Een moeder uit Stadskanaal zou door een vriendin zijn gedwongen haar 6-jarige dochter stelselmatig te mishandelen. Donderdag vond in Groningen de eerste zitting plaats in de strafzaak die vragen oproept over het jeugdzorgstelsel.
is regioverslaggever van de Volkskrant in Noord-Nederland.
Toen burgemeester Klaas Sloots vernam wat er in zijn gemeente Stadskanaal zou hebben plaatsgevonden, liepen de rillingen hem over de rug. ‘Wat met deze kinderen zou zijn gebeurd, tart ieder menselijk begrip’, schreef hij. ‘Dat gebeurt niet in een film. Dat gebeurt niet in een ver land. Dat gebeurde midden in onze samenleving. In een gewone woonwijk. In een Nederlandse gemeente.’
Een vrouw (inmiddels 34) zou een vriendin (31) gedwongen hebben haar eigen dochter stelselmatig te mishandelen. De informatie kwam in mei in de openbaarheid vanwege een rechterlijke beschikking over het intrekken van het ouderlijk gezag.
De details waren schokkend. Het meisje van zes jaar werd regelmatig vastgebonden, opgesloten in een kelder en kreeg te weinig eten en drinken. Ook werd ze kaalgeschoren, geschopt en geslagen. De mishandeling resulteerde in meerdere ziekenhuisopnames.
De maatschappelijke verontwaardiging was groot, vooral toen bleek dat de vrouwen op vrije voeten waren. De woningen van beide vrouwen werden beschadigd. De gemeente kondigde een noodverordening af.
De vrouwen werden vervolgens alsnog ‘vervroegd’ aangehouden. ‘Dit vanwege de vandaag ontstane maatschappelijke onrust en de daarbij behorende veiligheidsaspecten’, meldde het Openbaar Ministerie.
Donderdag vond in de rechtbank in Groningen de eerste voorbereidende zitting plaats in de strafzaak. De twee vrouwen waren daarbij niet aanwezig. Zij worden verdacht van poging tot doodslag, kindermishandeling en wederrechtelijke vrijheidsberoving. Het zoontje van de vriendin zou bij veel van de gebeurtenissen aanwezig zijn geweest. De kinderen van beide vrouwen zijn inmiddels uit huis geplaatst.
Volgens de officier van justitie is het onderzoek ‘een enorme klus’, mede omdat er 33 duizend pagina’s aan app-communicatie tussen de vrouwen zijn veiliggesteld. Daarin beschrijven zij volgens het OM veel van de gebeurtenissen waarvan zij worden verdacht.
De bedoeling is dat het onderzoek in november is afgerond, voor de volgende zitting. De vrouwen zullen ook voor persoonlijkheidsonderzoek worden geobserveerd in het Pieter Baan Centrum, deels gezamenlijk.
In de tussentijd wil het OM dat de vrouwen in voorlopige hechtenis blijven. Zij verzetten zich daar niet tegen, lieten hun advocaten weten. De vriendin ‘begrijpt van de ernst van verdenking’ en zal volgens haar advocaat meewerken aan het onderzoek.
Dat geldt ook voor de moeder. Ze heeft volgens haar advocaat de verdenkingen bekend. Uit onderzoek door een psycholoog zou blijken dat ze verstandelijk beperkt is en mogelijk een persoonlijkheidsstoornis heeft, waardoor ze erg afhankelijk is en moeilijk grenzen kan stellen.
De zaak raakt ook aan een fundamentelere discussie. Een van de uitgangspunten bij de hervorming van de jeugdzorg, inmiddels elf jaar geleden, was dat instanties beter zouden samenwerken en dat er eerder zou worden ingegrepen.
Uit de beschikking over het ouderlijk gezag werd echter duidelijk dat zowel bij de school van het meisje als de huisarts zorgen bestonden, en dat er melding werd gedaan bij Veilig Thuis.
Parallel aan het strafproces tegen de twee vrouwen doet daarom ook de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd onderzoek naar de zaak. Welke instantie wist wanneer wat, en werd wel adequaat gehandeld?
Burgemeester Sloots van Stadskanaal nam een voorschot. ‘We mogen onszelf niet wijsmaken dat dit slechts een incident is dat losstaat van bredere ontwikkelingen in ons jeugdstelsel’, stelde hij. ‘Steeds opnieuw zien we dezelfde patronen terugkomen: ernstige signalen, meerdere betrokken instanties, zorgen die bekend zijn, dossiers die groeien – en toch kinderen die uiteindelijk onvoldoende beschermd blijken.’
Instemmend haalde hij een conclusie aan van een commissie onder leiding van oud-minister Tamara van Ark. Die beschreef dat het jeugdstelsel ‘vastloopt in complexiteit, versnippering en een gebrek aan samenwerking’. Professionals ervaren een hoge werkdruk. Organisaties opereren naast elkaar. Verantwoordelijkheden zijn diffuus geworden.
‘En ondertussen neemt de samenleving wel aan dat ‘de overheid’ zicht heeft op de veiligheid van kinderen’, aldus Sloots. Maar volgens hem is dat een illusie. ‘Te vaak werkt het systeem nog vanuit afzonderlijke kokers. Een kind leeft echter niet in losse systemen, organisaties of privacyprotocollen. Een kind heeft één werkelijkheid.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant