de vorm van een dier. Vanuit elke bureaustoel is een televisie te zien. „Een ‘afkijk’”, zegt Van der Veen terwijl ze naar het scherm wijst. „Zodat we mee kunnen kijken met de opnames.”
In elke kamer hangt een spreadsheet op A2-formaat: de planning. Eén dag per week is gereserveerd voor voorbereiding. De acteurs repeteren in bijzijn van productie de huidige week, ze kijken naar de dramaturgie van de week daarop en lezen vast twee weken vooruit. Zo weten ze met welke spanningsbogen ze werken. Ze nemen vier afleveringen per week op, dat vergt strikte agenda-discipline, hard werken en weinig ruimte voor twijfel.
Johnny Kraaijkamp jr. komt binnen. „Ah, de journalist”, zegt hij en geeft een hand. Journalisten komen hier niet zo vaak. De illusie van Meerdijk moet behouden blijven, de realiteit heeft hier eigenlijk weinig te zoeken. „We zijn dus over je geïnformeerd”, zegt Kraaijkamp met een glimlach. „Ik ga op mijn woorden letten.”
Bij de stylisten staan rekken kleding met op elk rek een foto van het bijbehorende karakter. „Een droom toch, zo’n kledingkamer?”, zegt actrice Margo Dames terwijl ze een glitterjasje aantrekt. Ook Caroline De Bruijn komt even binnenlopen, een fuchsia jurk in haar handen. Die is, verzucht ze, heel erg statisch. „Misschien helpt het als we hem even in de vriezer leggen?” Bij de visagie staan kratten met pruiken en beautycases voor elk personage. Acteur Kees Boot komt binnen. „Heee schààààt”, zegt hij tegen de visagist. „Kom”, zegt producent Van der Veen. „Dan gaan wij vast naar beneden, naar de set.”
De GTST Kerstspecial
Erik de Vogel en Caroline de Bruijn
Ludo en Janine in aflevering 1500
Deur, trap, gang, deur, gang, nog een gang en zonder waarschuwing staan we opeens in Hotel de Rozenboom. Het is precies zoals op televisie. „Dit is een 360 set.” Het maakt niet uit welke kant de camera op wijst, overal is het De Rozenboom en alles werkt. Of nou ja: „De liftdeuren kunnen dicht, maar dat moeten we wel handmatig doen.”
„Ik laat je nog even de rest zien”, zegt Mirjam van der Veen. „Dit is de galerij van de Verduyntjes.” Dat is tevens een gang tussen verschillende sets. De set van horecagelegenheid Sparks, die omgebouwd kan worden tot onder andere een sportschool, kijkt uit op de slaapkamer van Demi, dochter van Julian en Saskia Verduyn. Het landhuis van Ludo en Janine grenst aan een nieuw – „dit is nog geheim” – decor. Het is als lopen door de showroom van een willekeurige IKEA, alleen zijn er nog meer spullen.
Er is een ziekenhuis („we hebben nu eenmaal best veel ziekenhuisscènes”), daarnaast zit het bedrijf van Ludo Sanders, dáárnaast het appartement van Luuk Bos (gespeeld door Kees Boot) met aansluitend Trattoria Mercato, het Italiaanse restaurant van de zoon van Ludo – de deur van de ene set leidt naar de andere. En natuurlijk Café De Koning, waarmee GTST een steviger basis kreeg. „Dit is de eerste set die een échte houten vloer kreeg. Deze set is nooit veranderd.”
Daar, in dat café, verschijnt het personage Janine Elschot op 6 oktober 1992 voor het eerst. Pas jaren later, op 1 februari 1996, leert ze Ludo Sanders kennen. Zij, een ambitieuze journalist, wil hem, een sluwe zakenman, interviewen. Natuurlijk worden ze verliefd. Ze trouwen, voor het eerst, in 1997. Een seizoen later, seizoen 8, krijgen ze hun dochtertje Nina – maar dan.
Nu volgt een zo kort mogelijke samenvatting van hun leven samen:
De maffia zit, dit is een relatief constante factor, onvermoeibaar achter Ludo aan. Er is een faillissement, verraad en overspel. Hun dochter wordt ontvoerd – dit speelt allemaal nog voor de eeuwwisseling. Daarna raakt Ludo deels verlamd door wéér een moordaanslag. Zij heeft een onenightstand met Stefano Sanders, de halfbroer van Ludo, en raakt zwanger. Ze vertelt hem dat het zijn kind is, maar nog voor Lucas ter wereld komt ontdekt Ludo de waarheid.
Toch vergeeft hij haar: de eerste hereniging. Ze willen nogmaals trouwen, maar dan verschijnt Sophia, de dood gewaande ex-vrouw van Ludo. Sophia (ook gespeeld door Caroline De Bruijn) transformeert zichzelf tot een exacte kopie van Janine en denkt daarom haar plek aan het altaar in te kunnen nemen. Ze begraaft Janine levend – iets wat Janine jaren later iemand anders aandoet. Janine overleeft ternauwernood. In 2002 trouwen zij en Ludo voor de tweede keer.
Ludo en Bowien (Tanja Jess) in aflevering 1.446.
Daarná beginnen de turbulente jaren. Ludo raakt tijdelijk blind, Janine wordt bijna verbrand op een brandstapel. Zij schiet hem per ongeluk neer tijdens een gesaboteerd moordspel in de zomercliffhanger van 2006. Ludo wil wraak. Hij vult een jacht met zijn vijanden en wil dat laten zinken. Janine veroordeelt zijn actie en ze gaan weer uit elkaar. Ze trouwt met een ander, maar kan Ludo niet helemaal loslaten. Intussen ontdekt Ludo dat zijn zus, van wie hij dacht dat hij haar in hun jeugd per ongeluk had doodgeschoten, nog leeft. Later schiet hij haar, expres, in haar buik.
Dan, als Ludo zeker weet dat Janine hem bij het moordspel niet bewust heeft neergeschoten, komen ze tóch weer bij elkaar. In 2012 trouwen ze voor de derde keer, hoewel de bruiloft bijna niet doorgaat door een explosie veroorzaakt door zijn kwaadaardige dochter Amy. Als Janine in 2019 borstkanker krijgt, laat Ludo zich van zijn meest zorgzame kant zien. Tot hij vermist raakt tijdens een boottocht, door een wraakactie van zijn kleinzoon Valentijn. Hij zit maandenlang op een deels vergaan booreiland, maar overleeft het met de hulp van een vogel die hij Uccello noemt. De raaf leidt Janine naar hem toe, waarna ze hem kan redden.
Inderdaad, het leven spaart hen niet. Toch lijkt hun relatie nu sterker dan ooit. Afgelopen seizoen, in april 2026, stapten Ludo en Janine voor de vierde keer in het huwelijksbootje.
Ze krijgen regelmatig de vraag of ze zich weleens vergissen. Dat hij haar Janine noemt, of zij hem Ludo. „Ondénkbaar”, zegt De Bruijn. „Natuurlijk niet”, gnuift De Vogel. „Dan moeten we gelijk naar de dokter.” Ze legt het uit. „Op de set sta ik in ongemakkelijke schoenen, mijn tekst nog repeterend, met 25 mensen om me heen en twee camera’s in mijn gezicht. Dat is mijn realiteit, dan verlies je je echt niet in de fictie”, zegt ze.
De fictie is overigens wel dichter bij de realiteit gekomen – en niet alleen omdat de personages overdag geen wijn meer drinken. „Ik moet zeggen dat we ook wel hele gekke periodes hebben gehad, met vrij extreme verhaallijnen”, zegt De Bruijn. Het is zoeken naar een balans. „Te naturel is saai, dat hebben de mensen thuis al.” Hij vult aan: „Het realisme maakt wel dat we een nieuwe band hebben opgebouwd met het publiek. De schrijvers pakken serieuze onderwerpen op.”
Van homoseksualiteit, ongewenste tienerzwangerschap, stalking en drugs tot mentale problemen, zelfs suïcidale gedachten. „Dat wordt echt héél goed voorbereid”, zegt hij. „De research en begeleiding is fenomenaal, dat moet ook wel.” Net als toen Janine borstkanker kreeg, zegt zij. „We zijn het verplicht aan de mensen die dit lot treft om het zorgvuldig en goed te doen.”
Janine (Caroline De Bruijn) in GTST in 1997.
Wist je trouwens, vraagt ze plots, „dat veel mensen de Nederlandse taal leren door GTST?” Tijdens corona, toen ook de opnames van de soap stil lagen, gaf ze taalles. „Daar hoorde ik dat ook. Mensen die het Nederlands niet goed machtig zijn, vinden het fijn dat er elke dag een aflevering is. Dat het over gevoelens gaat, maakt het snel begrijpelijk.” Soms was er iemand die zei op deze manier óók nog iets over de Nederlandse samenleving te leren. „Dat heb ik wel een beetje genuanceerd.” Het is natuurlijk „bigger than life”, zegt ze.
Het moet wel vóélen als het echte leven. Daarom bouwen ze „hele rijke sets”, zegt producent Mirjam van der Veen. „Ik laat je zien waar dat vandaan komt.” Eerst een magazijn met de grote meubels. Daar staan banken, kasten, spiegels, kunstwerken in alle maten en een Meerdijk-plaatsnaambord. Twee deuren verder is de eindeloze ruimte met kleinere rekwisieten.
„Elk personage heeft een eigen bak met belangrijke spullen.” Ze wijst. „In die van Stefano [de halfbroer van Ludo] zit dan bijvoorbeeld iets belangrijks dat hij van Ludo heeft gekregen en we niet kwijt mogen raken.” Aan een rekje hangen individuele sleutelbossen voor elk personage met bijpassende sleutelhanger. „Elk personage heeft ook een werkende laptop en telefoon. Als Bing Nina belt, belt Bing écht Nina.”
Terug de set op. Ludo en Janine gaan bij Luuk en Linda („irritant klein appartement”, moppert de regisseur) op bezoek. Om de acteurs heen staan tientallen crewleden, scripts in de hand. Ze draaien gemiddeld vijftien scènes op een dag, het tempo ligt hoog. Iedereen weet, hoewel voor een buitenstaander niet te achterhalen is hóé ze dat weten, precies wat hij moet doen.
In de scène wil Janine iets voorleggen aan haar vriendin Linda, maar Ludo mag het niet horen. Ze gaan met een smoes het balkon op. „Gedraag je normaal”, zegt Janine. „Denk je dat hij iets doorheeft?” Dit was de doorloop, tijd om op te nemen. Er rent een visagist voorbij. „Attentie opname, camera één?”, roept iemand. „Loopt!” Camera twee ook. Geluid ook. „Drie, twee, één!”
„Het ontroert me”, zegt Erik de Vogel. Dat iedereen zich zo tomeloos inzet voor het programma, die eindeloze geestdrift. „Het is een misverstand dat we er gewoon iets uitkwakken.” Ze verdienen hun bestaansrecht door waardevol en relevant te blijven voor de kijkers, vindt hij. „We weten wat voor functie het voor mensen heeft. Daar voelen we ons schatplichtig aan.” Tegelijkertijd weten ze dat het een kosten-baten-situatie is. „We werken voor een commercieel bedrijf”, zegt ze. „Als de serie geen geld zou opleveren, was de stekker er allang uit gegaan.”
Elke draaidag eindigt stipt om zes uur. „Weg uit de schoenendoos”, zegt zij. Hoewel ze publieke figuren zijn, ervaren ze hun werk als anoniem. „We rijden de garage in, nemen de lift en stappen een donkere ruimte in. Dat is het.”
Het circus om de serie heen hebben ze altijd geschuwd. „Zelfs het wóórd BN’er is lelijk”, zegt hij. „Ik ben acteur. Het is mijn vak om toneel te spelen. Al het andere vermijd ik.” Ze delen liever niet veel informatie over hun privéleven. Hij heeft twee kinderen uit een eerder huwelijk, ze hebben samen een dochter. „Op straat leven we best een beetje met oogkleppen op”, zegt ze. „Dat moet wel, dat is protectie”, vult hij aan. „We leven soms echt een beetje in een schulp, onze eigen schulp. Gelukkig hoeven we elkaar daarover niets uit te leggen. Na dertig jaar weten we hoe het werkt.”
Als mensen weer beginnen over dat ze al zo lang in dezelfde serie spelen, halen ze hun schouders op. „Van de buitenkant lijkt het misschien zo, maar voor ons zijn geen twee dagen hetzelfde. Elke dag vertellen we een nieuw verhaal.” En daarbij: dit hadden ze zelf ook niet bedacht. „Als je in 1992 tegen me had gezegd dat ik in 2026 net na de zomercliffhanger met een journalist zou praten over het nieuwe seizoen, had ik je nooit geloofd.”
Ze grappen wel eens tegen elkaar dat dit „een leuk opstapje” is voor hun carrière. Aan stoppen denken ze niet. „Als acteur mag je gelukkig door tot je doodgaat of geen zin meer hebt”, zegt hij. „Als ik morgen geen zin meer heb, stop ik morgen.” Nou, zegt zij, opzegtermijn misschien? „Ja, die heb ik, maar ik heb nooit geïnformeerd hoelang die is.” Ze glimlacht zijn kant op. „Wie had dit leven ooit kunnen bedenken?”
En wie weet wat er nog gaat komen? De promo, die 16 augustus is verschenen, voorspelt een onstuimige toekomst. Te zien is hoe Nina Sanders, de dochter van Ludo en Janine, een gepassioneerde kus geeft aan Rex Martin: haar geheimgehouden halfbroer. Hoe kan Janine dit geheim nu nog bewaren? De tijd van onbezorgdheid is voorbij.
Erik de Vogel en Caroline De Bruijn.
Goede tijden, slechte tijden is vanaf maandag 31 augustus weer van maandag tot donderdag te zien, om 20.00 uur op RTL4 en vooruit te streamen op Videoland. Bang te veel gemist te hebben om nog in te stappen? Niet nodig, zegt Caroline De Bruijn: „Het is misschien even inkomen, maar het is niet bijzonder ingewikkeld hoor. It will dawn on you.”