De Democratische voorverkiezingen voor het Congres staan in het teken van een strijd tussen het establishment en de linkervleugel van de partij. Opvallend vaak komen zelfverklaarde democratisch-socialisten als winnaar uit de bus. Wie zijn zij en waar staan ze voor?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
1) Over wie hebben we het als het gaat over democratisch-socialisten?
Het is in de Amerikaanse media het verhaal van de voorverkiezingen bij de Democraten dit jaar: de linkervleugel is bezig aan een gestage opmars. Vaak worden leden van die linkervleugel bestempeld als democratisch-socialisten, maar het is niet altijd duidelijk wat zij zijn en wat zij vinden.
Allereerst zijn er de Democratic Socialists of America (DSA), een politieke organisatie die losstaat van de Democratische Partij, maar waarvan de leden veelal als Democraat meedingen bij verkiezingen. De DSA is officieel geen politieke partij.
Hoewel DSA-leden op meer plekken succes hebben geboekt, zijn er vijf bij voorverkiezingen voor het Congres als winnaars uit de bus gekomen in districten die gelden als Democratische bolwerken, onder meer in New York en Denver. Zij zullen zich voegen bij twee politici die mede namens de beweging zitting hebben in het Congres, van wie Alexandria Ocasio-Cortez veruit de bekendste is. Ook burgemeester Zohran Mamdani van New York is een boegbeeld van de DSA.
Niet alle politici die onder de democratisch-socialisten worden geschaard, behoren tot de DSA. Het bekendste voorbeeld is senator Bernie Sanders, de nestor van het Amerikaanse democratisch-socialisme. Hij heeft zich nooit bij de beweging aangesloten.
Wie zijn de gevestigde namen bij de democratisch-socialisten?
Bernie Sanders
Als er iemand met terugwerkende kracht verantwoordelijk kan worden gehouden voor de toenemende macht van democratisch-socialisten, dan is het Bernie Sanders. In 2016 deed de senator van Vermont een gooi naar het presidentschap. Hem werden nauwelijks kansen toegedicht tegen Hillary Clinton, de lieveling van het partijestablishment.
Tot ieders verrassing wist Sanders met zijn verhaal over de grote economische ongelijkheid in de VS miljoenen, veelal jonge kiezers op de been te brengen. Ondanks zijn nipte verlies groeide hij zo uit tot het gezicht van de linkervleugel van de Democraten.
En dan te bedenken dat Sanders het leeuwendeel van zijn politieke leven niet eens officieel was aangesloten bij de Democratische Partij. Aan de presidentsverkiezingen van 2020 deed hij opnieuw mee als Democraat, maar toen moest hij het afleggen tegen Joe Biden.
Alexandria Ocasio-Cortez (AOC)
Twee jaar na het succes van Sanders deed een 28-jarige barmedewerker en DSA-activist uit New York het partijestablishment op zijn grondvesten schudden: bij voorverkiezingen in New York versloeg Alexandria Ocasio-Cortez een Democratisch kopstuk in de strijd om een zetel in het Huis van Afgevaardigden.
Bij haar aantreden was ze het jongste congreslid ooit. Samen met Rashida Tlaib was ze het eerste DSA-lid in tijden dat zitting nam in het Huis. Met twee andere progressieve medestanders, allen jonge vrouwen, werd het viertal omgedoopt tot The Squad.
Voor rechtse media is AOC een mikpunt van spot, maar voor jonge, linkse kiezers is ze een frisse wind die haar volgers op haar sociale media op authentieke wijze meeneemt in het reilen en zeilen van Washington.
Acht jaar na haar stormachtige opkomst gaat haar naam veelvuldig rond als presidentskandidaat voor 2028. Haar kansen zullen in grote mate afhangen van het succes van haar medestanders bij de verkiezingen van aanstaande november.
Zohran Mamdani
Het was in 2025 zo mogelijk het grootste succes dat een DSA-lid ooit had geboekt: de winst van Zohran Mamdani bij de burgemeestersverkiezingen van New York, dat Wall Street als kloppend kapitalistisch hart van de VS heeft
Vrijwel niemand had van Mamdani gehoord toen hij zich in de race mengde. Met zijn belofte voor gratis busvervoer, het bevriezen van de huren, gratis kinderopvang en gemeentelijke supermarkten wist hij zijn door schandalen besmeurde tegenstander Andrew Cuomo, oud-gouverneur van New York, te verslaan.
De 34-jarige, in Oeganda geboren Mamdani, die door Democraten wordt geprezen om zijn retorische vaardigheden, heeft zijn politieke status direct verzilverd door bij de voorverkiezingen in New York drie democratisch-socialistische of aan de beweging geaffilieerde kandidaten te steunen. Die namen het met succes op tegen zittende congresleden of kandidaten van het establishment.
Een aantal kandidaten heeft zichzelf expliciet niet neergezet als democratisch-socialist, maar als links-progressief. In het Huis van Afgevaardigden zijn al 95 Democratische leden die zichzelf omschrijven als progressief, maar die worden niet allemaal in één adem genoemd met oprukkend links.
Dat geldt wel voor de zelfverklaarde kapitalist Abdul El-Sayed, die na een zwaarbevochten race tegen een establishmentkandidaat in swing state Michigan opgaat voor een Senaatszetel. El-Sayed liet zich tijdens zijn campagne voorstaan op steunbetuigingen van Sanders en Ocasio-Cortez.
2) Waar staat de DSA voor?
De DSA zet zich af tegen het kapitalistische systeem, waarin de ‘bezittende klasse de rest uitbuit’. Het nieuwe beleidsprogramma van de landelijke DSA-afdeling van deze zomer bevat pleidooien voor een universeel, publiek gefinancierd gezondheidszorgsysteem (‘Medicare for all’), hogere belastingen voor de (ultra)rijken, verhoging van het minimumloon, meer macht voor de vakbonden, massale investeringen in een groene economie (‘Green New Deal’), betaald ziekteverlof en gratis kinderopvang.
Het zijn veelal deze sociaal-economische standpunten waarmee DSA-kandidaten met steeds meer succes de boer op gaan. Ook links-progressieve kandidaten als El-Sayed onderschrijven ze in grote mate.
Minder aandacht besteden DSA-kandidaten aan minder populaire plannen als het verlaten van de Navo, het intrekken van de wapensteun aan Oekraïne, het opheffen van de sancties tegen Rusland en het afschaffen van de politie en gevangenissen (‘defund the police’). Voor Republikeinen, maar ook voor gematigde krachten onder de Democraten, zijn voorstellen zoals deze aanleiding om de DSA als extreem neer te zetten.
Vanuit links klinkt soms de kritiek dat de DSA enkel de scherpe randjes van het kapitalisme wil afhalen. Volgens het socialistische magazine The Jacobin gaat het beleidsprogramma veelal over ‘socialisme binnen het kapitalisme’, in plaats van hoe een post-kapitalistische samenleving eruit moet zien.
Zo heeft de DSA het wel over de noodzaak om ‘essentiële industrieën’ en ‘de grootste bedrijven’ in publieke handen te brengen, maar The Jacobin stelt dat het slechts een aanzet is voor een socialistische economie die in zijn volledigheid op collectief eigenaarschap zou moeten berusten.
3) Wat verklaart de opmars van het linkse kamp?
De tussentijdse verkiezingen bij de Democraten zijn dit jaar uitgedraaid op een felle richtingenstrijd tussen de linker- en meer gematigde vleugels van de partij. Opvallend aan de overwinningen van democratisch-socialisten is dat zij in enkele gevallen zittende, soms sterk progressieve congresleden hebben verslagen. Veelal presenteerden zij zich als anti-establishmentkandidaten, in een poging in te spelen op de woede onder belangrijke delen van de Democratische achterban over de koers van de partij.
Daarbij is één thema eruit gesprongen: de beëindiging van de onvoorwaardelijke Amerikaanse steun aan Israël. Terwijl die onder Democratische kiezers zienderogen achteruit holt, hebben democratisch-socialistische en andere linkse kandidaten dit thema tot hét speerpunt van hun campagne gemaakt. Zij koppelden dat bovendien aan de tientallen miljoenen waarmee de pro-Israëlische lobbyorganisatie Aipac hun tegenstanders steunden, als bewijs voor hun kritiek dat het establishment zijn oren te veel laat hangen naar grote donoren.
4) Maakt de linkervleugel van de Democraten in november kans bij de verkiezingen voor het Congres?
Over New York zullen ze zich op het Democratische hoofdkantoor geen zorgen maken. Anders is dat in Michigan, waar Democratische kandidaten een breed publiek moeten aanspreken om te winnen. De vrees is dat (de associatie met) ‘democratisch-socialisme’ voor veel gematigde kiezers en de traditionele achterban van de Democraten een brug te ver is.
Zelfs binnen de Democratische Partij klinkt steeds meer gemor: er gaan stemmen op om DSA-kandidaten te weren van Democratische voorverkiezingen, gematigde kopstukken nemen het woord ‘schisma’ in de mond, en sommige grote donoren stappen over naar de Republikeinen.
Wie zijn de nieuwe gezichten?
Darializa Avila Chevalier
Een van de kandidaten die met steun van Mamdani een prominente partijgenoot wist te verslaan, is Darializa Avila Chevalier. De 32-jarige Avila Chevalier is PhD-student sociologie en werkt bij een pro Deo advocatenkantoor. Na het uitbreken van de oorlog in de Gazastrook was ze betrokken bij de organisatie van de studentenprotesten bij Columbia University in New York.
Tijdens haar race kwamen haar oude, inmiddels verwijderde, berichten op sociale media onder het vergrootglas te liggen. Ze schold daarin onder meer vicepresident Kamala Harris uit. Ook pleitte ze voor het afschaffen van Amerikaanse grenzen.
Abdul El-Sayed
Abdul El-Sayed mag dan geen democratisch-socialist zijn, voor de bredere linkervleugel van de partij is zijn race om Michigan te vertegenwoordigen in de Senaat zo mogelijk de belangrijkste van aanstaande november.
Als El-Sayed, een epidemioloog die werkte bij de gezondheidsdienst in Detroit, in november wint, dan kunnen hij en zijn medestanders dat aanvoeren als bewijs dat hun verhaal ook buiten Democratische bolwerken kan aanslaan.
El-Sayed voerde campagne voor ‘Medicare for all’ en tegen de Amerikaanse steun aan Israël. Hij liet zich veelvuldig zien aan de zijde van de radicaal-linkse activist Hassan Piker. Die associatie zou hem gematigde kiezers kunnen kosten.
Het progressieve kamp stelt juist dat hun economisch-populistische boodschap een winnende boodschap kan zijn. Zij wijzen op de hunkering onder zowel Democratische als Republikeinse kiezers naar politieke verandering en de breed gedeelde zorgen over de kosten van het levensonderhoud.
Opvallend in dat opzicht is dat linkse kandidaten als El-Sayed en DSA-kopstukken als Mamdani op bepaalde thema’s besluiten hun eigen koers te varen. Zo hebben ze afstand genomen van het controversiële ‘defund the police’. Veelzeggend was de reactie van Ocasio-Cortez, die mogelijk een gooi doet naar het Witte Huis in 2028, op die omslag: ‘Woke 1.0 was crazy’.
Source: Volkskrant