Voormalig chef-kok Arend-Jan van der Heijden (64) kookte voor wereldsterren als Madonna en Bruce Springsteen. Tijdens festival Cultura Nova in Heerlen verzorgt hij opnieuw de artiestencatering. Zijn missie: iedereen leren koken met Voedselbank-ingrediënten.
schrijft voor de Volkskrant over dans en (circus)theater.
Het gangetje naar de artiestenfoyer van Theater Heerlen staat weer vol met kratten met noedels, verse groenten, pasta en fruit. De warme maaltijden, stokbroden, salades, Franse kazen en Limburgse vlaaien vinden de komende tien dagen backstage hun weg naar honderden technici en de artiesten die optreden tijdens Cultura Nova, het grootste internationale kunstenfestival van Zuid-Limburg en omgeving, waarvan de 35ste editie vrijdag begint.
‘Als je niet goed kookt voor technici in theaters en op festivals, heb je echt oorlog. Ik zorg altijd voor genoeg keuze. En ik houd rekening met de fysieke topprestaties die iedereen hier levert’, vertelt voormalig chef-kok Arend-Jan van der Heijden (64).
Van der Heijden had een Russisch restaurant in Bladel, kookte als chef-kok op sterrenniveau, specialiseerde zich als chocolatier met Brick of Raw Chocolate in Amsterdam, Heerlen en Berlijn in rauwe chocolade. En verdiepte zich in de ayurvedische filosofie van de smaak.
Jarenlang kookte hij backstage voor wereldsterren als Madonna, Bruce Springsteen (tijdens Pinkpop) en de acrobaten en clowns van Cirque du Soleil. Hij reisde als vaste kok mee met de spektakelmakers van Dogtroep: ‘Die groep heeft mijn leven veranderd.’
Hij raakte bevriend met de beroemde Russische clown Slava, bij wie wodka en haring nooit mochten ontbreken. ‘Madonna at dertig jaar geleden al macrobiotisch, met granen, peulvruchten, rijst en zeewier. Voor haar bedacht ik een gefermenteerd pruimpje met een heilzame werking op de darmen.’
Bijna haalde een gebroken borstbeen, vorige week opgelopen tijdens een aanrijding, een streep door het feit dat hij voor de 29ste keer tijdens Cultura Nova backstage de catering zou verzorgen. ‘Elk jaar roep ik dat dit mijn laatste keer is. In januari heb ik een herseninfarct gehad. Mijn knieën doen moeilijk. Maar Cultura Nova en ik horen bij elkaar.’
Maar het grootste levensveranderende inzicht kreeg hij in 2016, aan het sterfbed van zijn vader in Helmond. ‘Er kwam een rustige blijdschap over mij heen. De priester, die de laatste sacramenten toediende, duidde dat als een goddelijk inzicht. Ik voelde dat ik moest gaan koken voor de armen. Daar lag mijn roeping.’
Zijn vader was een jachtige man, zo vertelt hij. ‘Hij was ook kok, kookte goed Indisch in het leger. Maar omdat hij alcoholverslaafd was en mijn moeder psychotisch, zijn mijn zus, broer en ik al vroeg uit huis geplaatst, naar internaten en pleeggezinnen. Op mijn 13de voelde ik een verlangen mijn vader te leren kennen. Ik vond hem in een bistro in Helmond. Hij voelde zich schuldig over het gebroken gezin dat hij had achtergelaten.’
Van der Heijden besloot toen als tiener ook kok te worden. Via die weg hoopte hij alsnog een band te ontwikkelen met zijn vader. ‘Want eten is communicatie.’
Op een paar jaar als jeugdig misdienaar in Helmond na speelde het geloof tot tien jaar geleden geen rol in zijn leven. ‘Nu leef ik vanuit Mattheüs 25, de werken van barmhartigheid. Ik word gedreven door een sterk geloof in Christus.’
In navolging van Stichting Caritas0492 in Helmond richtte Van der Heijden in 2019 in Heerlen de christelijk geïnspireerde Stichting Caritas045 op. Wat begon met het uitdelen van tachtig tot honderd maaltijden per week aan mensen in armoede, is inmiddels uitgegroeid tot een wekelijkse uitgifte van 1.200 maaltijden. ‘Deze week delen we onze miljoenste maaltijd uit.’
Ook kunnen mensen met een lege maag en vol rugzakje op donderdag aanschuiven aan de Tafel van Savelberg, vernoemd naar een Heerlense pastoor die eind 19de eeuw sociale wantoestanden bestreed. ‘Aan tafel hoor je pas echt wat eenzaamheidsarmoede met mensen doet. Ik haal ze even uit hun bubbel van schulden en aanmaningen. Ik wil voor iedereen van eten een feestje maken.’
Zijn keuze voor de uitgifte in Heerlen-Noord, geboekstaafd als de armste wijk van Nederland, begon met een aanbeveling van Emile Roemer, toen waarnemend burgemeester. Heerlen heeft, zoals dat heet, de laagste SES-WOA-score van Nederland, oftewel, het is de gemeente met de meeste armoede. In 2022 ging het Nationaal Programma Heerlen-Noord van start, om met een landelijke aanpak en langjarig programma een inhaalrace te forceren om toekomstige generaties te behoeden voor de ontwrichtende gevolgen van armoede en kansenongelijkheid.
Van der Heijden ziet de vraag naar Caritas045-maaltijden, gefinancierd uit giften en donaties, voorlopig alleen maar toenemen. ‘Circa 15 procent van de huishoudens in Parkstad leeft beneden de armoedegrens. Dat zijn ongeveer 125 duizend huishoudens bestaande uit gemiddeld 1,9 mens. In totaal praten we dus over 237.500 kwetsbare mensen. Die zouden allemaal gezond moeten kunnen eten.’
Zijn volgende stap is om het verstrekken van gratis maaltijden te vervangen door mensen voedzaam te leren koken, bijvoorbeeld met ingrediënten van de Voedselbank. ‘Ik begin door jongeren mee te laten draaien in de keuken. Wie de jeugd helpt, helpt de toekomst.’
Zie je, zegt hij lachend, terwijl hij orders over de bereidingswijze van de Japanse noedels uitdeelt in de keuken van de artiestenfoyer, ‘in het theater heb ik geleerd goed naar mensen te kijken. Dat uit ik door te koken.’ En dan melden hongerige technici zich aan tafel.
Cultura Nova is een beeldend theaterfestival in Heerlen en omstreken. Het trekt jaarlijks zeventigduizend bezoekers.
Het festival verbindt kunst en theater met lokale verhalen, inwoners en de identiteit van Zuid-Limburg. De openingsvoorstelling is altijd gratis. Vrijdagavond is dat de Franse spektakelgroep Plasticiens Volants.
‘Beeldend theater slaat hier goed aan’, zei grondlegger Fiedel van der Hijden in 2021 in de Volkskrant. ‘Vergeet niet dat de bevolking hier al decennia een mix is van Joegoslaven, Spanjaarden en Italianen die in de vorige eeuw hierheen zijn gehaald om in de mijnen te werken.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant