Protest Bij het parlement in Jakarta roepen demonstranten om strengere regels tegen corruptie. Al de hele maand zijn er protesten. „De corruptie is zo verschrikkelijk, het wordt de afgelopen jaren alleen maar erger”.
Protestleider Supriyono (midden), die ook bekend is onder de naam Botok, spreekt demonstranten toe voor het parlementsgebouw in Jakarta.
Een jaar nadat demonstranten in Indonesië massaal de straat op gingen tegen de corruptie is Jakarta opnieuw het toneel van grootschalige protesten. Duizenden demonstranten kwamen donderdag uit volkswijken van Jakarta en van elders uit Java en Sumatra naar de hoofdstad. De demonstranten eisen invoering van een wet die het mogelijk maakt om alle tegoeden en bezittingen van corrupte politici in beslag te nemen. Ook eist de groep de doodstraf voor iedereen die wordt veroordeeld voor corruptie.
Veiligheidstroepen, 18.500 militairen en agenten sterk, verhinderden dat veel mensen de binnenstad in kwamen. Op stations en tolwegen buiten Jakarta werden bussen tegengehouden.
Sinds maandag kampeert een groep demonstranten uit het regentschap Pati, onder aanvoering van hun leider Supriyono (48), bekend als Botok, voor het parlementsgebouw. „De corruptie is zo verschrikkelijk, het wordt de afgelopen jaren alleen maar erger”, zei Botok woensdag. Vergezeld door enkele getrouwen had hij zich verschanst achter een muur van dozen mineraalwater. Om hem heen sympathisanten, onder wie tientallen ojol’s, brommerkoeriers. Alleen vertrouwde personen mochten dichtbij komen. Ook buitenlandse pers mocht in de ommuurde plek stappen.
Voor de toegangshekken van het parlement bracht een honderdtal politieagenten en militairen intussen betonnen afzetblokken en arrestatiebusjes in stelling. „We voeren een vreedzaam protest, we willen geen wanorde creëren”, benadrukte Botok. „We willen dat de wet zo snel mogelijk wordt aangenomen, voor iedereen in Indonesië, en dat iedereen die corrupt is de doodstraf krijgt.” Volgens hem zal alleen de strengste straf corruptie uitbannen.
Demonstranten bij de poorten van het parlementsgebouw.
De demonstranten uit Pati overnachten op verschillende plaatsen in Jakarta uit angst voor repercussies van autoriteiten of bendes die met politie en leger samenwerken. Eerder de dag werd een bus met districtsgenoten aangevallen. „Ik werd door agenten van de veiligheidsdienst achtervolgd”, vertelt Botok. Ook is hij bang dat hun boodschap verloren kan gaan als er chaos ontstaat.
De bewoners van Pati eisten vorig jaar augustus, nadat een belasting op vastgoed en land met 250 procent werd verhoogd, het aftreden van regent Sudewo (die net als Supriyono één naam heeft). De regent was in 2022 in opspraak geraakt door het aannemen van steekpenningen bij de aanbesteding van een spoorproject. Hij is lid van Gerindra, de partij van president Prabowo Subianto.
De regent draaide na de protesten de belastingverhoging terug. Hij zei dat hij geen keuze had, omdat bezuinigingen van de landelijke regering de regionale budgetten hebben gedecimeerd. Regent Sudewo is inmiddels gearresteerd, maar de belastingen zijn volgens Botok nog steeds hoog.
De demonstranten uit Pati eisen ook het beëindigen van twee nationale miljardenprojecten. Een ervan heeft als doel dat kinderen en zwangere vrouwen iedere dag gratis lunch krijgen. Het programma wordt vanuit Jakarta aangestuurd en uitgevoerd door leger en politie. Al maanden gaat het programma van het ene corruptieschandaal naar het andere. Ook is de kwaliteit van het eten vaak niet goed. Er zijn sinds het begin februari vorig jaar al veertigduizend kinderen ziek geworden.
In een tweede programma, eveneens grotendeels uitgevoerd door politie en leger, moet in tachtigduizend dorpen een handelscoöperatie worden opgericht. Ook dit programma gaat gebukt onder corruptie, er is weinig lokaal draagvlak. Critici zien parallellen met soortgelijke projecten uit de tijd van de autocratische president Soeharto (1967-1998).
De coöperaties benoemen tussenhandelaren die aankoop en verkoop bepalen, bijvoorbeeld van lokale gewassen; geldstromen gaan via politieke netwerken. Het systeem is erg gevoelig voor het verlenen van gunsten en cliëntelisme.
Veel brommerkoeriers doen mee aan de protesten bij het parlementsgebouw in Jakarta.
Al de hele maand demonsteren in heel Indonesië verschillende groepen. Studenten en mensenrechtenorganisaties willen demilitarisering van de burgermaatschappij, en eisen eveneens het stoppen van de verkwistende lunch- en coöperatieprogramma’s. Ze willen investeringen in onderwijs en gezondheidszorg en een einde aan de repressie.
De woede van de demonstranten uit Pati wordt breed gedeeld. Inwoners van Jakarta komen de demonstranten eten brengen. Ook wordt er geld voor de groep ingezameld.
Achter volksleider Botok laden brommerkoeriers nog meer dozen mineraalwater uit een bestelbusje. Maria Rosa Pardede (56) en Muhammad Reza (36) uit Jakarta benadrukken dat ze uit eigen beweging hun solidariteit met het protest tonen en niet uit loyaliteit aan een groep of vakbond zijn gekomen. „We zijn onafhankelijk”, roept Pardede. De koeriers om haar heen stemmen luid in.
„Ik ben hier omdat mijn eigen geweten me daartoe opdracht heeft gegeven. We zijn hier om onze vrienden uit Pati te helpen.” Reza en Pardede vertellen dat ze al een jaar met elk protest meedoen in de hoop dat hun situatie verbetert. Zo waren ze vorig jaar augustus bij de ojol-protesten, toen ze een beter salaris eisten.
Bij die demonstraties werd hun collega Affan Kurniawan (21) door de politie overreden. Het leidde tot felle protesten, die gepaard gingen met vernielingen en sabotageacties. Daarop werd met harde repressie gereageerd. Er kwamen tien mensen om. Zevenduizend mensen werden gearresteerd.
De regering beloofde naar de eisen van de demonstranten, toen vooral studenten en koeriers, te kijken. „Maar er is niets veranderd”, zegt Reza. „We kunnen nog steeds niet rondkomen.”
Donderdag werd de wet die het mogelijk maakt om alle tegoeden en bezittingen van corrupte politici in beslag te nemen, in het parlement besproken. Een delegatie van de demonstranten uit Pati kreeg toegang tot het parlement om hun eisen over te brengen. Ze verlieten daarna hun plek voor het parlementsgebouw. De wet, die al jaren in voorbereiding is, zal in december getekend worden.