Yesteryear De roman Yesteryear van de Amerikaanse Caro Claire Burke gaat over tradwives, de influencer-economie en haat op sociale media. Door de wereldwijde hype is de Nederlandse vertaling eerder verschenen. „Je wil erover kunnen meepraten, net zoals over BnB Vol Liefde.”
Boekverkoper Brechtje Heermans zet exemplaren van ‘Yesteryear’ in de kast in boekhandel De Vries van Stockum in Haarlem.
In de etalage van boekhandel De Vries Van Stockum in Haarlem liggen gele plastic bloemen op de vensterbank. Ze matchen de gele letters op de cover van Yesteryear en de aanprijzing op de voorkant: „Het boek waar iedereen het over heeft”.
Caro Claire Burke: Yesteryear. Vert. Adriaan en Thijs van Nimwegen. Indigo, 432 blz. €24,99
‘Iedereen’ is misschien overdreven, maar dat Yesteryear, de debuutroman van auteur en podcastmaker Caro Claire Burke, veel tongen losmaakt staat vast. Sinds de roman begin april in de VS verscheen, staat het op de bestsellerlijst van The New York Times: inmiddels negentien weken. Ook de Nederlandse vertaling, die in juli uitkwam, staat al zes weken in de Bestseller 60 lijst.
,Dit is het boek van het jaar”, zegt Daan van der Valk, winkelmanager van De Vries Van Stockum. En hij is niet de enige: Yesteryear is „the biggest book of the year” volgens The New Yorker, de BBC noemt het „het boek van het seizoen – en waarschijnlijk ook van het jaar” en The Washington Post heeft het niet zozeer over de „must-read” van de zomer maar over de „must-discuss”. Wereldwijd zijn inmiddels meer dan 1,4 miljoen exemplaren verkocht.
Bij de Haarlemse boekhandel had de jongste boekverkoper de hype vroeg door: Brechtje Heermans (24) las het boek in een weekend in april uit nadat ze het op TikTok langs zag komen. „Toen hadden wij Yesteryear nog niet eens in de winkel. Ik heb tegen al mijn collega’s gezegd dat we hem moesten inkopen: dit gaat heel groot worden.” Heermans lacht: „Dat zeg ik wel vaker, maar nu had ik echt gelijk”.
Deel van dat succes is te danken aan het verrukkelijke ‘pitchbare’ plot. Hoofdpersoon Natalie is een tradwife-influencer die op sociale media veel succes heeft door haar idyllische boerderijleven te etaleren inclusief koeien, kippen en vijf kinderen. Dan wordt ze van de ene dag op de andere dag wakker in de tijd die ze als influencer zo verheerlijkt. 1855, om precies te zijn.
Ineens heeft ze geen nannies meer om zich heen of zorgzame producers van haar online-filmpjes. En „geen verborgen bijkeuken met een kolossale koelkast, twee vaatwassers en een magnetron”, die de kijkers van haar posts op sociale media nooit te zien krijgen. Geen feministische golf in zicht. Wel kampt ze met een gewelddadige echtgenoot, verrotte vloerplanken en loeizwaar huishoudelijk werk. Hoe kan ze ontsnappen?
Het is niet heel moeilijk om te raden op wie Natalie is gebaseerd: op de influencer Hannah Neeleman, die actief is op sociale media onder de hashtag @ballerinafarm. Neeleman deelt haar leven op een boerderij in Utah met 10 miljoen volgers op zowel Instagram als TikTok. Zowel Neeleman als Natalie in de roman is naar prestigieuze scholen gegaan, vervolgens naar het platteland vertrokken en getrouwd met mannen die afkomstig zijn uit families met veel geld en macht, waarna de vrouwen kozen voor een traditioneel ingevulde rol van echtgenote en moeder. Al zuurdesembroodbakkend en boterkarnend werd @ballerinafarm het boegbeeld van de tradwife-beweging, ook al definieert ze zichzelf niet als zodanig.
De rage rond Yesteryear begon twee jaar voordat het boek in de winkels lag. In 2024 boden twaalf uitgevers tegen elkaar op in een veiling, toen er niet veel meer was dan een „haastig geschreven concept”, vertelde Caro Claire Burke aan The New Yorker. Het boek is vervolgens voor „een laag zevencijferig getal” verkocht. Niet veel later bemachtigde Amazon de filmrechten en sloot steractrice Anne Hathaway zich aan als co-producer en voorgenomen hoofdrolspeler van de verfilming. Nogal een prestatie voor een debuut dat nog moest verschijnen.
In Nederland was er opmerkelijke genoeg geen sprake van een strijd om de vertaalrechten, zegt uitgever Susanne van Leeuwen van Park Uitgevers. Zij was de enige met interesse. In 2024 kreeg ze het manuscript van de Amerikaanse agent per mail en ze was „gelijk verkocht.” ,,Het lezen riep een sterke fysieke reactie bij me op, ook woede, over de onmogelijkheid om aan alle verwachtingen te voldoen, als moeder, als werkende vrouw. Terwijl dat schijnbeeld wel heerst in de media.”
De Nederlandse vertaling, door Adriaan en Thijs van Nimwegen, stond aanvankelijk gepland in de herfst, maar door alle commotie heeft de uitgeverij de publicatie vervroegd. De cover – waarop een prachtige vrouw met blozende wangen is afgescheurd naast een beeld van grazende koeien – heeft in Nederland als enige vertaalde editie daadwerkelijk een scheur gekregen. „Technisch een enorme uitdaging”, vertelt Van Leeuwen. „Maar we wilden een omslag maken dat in de boekhandel direct zou opvallen.”
Zoveel succes en aandacht, dan moet Yesteryear wel een fantastisch boek zijn, toch? Nou, nee, niet per se. Of, tsja, ligt eraan wie je het vraagt. Het ‘boek van het jaar’ is verzand in een discussie of het de hype waard is – met hoogoplopende meningen op Booktok, Reddit, Bookstagram, YouTube of in podcasts. En juist die discussie krijgt mensen aan het lezen. Yesteryear heeft zo geen juichende recensies nodig om te verkopen, daar zorgen sociale media wel voor. Inmiddels zijn meer dan 30.000 exemplaren verkocht van de Nederlandse vertaling, die toe is aan haar vijfde druk.
De roman leest als een satire op de christelijke, conservatieve en Republikeinse waarden die de afgelopen jaren in de VS aan terrein hebben gewonnen. Caro Claire Burke neemt daarbij de maatschappelijke invloed van de influencer-economie, sociale media en tradwives serieus. Dat is precies waarom de roman ook online zoveel aandacht trekt. Yesteryear biedt lezers handvaten: niet eens zozeer voor een literair waardeoordeel, maar om zichzelf te positioneren in het maatschappelijk debat.
Online draait het niet zozeer om recensies, maar om de recensies van de recensies. Het ene kamp vindt het boek een briljante vertelling over religie, identiteit en influencercultuur, terwijl het andere kamp de roman oppervlakkig vindt en „overhyped”. Velen vinden antiheldin Natalie een onuitstaanbaar en eendimensionaal personage dat vooral geschreven lijkt om een bepaald standpunt te onderbouwen, terwijl anderen zeggen dat dat nou juist de bedoeling is van de roman. Sommigen zijn lyrisch over de plotselinge wending op het einde, terwijl anderen het einde alleen maar vonden tegenvallen.
Een van de influencers die het boek lovend aanraden is Monisha van Heteren, die boekentips deelt met haar 20.000 Instagramvolgers op @booksanddreamsnl. Zij zag al vaker tradwives op haar feed langskomen. „Ik associeerde dat met vrouwen die bewust kiezen voor een traditionele rolverdeling. Het koken, het bakken, de kinderen: ze presenteren het als een ideaalbeeld, alsof het echt het perfecte wereldje is.”
Door het lezen van Yesteryear kijkt Van Heteren kritischer naar dit soort content. „Ik weet niet of ‘goed’ het eerste woord is dat ik zou gebruiken om dit boek te beschrijven. Ik vond het vooral heel fascinerend en daardoor wilde ik blijven doorlezen”, zegt Van Heteren, die meerdere filmpjes maakte over het boek. „Yesteryear is een beetje zoals B&B Vol Liefde: je wil kijken om erover mee te kunnen praten.”
Caro Claire Burke is zelf ook actief in de online-discussie rond haar boek, zowel op sociale media en als co-host van de podcast Diabolical Lies. Op haar TikTok – waarvan ze de meeste video’s inmiddels heeft verwijderd – deelde ze vurige betogen over feminisme, genderverhoudingen en abortus. Op Instagram gaat ze gevat om met de kritiek op het boek.
Zo postte ze screenshots van iemand die haar vroeg: „Klopt het dat Yesteryear de spot drijft met antifeministische, conservatieve, traditionele moeders zoals ik? […] Ik zou liever geen geld uitgeven of tijd investeren in iets dat me alleen maar gaat beledigen.”
Burke’s reactie: „Ik kan bevestigen dat als je jezelf expliciet als ‘antifeministisch’ definieert, je mijn boek niet leuk zult vinden”. Gevolgd door een betoog dat als je literatuur leest van vrouwelijke schrijvers, je inherent ook de feministische beweging onderschrijft. „De enige optie, als je toch een boek van een vrouw wilt lezen, is om het feminisme opnieuw te overwegen.”
Toch zijn de scheidslijnen in dat hoogoplopende debat soms poreus. In haar hoofd ruziet Natalie in de roman eindeloos met het legioen aan liberale, feministische vrouwen die haar online bekritiseren, maar tegelijkertijd ook naar alles kijken wat ze post. Deze ‘Kwaaie Vrouwen’, zoals ze naar hen verwijst, dragen bij aan haar succes en zijn tegelijkertijd haar grootste vijand. Met die dynamiek kan Burke zich inmiddels steeds meer vereenzelvigen. In haar laatste interview over Yesteryear voor haar zwangerschapsverlof zegt ze dat ze zich eerst identificeerde als een Kwaaie Vrouw, maar nu ze zelf door de online mangel is gehaald zich „voortdurend voelt zoals Natalie”.